Wat is cyberstalking? Hoe u uzelf beschermt en wat de wet zegt

Cyberstalking is in de kern een inbreuk op de privacy. Het begint vaak met informatie die u vrijwillig online deelt, van berichten op sociale media tot getagde foto’s.

Naar schatting zal één op de vijf vrouwen en één op de tien mannen(nieuw venster) in de VS op een bepaald moment in het leven te maken krijgen met stalking, en een steeds groter deel daarvan gebeurt via een telefoon of laptop in plaats van in persoon.

Het belangrijkste is dat cyberstalking een misdrijf is. Maar de wetten die het definiëren, verschillen over de hele wereld.

Deze gids behandelt wat cyberstalking is en hoe het verschilt van andere vormen van online intimidatie. Ook onderzoeken we wat de wet zegt in belangrijke rechtsgebieden. En u leert wat u kunt doen om het te herkennen, erop te reageren en uzelf in de eerste plaats tot een moeilijker doelwit te maken.

Wat is cyberstalking?

Cyberstalking is het herhaaldelijk gebruik van internet, e-mail, sociale media of andere elektronische middelen om iemand lastig te vallen met de bedoeling die persoon te intimideren of te controleren. Net als offline stalkers hadden de meeste cyberstalkers voorheen al een relatie met hun doelwit, als ex-partner, collega of kennis.

De vormen van lastigvallen die als cyberstalking kunnen worden beschouwd, zijn divers. In 2025 gebruikte een man in de VS een AI-chatbot(nieuw venster) om mensen naar het huis van zijn slachtoffer te lokken, als onderdeel van een cyberstalking-aanval die zeven jaar duurde. In het Verenigd Koninkrijk werd een vrouw veroordeeld tot 28 maanden gevangenisstraf(nieuw venster) voor het online plaatsen van schadelijke, valse beschuldigingen.

“Cyberstalking” wordt vaak losjes gebruikt naast een aantal verwante termen:

• Online intimidatie is breder dan cyberstalking. Wetten tegen cyberstalking vereisen meestal bewijs dat het gedrag angst voor lichamelijk gevaar heeft veroorzaakt; wetten tegen online intimidatie vereisen vaak alleen dat de persoon de bedoeling had u te storen of te verontrusten, zonder legitieme reden(nieuw venster) voor het contact.
• Cyberpesten is een verwant patroon van agressief, ongewenst contact, maar de term wordt doorgaans geassocieerd met minderjarigen en scholen in plaats van met volwassenen.
• Doxing is het publiceren van het adres, telefoonnummer of andere identificerende gegevens van iemand om die persoon te intimideren of in gevaar te brengen. Het is meestal een tactiek binnen een bredere stalking- of intimidatiezaak, en weinig landen behandelen het als een zelfstandig misdrijf.

Juridisch gezien doen deze onderscheidingen ertoe als u wilt achterhalen welke beschermingen voor u van toepassing zijn.

Wetten tegen cyberstalking over de hele wereld

Cyberstalking is zelden een zelfstandig misdrijf. In plaats daarvan wordt het meestal vervolgd op grond van algemene wetten tegen stalking of intimidatie. Vrijwel elk hier behandeld rechtssysteem deelt ook één vereiste: het bewijs van een herhaald gedragspatroon, en niet een eenmalig incident.

Verenigde Staten

Er bestaat geen enkele federale “cyberstalkingwet”. De meeste vervolgingen vinden op staatsniveau plaats, op grond van wetten tegen stalking of intimidatie die zijn uitgebreid naar elektronische communicatie. Californië nam in 1999 de eerste staatswet aan waarin cyberstalking expliciet als misdrijf wordt genoemd, en de meeste andere staten volgden sindsdien(nieuw venster).

Op federaal niveau maakt 18 U.S.C. § 2261A(nieuw venster) het strafbaar om interstate reizen of elektronische communicatie te gebruiken met de bedoeling iemand te doden, te verwonden, lastig te vallen, te intimideren of in de gaten te houden, wanneer dat gedrag aanzienlijk emotioneel leed of een gerechtvaardigde vrees voor ernstige schade veroorzaakt. Een veroordeling levert als basisstraf maximaal vijf jaar gevangenisstraf op.

Verenigd Koninkrijk

Het VK vervolgt cyberstalking op grond van artikel 2A van de Protection from Harassment Act 1997(nieuw venster), dezelfde wet die offline stalking bestrijkt. Een veroordeling wegens stalking kan oplopen tot 10 jaar gevangenisstraf. Voor losse dreigende of grof beledigende berichten die niet aan de drempel voor een aanhoudend stalkingspatroon voldoen, kunnen aanklagers in plaats daarvan de Malicious Communications Act 1988(nieuw venster) of de Communications Act 2003(nieuw venster) gebruiken. Meer recentelijk introduceerde de Online Safety Act 2023(nieuw venster) wettelijke verplichtingen voor platforms die in het VK actief zijn, waarin stalking en intimidatie worden genoemd als een van de soorten illegale inhoud waar platforms specifiek iets aan moeten doen.

Duitsland

Duitsland criminaliseert stalking op grond van artikel 238 van het Wetboek van Strafrecht(nieuw venster) (StGB), dat in 2017 specifiek werd gewijzigd om de bescherming te versterken. De wet bestrijkt expliciet gedrag dat “middels telecommunicatie of door gebruik te maken van [de persoonlijke gegevens van een slachtoffer]” wordt uitgevoerd – waaronder het zich voordoen als die persoon – en dat vormt de directe brug naar cyberstalking. Een veroordeling levert maximaal drie jaar gevangenisstraf op, oplopend tot vijf jaar in ernstige gevallen. Cyberstalkingzaken in Duitsland worden ook vaak samen met verwante misdrijven vervolgd, zoals online dreigementen (artikel 241 StGB) of belediging en smaad (artikelen 185–187 StGB).

Frankrijk

Frankrijk bestrijdt cyberstalking op grond van artikel 222-33-2-2 van het Wetboek van Strafrecht(nieuw venster), waarin een vorm van psychische intimidatie wordt gedefinieerd als herhaaldelijk gedrag dat de levensomstandigheden van een persoon aantast en schade toebrengt aan diens lichamelijke of geestelijke gezondheid. Een veroordeling levert maximaal één jaar gevangenisstraf en een boete van € 15 000 op. De Franse Wet op de Digitale Republiek uit 2016 versterkte de wet met zwaardere straffen voor “revenge porn”(nieuw venster), waarbij de gevangenisstraf werd verdubbeld en de boete werd verhoogd naar € 60 000.

Canada

In Canada wordt online stalking vervolgd op grond van artikel 264 van het Wetboek van Strafrecht(nieuw venster), de bepaling tegen criminele intimidatie uit 1993. Voor een veroordeling moet worden aangetoond dat het gedrag bij het slachtoffer terechte angst voor diens veiligheid of de veiligheid van een bekende heeft veroorzaakt, en de straf kan oplopen tot 10 jaar gevangenisstraf. Cyberstalking kan ook worden vervolgd op grond van Bill C-13(nieuw venster) (Protecting Canadians from Online Crime Act), waarin staat dat het “contact zowel repetitief als ongewenst was” en dat “slachtoffers terecht moeten vrezen voor hun veiligheid of de veiligheid van iemand die ze kennen”.

Italië

Italië criminaliseert stalking als “atti persecutori” (achtervolgingsgedrag) op grond van artikel 612-bis van het Wetboek van Strafrecht(nieuw venster), ingevoerd in 2009. De wet bestrijkt herhaaldelijk gedrag dat aanhoudende ongerustheid of angst veroorzaakt, een terechte vrees voor iemands veiligheid, of een slachtoffer dwingt diens dagelijkse gewoonten te veranderen. De bepaling noemt e-mail en sms-berichten expliciet als voorbeelden. De basisstraf loopt op van één tot zeseneenhalf jaar gevangenisstraf, en de wet is sindsdien tweemaal aangescherpt, in 2019 en opnieuw in 2023. Het slachtoffer moet binnen zes maanden na de gebeurtenis van het misdrijf aangifte doen.

Brazilië

Brazilië maakte van stalking relatief recent een zelfstandig misdrijf, via Wet 14.132/2021(nieuw venster), die artikel 147-A aan het Wetboek van Strafrecht toevoegde. Het misdrijf wordt gedefinieerd als het herhaaldelijk achtervolgen van iemand, met welk middel dan ook, op een manier die de lichamelijke of psychologische veiligheid bedreigt, de bewegingsvrijheid beperkt of de privacy schendt. Braziliaans juridisch commentaar beschouwt cyberstalking als duidelijk gedekt onder “met welk middel dan ook”. De straf is zes maanden tot twee jaar gevangenisstraf plus een boete, verhoogd met de helft wanneer het misdrijf zich richt op een kind, een oudere persoon of een vrouw vanwege haar geslacht.

Australië

Australië vervolgt cyberstalking op grond van artikel 474.17 van het Wetboek van Strafrecht(nieuw venster), dat het gebruik van een “carriage service” – iedere telefoon- of internetservice – om te bedreigen, lastig te vallen of belediging te veroorzaken strafbaar stelt, met een straf van maximaal vijf jaar gevangenisstraf, en waarbij aanklagers opvallend genoeg niet hoeven te bewijzen dat het slachtoffer daadwerkelijk angst voor lichamelijk letsel had.

India

Artikel 354D van het Wetboek van Strafrecht van India, toegevoegd in 2013, criminaliseert expliciet dat een man het gebruik door een vrouw van internet, e-mail of andere elektronische communicatie monitort als een vorm van stalking – een van de directere wettelijke verwijzingen naar gedrag in de stijl van cyberstalking die ergens te vinden zijn. Hoewel de wet specifiek vrouwen beschermt tegen mannen in plaats van algemeen van toepassing te zijn, genieten mannen bescherming onder een aparte wet tegen intimidatie(nieuw venster). Een eerste veroordeling levert maximaal drie jaar gevangenisstraf op, oplopend tot vijf jaar bij herhaling.

De Filipijnen

De Safe Spaces Act van 2019(nieuw venster) op de Filipijnen gaat verder dan de meeste wetten en noemt “cyberstalking” expliciet als een van de verschillende vormen van online seksuele intimidatie op basis van geslacht, naast ongewenste seksuele berichten en het delen van afbeeldingen zonder toestemming. Dit is misschien wel de meest directe verwijzing naar cyberstalking als zelfstandig misdrijf ter wereld.

Rest van de wereld

Het juridische landschap is internationaal ongelijk en vaak onvolledig. Uit een beoordeling van de Wereldbank uit 2020(nieuw venster) bleek dat slechts 30% van de economieën wereldwijd wettelijke bescherming heeft tegen online intimidatie, en slechts 12% bescherming biedt tegen online seksuele intimidatie specifiek. Slechts 21 van de 190 geanalyseerde economieën hebben wetten die kinderen expliciet beschermen tegen online intimidatie. Meer recent onderzoek(nieuw venster) suggereert dat de wetgevende dekking sindsdien niet dramatisch is verbeterd.

Waarom cyberstalking een privacyprobleem is

Elke vorm van cyberstalking hangt ervan af dat een stalker ergens een stukje digitale informatie te pakken krijgt. Maar wat het geval ook is: informatie is wat zij tegen hun slachtoffer inzetten, en er zijn veel mogelijke bronnen:

• Databrokers en mensenzoeksites. Deze sites schrapen en wederverkopen uw adres, telefoonnummer, werkplek en familiergegevens, vaak zonder dat u het weet, en ze zijn vaak het makkelijkste startpunt voor een stalker die een profiel van u opbouwt.
• Metadata van foto’s en locatie. Foto’s die zijn gemaakt terwijl locatiediensten waren ingeschakeld, bevatten ingesloten GPS-coördinaten in de metagegevens van de afbeelding. Stalkers hebben metagegevens van foto’s van dating-apps en sociale media gebruikt om de woon- en werkplekken van slachtoffers te achterhalen.
• Stalkerware. Dit is commerciële monitoringsoftware die op een apparaat wordt geïnstalleerd, meestal door iemand die er fysieke toegang toe had, en waarmee een misbruiker berichten, oproepen, browsergeschiedenis en locatie kan volgen.
• Hergebruikte of zwakke wachtwoorden. Eén gelekt wachtwoord van een oud, losstaand account kan de opening zijn waarmee iemand uw e-mail of sociale media overneemt.

Het opschonen van uw digitale voetafdruk is het meest effectieve wat u kunt doen om veilig te blijven.

Cyberstalking herkennen, erop reageren en uzelf ertegen beschermen

Als u deze signalen opmerkt, is iemand mogelijk bezig met cyberstalking:

• Contact dat buitensporig is of in plotselinge bursts binnenkomt
• Reacties op oude berichten op sociale media die veel moeite hadden gekost om terug te vinden
• Dreigementen of chantage, waaronder dreigementen om privégegevens of afbeeldingen openbaar te maken
• Pogingen om toegang te krijgen tot uw accounts of apparaten, of een nepprofiel dat contact opneemt nadat u het echte profiel hebt geblokkeerd
• Ongewenste seksuele berichten

Het duidelijkste signaal dat iets overgaat van ongewenste aandacht naar stalking, is dat het contact doorgaat nadat u duidelijk heeft gezegd dat het moet stoppen.

Als u het slachtoffer bent van cyberstalking:

1. Verzend één duidelijk, schriftelijk bericht waarin staat dat het contact ongewenst is, en stop daarna volledig met reageren.
2. Documenteer alles: datums, schermafbeeldingen, beschrijvingen van elk incident.
3. Meld de persoon bij het platform waar het contact plaatsvond.
4. Blokkeer deze persoon op elk kanaal dat u gebruikt.
5. Vertel het aan mensen die u vertrouwt in plaats van er alleen mee om te gaan.
6. Als het doorgaat, doet u aangifte bij de politie en overweegt u een contactverbod of beschermingsmaatregel.

Een kanttekening over stalkerware: Als u vermoedt dat er stalkerware op uw telefoon staat, kan het verwijderen ervan degene die het heeft geïnstalleerd alarmeren en de situatie mogelijk laten escaleren. Als u zich in een voortdurend gewelddadige relatie bevindt, is het verstandig om eerst ondersteuning te zoeken bij een hulpverlener op het gebied van huiselijk geweld voordat u iets onderneemt.

Zie deze uitgebreide uitleg over stalkerware van de Coalition Against Stalkerware(nieuw venster).

Om uw privacy te beschermen:

• Zoek op uw eigen naam om te zien wat al vindbaar is en schrijf u uit bij databrokers en personenzoeksites. (Let op: dit is geen eenmalige oplossing, omdat nieuwe vermeldingen in de loop van de tijd opnieuw opduiken.)
• Controleer uw online privacyinstellingen en schakel geotagging uit voor uw camera en apps, zodat foto’s geen GPS-gegevens meer bevatten.
• Gebruik een VPN(nieuw venster) om uw IP-adres te verbergen(nieuw venster), zodat uw algemene locatie verborgen blijft voor iedereen die uw verbinding naar u terug wil traceren – maar bedenk dat een VPN geen GPS-gegevens verbergt of informatie beschermt die u zelf vrijwillig in een account invoert.
• Gebruik een wachtwoordbeheerder om unieke wachtwoorden voor elk account te genereren en schakel tweestapsverificatie in voor een extra beveiligingslaag.
• Gebruik e-mailaliassen in plaats van uw echte e-mailadres wanneer u zich ergens inschrijft, zodat diensten en databrokers een nieuw account nooit aan uw identiteit kunnen koppelen.
• Houd uw apparaten in de gaten voor tekenen van stalkerware: een batterij die snel leegloopt, onbekende apps of machtigingswijzigingen die u niet zelf heeft doorgevoerd.

Privacy is uw beste verdediging tegen cyberstalking

Cyberstalking is een misdrijf en in veel landen heeft u een juridische mogelijkheid om ertegen op te treden. Maar de wet werkt achteraf; de effectievere stap is om uw persoonlijke gegevens vanaf het begin moeilijker vindbaar te maken.

Dat begint bij de basis: een e-mailadres dat niet aan uw echte naam gekoppeld is, wachtwoorden die een stalker niet kan raden of hergebruiken uit een oud datalek, en een internetverbinding die uw locatie niet bekendmaakt aan iedereen die meekijkt.

Onze missie bij Proton is om u te helpen uw privacy te beschermen tegen surveillance door Big Tech. Maar het is ook een goede stap om uw persoonlijke veiligheid te beschermen.