Privacysoftware kan snel ingewikkeld worden. Er zijn besturingssystemen te vervangen, apps om te wisselen, netwerken om te begrijpen en instellingen die meerdere menu’s diep verborgen zitten.

U hoeft ze niet allemaal te gebruiken. Maar de tools hieronder tonen hoe een privacyexpert met alledaagse technologie omgaat: onnodige gegevensverzameling beperken, gevoelige activiteit scheiden en bewuster kiezen wie toegang krijgt tot uw informatie.

GrapheneOS geeft u meer controle over Android

GrapheneOS(nieuw venster) is een alternatief besturingssysteem voor Android-telefoons dat de gebruiker meer controle geeft over privacy en beveiliging. Het wordt standaard niet geleverd met Google-apps en -services, al kan Google Play indien nodig als apps in een sandbox worden geïnstalleerd.

Eén van de nuttige verschillen is hoe fijnmazig de machtigingen kunnen zijn. U kunt bepalen of een app toegang heeft tot uw locatie, camera, microfoon, netwerk en andere apparaatfuncties. Een app kan geïnstalleerd blijven terwijl de mogelijkheid om via internet te communiceren is uitgeschakeld.

GrapheneOS bevat ook functies die gevoelige gegevens beschermen als een apparaat in gevaar wordt gebracht of onder dwang wordt afgegeven. De nood-PIN kan het apparaat wissen wanneer deze bij de juiste prompt voor inloggegevens wordt ingevoerd.

De aantrekkingskracht is eenvoudig: u kunt een smartphone blijven gebruiken zonder elke app hetzelfde niveau van toegang te geven.

Zie het officiële overzicht van GrapheneOS-functies(nieuw venster) voor een volledige lijst met privacy- en beveiligingsfuncties.

Organic Maps werkt zonder verbinding

Kaarten zijn een van die telefoonfuncties die stilletjes locatiegegevens kunnen omvatten. Organic Maps(nieuw venster) gaat een andere weg door kaarten naar uw apparaat te laten downloaden voor offline gebruik.

Als een kaart eenmaal lokaal is opgeslagen, kunt u naar plaatsen zoeken, uw positie bekijken en routebeschrijvingen krijgen zonder herhaaldelijk uw locatie naar een externe server te verzenden. Dat maakt de app ook nuttig als u weinig of geen verbinding hebt.

Voor wie minder afhankelijk wil zijn van Google- of Apple-services, is het een eenvoudige verandering. U krijgt nog steeds een praktisch navigatiehulpmiddel, maar meer van de informatie die nodig is om het te gebruiken blijft op uw telefoon.

Als u uw bestaande apps behoudt, is het ook de moeite waard om uw locatieservices(nieuw venster) te bekijken en te beslissen welke er daadwerkelijk toegang tot uw locatie nodig hebben.

Qubes OS scheidt uw digitale leven

Stel u voor dat u één computer gebruikt voor werk, een andere voor persoonlijke activiteiten, nog een voor bankieren en nog een voor experimenteren. Qubes OS probeert die scheiding op één machine te bieden en gebruikt virtuele machines om geïsoleerde omgevingen, of “qubes”, te creëren voor verschillende onderdelen van uw leven.

Het voordeel is ingeperking. Als u iets kwaadwillends in één omgeving opent, is het de bedoeling dat die activiteit niet automatisch toegang krijgt tot al het andere op de computer.

Het is de digitale versie van uw eieren in verschillende manden leggen.

Meer informatie over dit model vindt u in de officiële Qubes OS-documentatie(nieuw venster).

RSS geeft u de regie over uw feed

Een RSS-lezer lijkt misschien een vreemde keuze voor een privacytoolkit, maar het lost een ander probleem op: wie bepaalt welke informatie u te zien krijgt?

De meeste grote platforms gebruiken aanbevelingssystemen om content voor u te selecteren. Met een RSS-lezer kiest u zelf de bronnen. U kunt nieuwssites, blogs, YouTube-kanalen en andere websites volgen en hun updates in één feed samenvoegen.

Dat betekent dat u de bronnen kunt bekijken die u belangrijk vindt, zonder verschillende apps te openen en elk ervan te laten beslissen wat uw aandacht verdient.

Het is een kleine verandering, maar het geeft u meer controle over uw informatiedieet.

F-Droid biedt een alternatieve app store

Op Android bent u niet beperkt tot de Google Play Store. F-Droid(nieuw venster) is een distributieplatform voor apps dat zich richt op gratis en open-source software.

Open-source software maakt de onderliggende code publiek beschikbaar. Dat maakt een app niet automatisch veilig of privé, maar het geeft onderzoekers en andere ontwikkelaars de kans om na te gaan hoe deze werkt. Zij kunnen mogelijk beveiligingsproblemen opsporen, onverwacht gedrag identificeren en oplossingen bijdragen.

F-Droid vereist ook geen account om apps te downloaden. Dat maakt het nog een voorbeeld van een kleine standaardinstelling die u kunt aanpassen als u meer controle wilt over hoe software uw telefoon bereikt.

Proton heeft zijn Android-app ook beschikbaar gesteld via F-Droid, met de toelichting dat de repository een andere manier biedt om de app te downloaden zonder zich te registreren voor een Google-account. Meer informatie over Proton VPN op F-Droid(nieuw venster).

Cape brengt privacy naar het niveau van de provider

Uw mobiele provider bevindt zich in een gevoelige positie, omdat deze informatie moet verwerken die nodig is om mobiele diensten te leveren. Daardoor is de provider zelf deel van uw privacyvergelijking.

Cape(nieuw venster) is een mobiele provider die is ontworpen met privacy en beveiliging als belangrijke uitgangspunten. De aanpak is om de persoonsgegevens die worden verzameld en bewaard te minimaliseren. Zo zijn bijvoorbeeld geen gegevens zoals uw naam of thuisadres nodig wanneer u zich inschrijft, aldus Cape.

Het onderliggende idee is breder dan één provider. Uw telefoonmaatschappij heeft genoeg informatie nodig om diensten te leveren. Dat betekent niet dat elk detail over u nodig is.

Tor Browser voegt nog een laag anonimiteit toe

Tor wordt vaak geassocieerd met het dark web, maar de privacytoepassingen zijn veel breder. Journalisten, activisten en mensen die met serieuze bedreigingen te maken hebben, kunnen het netwerk gebruiken om het moeilijker te maken hun identiteit te verbinden met hun onlineactiviteit.

Tor Browser stuurt verkeer via meerdere relays. Elke relay heeft een beperkt zicht op de verbinding, dus geen enkele relay hoeft zowel te weten waar het verkeer vandaan komt als waar het naartoe gaat. De route verandert bovendien, in plaats van elke keer op dezelfde drie servers te vertrouwen.

Tor Browser gaat nog een stap verder door browsersessies meer op elkaar te laten lijken. Technieken zoals letterboxing standaardiseren het browservenster, terwijl consistente instellingen het moeilijker maken om individuele gebruikers te onderscheiden.

Er hangt een prijs aan. Tor kan langzaam zijn en is ontworpen voor een ander privacymodel dan een conventionele VPN. Die extra privacy kan ten koste gaan van snelheid en gemak.

De uitleg van het Tor Project over Tor Browser(nieuw venster) gaat dieper in op hoe de browser werkt en waarom deze zo is ontworpen.

Hoe een VPN hierin past

Een VPN en Tor(nieuw venster) kunnen beide bijdragen aan online privacy, maar ze lossen verschillende problemen op.

Een VPN maakt een versleutelde verbinding tussen uw apparaat en een VPN-server en verbergt uw IP-adres voor de websites die u bezoekt. Dat maakt het nuttig voor alledaags browsen, vooral als u verkeer op een onbetrouwbaar netwerk wilt beschermen of uw IP-adres privé wilt houden.

Een VPN kan ook helpen om op IP gebaseerde locatietracking(nieuw venster) te beperken. Dit is handig, want het alleen uitschakelen van GPS en andere locatieservices op apparaatniveau voorkomt niet dat websites uw locatie schatten op basis van uw IP-adres.

Tor gebruikt een netwerk van relays om het moeilijker te maken uw identiteit te verbinden met uw bestemming. Het is over het algemeen langzamer en is in de eerste plaats ontworpen voor anonimiteit in plaats van alledaags gemak.

Voor de meeste mensen kan een VPN een praktische privacylaag zijn die voor het hele apparaat werkt. Tor is een optie als u sterkere anonimiteit nodig hebt en het prestatieverlies acceptabel vindt.

Begin met één verandering

U hoeft uw telefoon niet te vervangen, elk groot platform te laten varen of een computer vol virtuele machines te bouwen om verschil te maken.

De nuttigere les uit deze toolkit is dat privacyverbeteringen geleidelijk kunnen plaatsvinden. U kunt beginnen met overstappen op een offline kaarten-app, het gebruik van een RSS-lezer, het installeren van apps uit een andere bron of het nagaan welke machtigingen uw bestaande apps hebben. Zelfs één verandering kan de hoeveelheid informatie die u standaard afgeeft verminderen.