PL190637B1

PL190637B1 - Terapeutycznie aktywne estry i tioestry, kompozycje farmaceutyczne i zastosowanie estrów i tioestrów

Info

Publication number: PL190637B1
Application number: PL98342811A
Authority: PL
Inventors: Lindsey Ann Pearson; Andrew Paul Ayscough; Philip Huxley; Alan Hastings Drummond
Original assignee: Vernalis Oxford Ltd
Priority date: 1998-03-12
Filing date: 1998-03-12
Publication date: 2005-12-30
Also published as: GB2349149A; BR9815717A; JP2002506057A; CZ20003317A3; CZ299610B6; CN1141292C; HUP0100999A2; CN1286681A; EP1062202A1; DE69810817D1; CA2323414A1; EP1062202B1; NZ506293A; AU747977B2; NO20004528L; AU6410698A; NO20004528D0; JP4324324B2; WO1999046241A1; IL137774A0

Abstract

1. Terapeutycznie aktywne estry i tioestry wybrane z grupy obejmujacej: ester cyklopentylowy kwasu 2(R lub S)-[2R-(S-hydroksyhydroksykarbamoilo- metylo)-4-metylo-pentanoiloamino]-2-fenylo-etanowego, ester izopropylowy kwasu 2(R lub S)-(3S-hydroksykarbamoilo-2R-izobutylo-heks- -5-enoiloamino)-2-fenyloetanowego, ester cyklopentylowy kwasu 2(R lub S)-[2R-(S-hydroksykarbamoilo-metoksy- -metylo)-4-metylo-pentanoiloamino] -3 -fenyloetanowego, ester cyklopentylowy kwasu 2(R lub S)-(3S-hydroksykarbamoilo-2R-izobutylo- -heks-5-enoiloamino)-2-(4-metoksy-fenylo)etanowego, ester cyklopentylowy kwasu 2(R lub S)-(3S-hydroksykarbamoilo-2R-izobutylo- -heks-5-enoiloamino)-2-(tien-2-ylo)-etanowego, ester cyklopentylowy kwasu 2(R lub S)-(3S-hydroksykarbamoilo-2R-izobutylo- -heks-5-enoiloamino)-2-(tien-3-ylo)etanowego, oraz ich farmaceutyczne lub weterynaryjnie dopuszczalne sole, hydraty i solwaty. PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku są terapeutycznie aktywne estry i tioestry, kompozycje farmaceutyczne i zastosowania estrów i tioestrów w medycynie. Związki te są w szczególności inhibitorami proliferacji ulegających szybkiemu podziałowi komórek nowotworowych, na przybi„j i---x__κ ;/i,,u ©4™;^

Mau lAUinuiCfk. νζ^χιχιακα. t/iuu vxxxvxxx<jjv<x.

Nasze międzynarodowe zgłoszenie patentowe nr PCT/GB97/02398 opisuje i zastrzega sposób hamowania proliferacji komórek nowotworowych u ssaków polegający na podawaniu ssakowi, u którego ma miejsce proliferacja, związku o ogólnym wzorze (I) lub jego farmaceutycznie dopuszczalnej soli, hydratu lub solwatu, w ilości wystarczającej do zahamowania takiej proliferacji:

190 637

w którym:

R oznacza wodór lub (Ci-Cg)alkil;

Ri oznacza wodór;

(Ci-C₆)alkil;

(Ci-Cg)alkenyl;

fenyl lub podstawiony fenyl;

fenylo(Ci-C6)alkil lub podstawiony fenylo(Ci-C6)alkil; fenylo(C2-C6)alkenyl lub podstawiony fenylo(C₂-C6)-alkenyl; heterocyklil lub podstawiony heterocyklil;

heterocyklilo(Ci-C6)alkil lub podstawiony heterocyklilo(Ci-C6)alkil;

grupę BSO_n-A, w której n oznacza 0, i lub 2, a B oznacza wodór lub (Ci-C6)alkil, fenyl, podstawiony fenyl, heterocyklil podstawiony heterocyklilem, (Ci-C6)acyl, grupę fenacylową lub podstawioną grupę fenacylową, zaś A oznacza (Ci-C6)alkilen;

hydroksyl lub (Ci-Cćjalkoksyl;

grupę aminową, chronioną grupę aminową, grupę acyloaminową, (Ci-C6)alkiloaminową lub di-(Ci-C6)alkiloaminową;

grupę merkapto lub (Ci-C6)alkilotio;

amino(Ci-C6)alkil, (Ci-C.6)^H^il«^^^^imi^o(Ci-C6)alkil, di-(Ci-C6)alkiloamino (Ci-C6)alkil, hydroksy(Ci-C6)alkil, merkapto(Ci-C6)alkil lub karboksy(Ci-C6)alk.il, w których grupy aminowa, hydroksylowa, merkapto lub karboksylowa ewentualnie są chronione lub grupa karboksylowa jest amidowana;

niższy alkil podstawiony przez karbamoil, mono(niższy alkil)karbamoil, di(niższy alkil)-karbamoil, grupę di(niższy alkil)aminową lub grupę karboksy-niższą alkanoiloaminową; albo cykloalkil, cykloalkenyl lub niearomatyczny pierścień heterocykliczny zawierający do 3 heteroatomów, przy czym każdy z nich może być (i) podstawiony jednym lub więcej podstawnikami wybranymi z grupy obejmującej (Ci-C6)alkil, C2-C6 alkenyl, fluorowiec, grupę cyjanową(-CN), -CO2H, CO2R, -CONH2, -CONHR, -CON(R)2, -OH, -OR, grupę okso, -SH, -SR, -NHCOR i -NHCO2R, w których R oznacza (Ci-C6)alkil lub benzyl i/lub (ii) skondensowany z pierścieniem cykloalkilowym lub heterocyklicznym;

R2 oznacza jedną z następujących grup:

Ci-C^alkil,

Ci-Ci2alkenyl,

Ci-Ci2alkinyl, fenylo(Ci-C6alkil)-, heteroarylo(Ci-C6alkil)-, fenylo(C 1 -C6alkenyl)-, heteroarylo^-CRalkenyl)-, fenylo(C2-C6alkinyl)-, heteroario(C2-C6alkinyl)-, cykloalkilofCi-C6alkil)-, cykloalkilo(C2-C6alkenyl)-, cykloalkilo(C2-C6alkinyl)-, cykloalkenylo(C i -CTalkil)-,

190 637 cykloalkenylo(C2-C6alkenyl)-, cykloalkenylo(C2-C6alkinyl)-, fenylo(C i-C 6alkilo)O(C i -C6alkil)- lub heteroaiylo(Ci-C 6alkilo)o (Ci-C 6alkil)-, przy czym każda z nich ewentualnie może być podstawiona przez

Ci-Cgalkii,

Ci-Cńalkoksyl, fluorowiec, grupę cyjanową (-CN), fenyl lub fenyl podstawiony przez

Ci-Cćalkil,

Ci-C6alkoksyl, fluorowiec lub grupę cyjanową (-CN);

R3 oznacza charakterystyczną grupę naturalnego lub nienaturalnego α-aminokwasu, w którym każda z grup funkcyjnych może być chroniona; a

R4 oznacza grupę estrową lub tioestrową, lub jego farmaceutycznie dopuszczalnej soli, hydratu lub solwatu.

Niniejszy wynalazek dotyczy pewnych konkretnych związków, które są inhibitorami proliferacji komórek nowotworowych u ssaków. Związków tych, mających cenne własności farmakologiczne i farmakokinetyczne jako inhibitory komórek nowotworowych, nie ujawniono konkretnie w zgłoszeniu patentowym PCT/GB97/02398.

Zgodnie z obecnym wynalazkiem dostarczono terapeutycznie aktywnych estrów i tioestrów wybranych z grupy obejmującej następujące związki:

ester cyklopentylowy kwasu 2(R lub S)-[2R-(S-hydroksyhydroksykarbamoilo-metylo)-4-metylo-pentanoiloamino]-2-fenylo-etanowego, ester izopropylowy kwasu 2(R lub S)-(3S-hydroksykarbamoilo-2R-izobutyio-heks-5-enoiloamino^-fenyloetanowego, ester cyklopentylowy kwasu 2(R lub S)-[2R-(S-hydroksykarbamoilo-metoksy-metylo)-4-metylo-pentanoiloamino]-3 -fenyloetanowego, ester cyklopentylowy kwasu 2(R lub S)-(3S-hydroksykarbamoilo-2R-izobutylo-heks-5-enonoamino^-^-metoksyfenylojetanowego, ester cyklopentylowy kwasu 2(R lub S)-(3S-hydroksykarbamoilo-2R-izobutylo-heks-5-enoiloamino)-2-(tien-2-ylo)-etanowego, ester cyklopentylowy kwasu 2(R lub S)-(3S-hydroksykarbamoilo-2R-izobutylo-heks-5-enoiloamino)-2-(tien-3-ylo)etanowego, oraz ich farmaceutycznie lub weterynaryjnie dopuszczalne sole, hydraty lub solwaty.

Korzystne są diastereomery 2-S powyższych związków.

Sole związków według wynalazku obejmują fizjologicznie dopuszczalne sole addycyjne z kwasami, takie jak na przykład chlorowodorki, bromowodorki, siarczany, metanosulfoniany, p-toluenosulfomany. fosforany, octany, cytryniany, bursztyniany, mleczany, winiany, fumarany i maleiniany. Można również tworzyć sole z zasadami, takie jak na przykład sole sodowe, potasowe, magnezowe i wapniowe.

W innym aspekcie wynalazek dostarcza kompozycji farmaceutycznych lub weterynaryjnych zawierających związki według wynalazku oraz farmaceutycznie lub weterynaryjnie dopuszczalne substancje pomocnicze lub nośnik. Kompozycje zawierać mogą jeden lub więcej związków według wynalazku oraz jedną lub więcej substancji pomocniczych lub nośników

W jeszcze innym aspekcie wynalazek dotyczy zastosowania wyżej określonych związków do wytwarzania leku przeznaczonego do hamowania proliferacji komórek nowotworowych u ssaków, a zatem - do leczenia chorób, w których ma miejsce nadmierna proliferacja komórek, takich jak komórki chłoniaka, komórki powodujące białaczkę, komórki szpiczaka, gruczolakoraka, raka, międzybłoniaka, nowotworu wielotkankowego, nabłoniaka, nowotworu drobnokomórkowego i wielkokomórkowego, czerniaka, nabłoniaka siatkówki, włókniakomięsaka, mięsaka gładkokomórkowego, glejakoraka lub śródbłoniaka.

190 637

Korzystnie stosuje się diastereomery 2-S związków według wynalazku.

W kolejnym aspekcie wynalazek obejmuje zastosowanie wymienionych powyżej związków lub ich farmaceutycznie albo weterynaryjnie dopuszczalnych soli, hydratów lub solwatów do wytwarzania kompozycji do hamowania proliferacji komórek nowotworowych u ssaków

Korzystnie stosuje się diastereomery 2-S powyższych związków

Związki według wynalazku są użyteczne w medycynie i weterynarii, ponieważ są one aktywne jako inhibitory proliferacji komórek nowotworowych. Należy rozumieć, że różne związki według wynalazku będą miały różną siłę działania jako inhibitory proliferacji w zależności od rodzaju leczonego nowotworu. Aktywność konkretnego związku według wynalazku w hamowaniu proliferacji konkretnego typu komórek można oznaczyć rutynowo standardowymi metodami, na przykład analogicznymi do opisanych poniżej w przykładzie biologicznym.

Kompozycje do podawania doustnego mogą być w postaci tabletek, kapsułek, proszków, granulek, pastylek, preparatów w postaci cieczy lub żelu, takich jak sterylne doustne, miejscowe lub sterylne roztwory albo zawiesiny do podawania pozajelitowego. Tabletki i kapsułki do podawania doustnego mogą być w postaci użytkowej stanowiącej pojedynczą dawkę i mogą zawierać konwencjonalne substancje pomocnicze, takie jak środki wiążące, takie jak syrop, guma arabska, żelatyna, sorbitol, żywica tragakantowa lub poliwinylopirolidon; wypełniacze, takie jak na przykład laktoza, cukier, skrobia kukurydziana, fosforan wapnia, sorbitol lub glicyna; środek poślizgowy stosowany w tabletkach, taki jak na przykład stearynian magnezu, talk, glikol polietylenowy lub krzemionka; środki ułatwiające rozpadanie, takie jak na przykład skrobia ziemniaczana, albo nadające się do stosowania środki zwilżające, takie jak lauryiosiarczan sodu. Tabletki można pokrywać powłoczką sposobami znanymi w standardowej technice farmaceutycznej.

Ciekłe preparaty do podawania doustnego mogą mieć postać, na przykład, wodnych lub olejowych zawiesin, roztworów, emulsji, syropów lub eliksirów, bądź też suchego produktu do rozrobienia z wodą lub odpowiednim nośnikiem przed użyciem. Takie ciekłe preparaty mogą zawierać konwencjonalne substancje pomocnicze, takie jak środki zawieszające, na przykład sorbitol, syrop, metyloceluloza, syrop glikozowy, tłuszcze jadalne uwodornione żelatyną; środki emulgujące, na przykład lecytynę, monooleinian sorbitanu lub gumę arabską; niewodne nośniki (które mogą obejmować jadalne oleje), na przykład olej migdałowy, frakcjonowany olej kokosowy, olejowe estry, takie jak gliceryna, glikol propylenowy lub alkohol etylowy; substancje konserwujące, na przykład p-hydroksybenzoesan metylu lub propylu lub kwas sorbinowy; oraz, w razie potrzeby konwencjonalne substancje smakowo-zapachowe i barwniki.

Do stosowania miejscowego na skórę lek można sporządzić w postaci kremu, lotionu lub maści. Kompozycjami w postaci kremu lub maści są konwencjonalne, dobrze znane w technice preparaty, na przykład jak opisane w standardowych podręcznikach dotyczących środków farmaceutycznych, takich jak British Pharmacopoeia.

Składnik czynny można również podawać pozajelitowo w sterylnym ośrodku. W zależności od stosowanego nośnika i stężenia lek jest albo zawieszony lub rozpuszczony w nośniku. Korzystnie w nośniku można również rozpuścić substancje pomocnicze, takie jak środek do znieczulenia miejscowego, substancja konserwująca lub czynniki buforujące.

Należy rozumieć, że konkretne poziomy dawek dla danego pacjenta będą zależne od wielu czynników, obejmujących aktywność konkretnego stosowanego związku, wiek, ciężar ciała, ogólny stan zdrowia, płeć, dietę, czas i drogę podawania, szybkość wydalania, połączenie z innymi lekami i zaawansowanie konkretnej leczonej choroby.

Związki według wynalazku (przykłady 1-6) wytworzono zgodnie ze sposobami podobnymi do opisanych w przykładach 8, 16, 3 i 41 naszego międzynarodowego zgłoszenia patentowego nr PCT/GB97/02398. Przykłady te zamieszczono poniżej, odpowiednio jako przykłady wytwarzania A-D. Produkty otrzymane jako mieszaniny diastereoizomerów rozdzielono metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej z odwróconymi fazami. W przykładach stosowano następujące skróty:

190 637

DCM - dichlorometan

DMF - N,N-dimetyloformamid

NMM - N-metylomorfolina

TFA - kwas trifluorooctowy

HOBT - 1-hydroksybcnzotriazol

Chromatografię kolumnową prowadzono stosując żel krzemionkowy do szybkiej chromatografii.

Widma ¹H-NMR i ⁿC-NMR zapisywano na spektrometrze Bruker AC 250E, odpowiednio przy 250,1 i 62,9 MHz. Jako rozpuszczalniki i wzorce wewnętrzne stosowano CDCh, metanol-dą i sulfotlenek dimetylu-dć (DMSO-dć), a widma rejestrowano jako δ ppm względem TMS.

Przykład wytwarzania A

Ester izopropylowy kwasu 2S-[2R-(S-hydroksy-hydroksykarbamoilo-metylo)-4-metylo-pentanoiloamino]-3-fenylo-propionowego

(a) Ester izopropylowy kwasu 2S-[2R-(2,2-dimetylo-5-okso-[1,3]-dioksolan-4S-ylo)-4-metylo-pentanoiloamino]-3-fenylopropionowego

Roztwór estru pentafluorofenylowego kwasu 2R-(2,2-dimetylo-5-okso-[l,3-dioksolan-4S-ylo)-4-metylo-pentanowego (WO 95/19956) (2,87 g, 7,3 mmola) i estru izopropylowego L-fenyloalaniny (1,5 g, 7,3 mmola) w DCM pozostawiono w temperaturze pokojowej na 96 godzin. Mieszaninę reakcyjną rozcieńczono DCM i przemyto 1M wodnym roztworem węglanu sodu, 1M kwasem solnym i solanką, a następnie wysuszono na siarczanem magnezu, przesączono i zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem. Produkt rekrystalizowano z układu octan etylu/heksan i otrzymano ester izopropylowy kwasu 2S-[2R-(2,2-dimetylo-5-okso-[1,3]-dioksolan-4S-ylo)-4-metylo-pentanoiloamino]-3-fenylopropionowego w postaci drobnych białych igiełek (810 mg, 29%).

(b) Ester izopropylowy kwasu 2S-[2R-(S-hydroksy-hydroksykarbamoilo-metylo)-4-metylo-pentanoiloamino]-3-fenylopropionowego.

Roztwór metanolami sodu (325 mg, 6,1 mmola) i chlorowodorku hydroksyloaminy (396 mg,

6.1 mmola) w metanolu (15 ml) mieszano w temperaturze pokojowej przez 2 godziny. Następnie roztwór przesączono do roztworu estru izopropylowego kwasu 25-[2R-(2,2-dimetylo-5-okso-[1,3]-dioksolan-4S-ylo)-4-metylo-pentanoiloamino]-3-fenylopropionowego (800 mg,

2.1 mmola) w metanolu (10 ml). Mieszaninę reakcyjną pozostawiono do odstania w temperaturze pokojowej na 18 godzin. Mieszaninę reakcyjną zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem i pozostałość rozdzielono pomiędzy octan etylu i wodę. Warstwę organiczną przemyto wodą, wysuszono nad siarczanem magnezu, przesączono i zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem, Po rekrystalizacji z octanu etylu otrzymano ester izopropylowy kwasu 2S-[2R-(S-hydroksyhydroksykarbamoilo-metylo)-4-metylo-pentanoilo-amino] -3 -fenylopropionowego w postaci białej krystalicznej substancji, którą wysuszono pod próżnią (465 mg, 58%).

Przykład wytwarzania B

Ester izopropylowy kwasu 2S-[2R-(S-hydroksykarbamoilometoksy-metylo)-4-metylo-pentanoiloamino]-3-fenylopropionowego

190 637

Ο £CONHOH łj COOCH(CH₃)_; '2

(a) Kwas 2R-(S-benzyloksykarbamoilo-metoksy-metylo)-4-metylopentanowy.

Roztwór 3R-izobutylo-4S-metoksy-dihydrofurano-2,5-dionu (WO 97/02239) (609 mg,

3,27 mmola) i O-benzylohydroksyloaminy (403 mg, 3,27 mmola) w octanie etylu (5 ml) mieszano w temperaturze pokojowej przez 1 godzinę. Mieszaninę reakcyjną zatężono pod próżnią i otrzymano kwas 2R-(S-benzyloksykarbamoilometoksy-metylo)-4-metylo-pentanowy w postaci białej piany (1,01 g, 100%).

(b) Ester izopropylowy kwasu 2S-[2R-(S-benzyloksykarbamoilometoksy-metylo)-4-metylo-pentanoiloamino] -3 -f enylo-propionowego

Roztwór kwasu 2R-(S-benzyloksykarbamoilo-metoksy-metylo)-4-metylo-pentanowego (1,01 g, 3,3 mmola) w tetrahydrofuranie (15 ml) w temperaturze 0°C potraktowano estrem izopropylowym L-fenyloalaniny (810 mg, 3,9 mmola) i chlorowodorkiem N-(3-dimetyloaminopropylo)-N'-etylokarbodiimidu (750 mg, 3,9 mmola). Mieszaninę reakcyjną pozostawiono, aby ogrzała się do temperatury otoczenia i mieszano przez 18 godzin. Roztwór zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem i pozostałość pochłonięto w DCM. Otrzymany roztwór przemyto 1M kwasem solnym, nasyconym roztworem wodorowęglanu sodu i solanką. Fazę organiczną wysuszono nad siarczanem sodu, przesączono i zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem. Produkt oczyszczono metodą chromatografii kolumnowej, eluując układem 2% metanol/DCM. Frakcje zawierające produkt połączono i zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem, uzyskując ester izopropylowy kwasu 2S-[2R-(S-benzyloksykarbamoilo-metoksy-metylo)-4-metylo-pentanoilo-amino]-3-fenylo-propionowego w postaci białej substancji stałej (1,39 g, 85%).

(c) Ester izopropylowy kwasu 2S-[2R-(S-hydroksykarbamoilometoksy-metylo)-4-metylo-pentanoiloamino]-3-fenylo-propionowego. '

Roztwór estru izopropylowego kwasu 2S-[2R-(S-benzyloksykarbamoilo-metoksymetylo)-4-metyio-pentanoiloamino]-3-fenylo-propionowego (1,37 g, 2,8 mmola) w etanoiu (30 ml) potraktowano palladem jako katalizatorem (274 mg, 10% Pd/węgiel drzewny) w postaci zawiesiny w octanie etylu (5 ml). Przez zawiesinę przez 2 godziny przepuszczano gazowy wodór. Mieszaninę reakcyjną przesączono i zatężono pod zmniejszonym ciśnieniem. Produkt rekrystalizowano z układu octan etylu/heksan i otrzymano ester izopropylowy kwasu 2S-□R^S-hYdroksykEarbćuuoilo-metoksy-metylojA-metylo-pentanoiloaminoJ-J-fenylo-propionowego w postaci białej substancji stałej (778 mg, 70%).

Przykład wytwar/.ama C

Ester izopropylowy kwasu 2S-(3S-hydroksykarbamoiio-2R-izobutylo-heks-5-enoilo-amino)-3 -fenylopropionowego

CONHOH

190 637 (a) Ester izopropylowy kwasu 2S-(3S-tert-butoksykarbonylo-2R-izobutylo-heks-5-enoiloamino)-3 -fenolopropionowego.

b-ykkóo estoy izopoopolokego L-fenoloalanino (3,9 g, 18,8 mmola) k DMF (15 ml) oziębiono k łaźni lodoko-kodnej i potoaUtokano eikoem penkaflyooofenolokom Uwasy 3S-teOt-OytoUioU2rOonolo-Sb-iyoOyUelo-5eUi-5-enokego (9,03 g, S0,7 mmola). Mieszaninę oeaUcojną pozoitakiono, aOo ogrzała się do tempeoakyoo poUojokej i mieszano przez noc. Mieszaninę oeaUcojną zatężono pod zmniejszonom ciśnieniem. Pozostałość pochłonięto k octanie etoly i pozemoto 1M Ukasem solnom, 1M ooyUwooem węglany sody i solanUą. boztkór wesyiyono nad siaoczanem sody, pozesączono i zatężono pod zmniejszonom ciśnieniem. PoodyUt oczoszczono metodą choomatogoafii elyyjąc goadte2kem oozpyszczalniUók 100% DCM do 10% metanol/DCM. FoaUcje zakieoające pooduUt połączono i oozpyszczalniU ysynięto, yzesUyjąc esteo izopoopoloko Ukasy sS-(3S-keok-OutoUseUaoOonoło-Sb-iyoOuUelo-5eUs-5-e2otloami2o)-3-le:2^eΊopoopt02owego w postaci żółtej suOskancji stałej (3,5 g, 41%).

(O) Esteo izopoopelowe Ukasy SS-(3S-5odroUsekarbo2ylo-2b-izoOutelo-5eUi-5-e2otlo-amino)-3 -fenolopropionowego bozUwóo estoy izopoopolokego Ukasy OS-(3S-teot-OytoUseUaoOonolo-Sb-izoOykoło5eUb-5-e2oiloami2o)-3-fenylo-pooptonowego (3,5 g, 7,6 mmola) w mieszaninie TFA i DCM (1:1, 10 ml) pozoskawiono do odstania w tempeoatyoze 5°C pozez noc. Mieszaninę oeaUcojną zatężono pod zmniejszonom ciśnieniem. Do pozostałości dodano eUeoy i otozomano esk-o izopoopoIowo Ukasy S S -(3 S -5edooUsoUaoOonelo-2b-izoOutelo-5eUb- 5-e2otloami2o)-3 -fenolo-poopionokego w postaci Oiałej buObta2cji stałej (S61 mg, 8%).

(c) Esteo izopoopolowo Ukasy SS-(3S-5odroksykittbiMnoilo)-Sb-izoOytolo-5eUs-5-enoiloammoj^-fenolopoopionowego boztkóo esUm -kołowego Ukasy OS-(3S-5edroksykarbonylo-2b-izoOukoło-5eUb-5-e2oiloaminoj^-fenolopropionowego (S60 mg, 0,64 mmola) w DMF (10 ml) oziębiono w łaźni lodowo-wodnej. Podczas mieszania dodano chlooowodooUy N-(3-dimekeloamt2opoopeło)-N'-ekoloUaoOodiimidy (148 mg, 0,77 mmola) i HOBT (104 mg, 0,77 mmola). Mieszaninę oeaUcej2ą pozostawiono, aOo ogozała się do tempeoatyoo poUojowej i po S godzinach dodano ooztwooy chdooowodooUn 5edooUseloami2e (67 mg, 0,96 mmola) i NMM (0,1 ml, 0,96 mmola) w DMF (5 ml). Mieszaninę oeaUcejną mieszano pozez noc, po czom zatężono pod zmniejszonom ciśnieniem i poodyUt oc:yesyczono metodą choomatogoafii na Uozemionce pozemokej Ukasem, sUobując 5-10% metanol w DCM. Po oeU0ostalizoka2tu z yUłady octan ekelu/5eUsan otozomano esteo izopoopolowo Ukasy OS-(3S-5edoorsekarbamoilo)-2Ib-iyoOukelo-5eUb-5-e2oiloamtno)-3-fe2elopoopionowego w postaci Oiałej suOskancjt stałej (1S mg, 4%).

PozoUład wytwarzaniaD

Esteo ceUlope2tołowo Ukasy SS-(3S-5edlΌksykarlsamoilo-2Ib-tz(-Outo]o-5eUs-5-e2oilo-

ZwiązeU tekyłoke kekkooyo2o sposoOem analogicznom do opisanego w pozoUładzie keUwaoza2ia C, skosyjąc esteo ceUłopenUeloko L-fe2eloglice2e zamiast estoy izopoopełowego L-fe2oloala2tne.

190 637

Przykład 1

Ester cyklopentylowy kwasu 2-[2R-(S-hydroksy-hydroksy-karbamoilo-metylo)-4-metylo-pentanoiloamino]-2-fenyloetanowego

Związek ten wytworzono sposobem podobnym do opisanego w przykładzie wytwarzania A, stosując ester cyklopentylowy fenyloglicyny.

Diastereoizomer A ¹ H-NMR; δ (MeOD) 7,4-7,29 (5H, m), 5,43 (1H, s), 5,2-5,14 (1H, m), 4,02 (1H, d, J = 6,9 Hz), 2,94-2,85 (1H, m), 1,91-1,34 (10H, bm), 1,25-1,14 (1H, m) i 0,86 (6H, dd, J = 6,5 11,5 Hz).

'’C-NMR; δ (MeOD) 175,6, 171,8, 171,4, 137,8, 129,8, 129,4, 128,6, 80,0, 73,2, 58,5, 49,2, 39,1, 33,3, 33,3, 26,8, 24,5, 24,4, 23,7 i 22,1.

Diastereoizomer B ‘H-NMR; δ (MeOD) 7,33-7,19 (5H, m), 5,3 (1H, s), 5,11-5,06 (1H, m), 3,81 (1H, d, J = 7,3 Hz), 2,83-2,74 (1H, m), 1,83-1,45 (10H, bm), 1,12-1,03 (1H, m) i 0,88-0,81 (6H, dd, J = 6,4, 12,3 Hz).

^l3C-NMR; δ (MeOD) 175,8, 171,8, 171,5, 137,3, 129,8, 129,5, 128,8, 79,9, 73,3, 58,7, 48,9, 39,2, 33,3, 33,3, 26,7, 24,5, 24,5, 24,0 i 22,2.

Przykład 2

Ester izopropylowy kwasu 2-(3S-hydroksykarbamoilo-2R-izo-butylo-heks-5-enoiloamino)-2-fenyloetanowego

nia E, stosując ester izopropylowy fenyloglicyny.

Diastereoizomer A ¹ H-NMR; δ (MeOD) 7,34-7,24 (5H, m), 5,59-5,42 (1H, m), 5,36 (1H, s), 5,02-4,77 (3H, m), 2,63-2,53 (1H, m), 2,17-2,02 (2H, m), 1,89-1,78 (1H, m), 1,63-1,45 (2H, m), 1,18 (3H, d, J = 6,3 Hz), 1,05 (3H, d, J 6,2 Hz), 1,00-0,93 (1H, m), 0,88 (3H, d, J = 6,5 Hz), i 0,81 (3H, d, J = 6,5 Hz).

190 637 ^bC-NMR; δ (MeOD) 176,2, 172,4, 171,3, 137,6, 136,0, 129,9, i29,6, 129,0, 117,4, 70,5, 58,7, 47,4, 41,5, 36,0, 26,7, 24,5, 21,9,21,7 i 21,7.

Diastereoizomer B ’H-NMR; δ (MeOD) 7,4-7,34 (5H, m), 5,77-5,6i (1H, m), 5,42 (1H, s), 5,1-4,98 (3H, m), 2,7-2,6 (1H, m), 2,44-2,i7 (3H, m), 1,61-1,5 (1H, m), 1,42-1,29 (IH, m), 1,25 (3H, d, J = 6,3 Hz), 1,13 (3H, d,J = 6,2 Hz), i,09-i,00 (iH, m) i 0,81 (6H, d, J = 6,4 Hz). i³C-NMR; δ (MeOD) 176,4, 172,5, 171,5, 137,2, 136,4, 129,9, 129,6, 129,0, 117,5,

70,5, 58,8, 48,4, 47,4, 41,3, 36,0, 27,1, 24,3, 21,9, 21,8 i 21,6.

Przykład 3

Ester cyklopentylowy kwasu 2-[2R-(S-hydroksykarbamoilo-metoksy-metylo)-4-metylo-pentanoiloamino]-3-fenyloetanowego

Związek ten wytworzono sposobem podobnym do opisanego w przykładzie wytwarzania B, stosując ester cyklopentylowy fenyloglicyny.

Diastereoizomer A 'H-NMR; δ (MeOD) 8,83 (1H, d, J = 6,6 Hz), 7,48-7,29 (5H, m), 5,44-5,42 (1H, m), 5,20-5,16 (1H, m), 3,53 (1H, d, J = 7,9 Hz), 3,17 (3H, s), 2,89-2,79 (1H, m), 1,90-1,54 (10H, bm), 1,06-0,99 (1H, m), 0,95 (3H, d, J = 6,5 Hz) i 0,90 (3H, d, J = 6,4 Hz).

ⁿC-NMR; δ (MeOD) 175,3, 171,6, 169,4, 137,5, 129,7, i29,4, 128,7, 83,1, 79,9, 58,7, 58,1, 48,5, 38,4, 33,4, 33,3, 26,7, 24,6, 24,5, 24,3 i 21,8.

Diastereoizomer B

Ή-NMR; δ (MeOD) 7,38-7,30 (5H, m). 5.45 (1H, s). 5,21-5,15 (1H, m), 3,59 (iH, d, J = 9,4 Hz), 3,29 (3H, s), 2,89-2,79 (1H, m), 1,93-1,49 (9H, bm), 1,42-1,21 (1H, m), 1,01 (1H, ddd, J = 3,7, 9,9, 13,3 Hz), 0,83 (3H, d, J = 6,5 Hz) i 0,79 (3H, d, J = 6,6 Hz).

i³C-NMR; δ (MeOD) 175,1, 171,5, 169,5, 137,9, 129,7, 129,4, 128,7, 83,0, 79,8, 58,5, 58,3, 48,6, 38,5, 33,3, 27,8, 24,5, 24,4, 24,1 i 21,7.

Przykład 4

Ester cyklopentylowy kwasu 2-(3S-hydroksykarbamoilo-2R-izobutylo-heks-5-enoiloamino)-2-(4-metoksyfenylo)etanowego

190 627

Związek ten wytworzono sposobem podobnym do opisanego w przykładzie wytwarzania D, stosując ester cyklopentylowy 4-metoksyfenyloglicyny.

Diastereoizomer A 'H-NMR; δ (MeOD) 8,94 (1H, d, J = 6,4 Hz), 7,32 (2H, d, J = 8,7 Hz), 6,93 (2H, d,

J = 8,7 Hz), 5,67-5,50 (1H, m), 5,36-5,33 (1H, m), 5,20-5,14 (1H, m), 4,93-4,87 (2H, m), 3,79 (3H, s), 2,68-2,59 (1H, m), 2,24-2,09 (2H, m), 1,97-1,55 (11H, bm), 1,11-1,00 (1H, m), 0,95 (3H, d, J = 6,5 Hz) i 0,88 (3H, d, J = 6,5 Hz).

1³C-NMR; d (MeOD) 176,2, 172,4, 171,9, 161,4, 136,0, 130,2, 129,4, 117,4, 115,2,

79.7, 58,2, 55,8, 48,3,47,3, 41,5, 36,0, 33,4, 33,3, 26,7, 24,6, 24,6 i 21,7.

Diastereoizomer B 'H-NMR; δ (MeOD) 8,96 (1H, d, J = 6,7 Hz), 7,29 (2H, d, J = 8,7 Hz), 6,93 (2H, d,

J = 8,7 Hz), 5,77-5,61 (1H, m), 5,32 (1H, s), 5,20-5,15 (1H, m), 5,09-4,97 (2H, m), 3,80 (3H, s), 2,64 (1H, dt, J - 3,3, 11.4, 13,5 Hz), 2,43-2,16 (3H, m), 1,91-1,49 (9H, bm), 1,42-1,29 (1H, m), 1,05 (1H, ddd, J = 3,3, 10,1, 13,2 Hz) i 0,81 (6H, d, J = 6,5 Hz).

1³C-NMR; δ (MeOD) 176,3, 172,5, 172,0, 161,4, 136,4, 130,2, 129,0, 117,5, 115,2, .

79.8, 58,2, 55,8, 48,4, 47,4, 41,3, 36,1, 33,4, 27,1, 24,5, 24,3 i 21,6.

Przykład 5

Ester cyklopentylowy kwasu 2-(3S-hydroksykarbamoilo-2.R-izobutylo-heks-5-enoiloamino)-2-(tien-2-ylo)etanowego

Związek ten wytworzono sposobami podobnymi do opisanych w przykładzie wytwarzania D, stosując ester cyklopentylowy tien-2-yloglicyny.

Diastereoizomer A ¹H-NMR; δ (MeOD) 7,41 (1H, dd, J = 5,1, 1,2 Hz), 7,12 (1H, d, J = 3,5 Hz), 7,01 (1H, dd, J = 5,1, 3,5 Hz), 5,72 (1H, s), 5,69-5,52 (1H, m), 5,26-5,18 (1H, m), 5,00-4,89 (2H, m), 2,70-2,59 (1H, m), 2,28-2,13 (2H, m), 2,09-1,50 (11H, m), 1,05 (1H, ddd, J = 13,8, 11,0, 2,9 Hz), 0,93 (3H, d, J = 6,4 Hz) i 0,87 (3H, d, J = 6,5 Hz).

’V-NMR; δ (MeOD) 176,5, 172,7, 171,1, 139,5, 136,4, 128,4, 128,3, 127,7, 117,9,

80.7, 54,1,48,7, 47,7, 41,9, 36,5, 33,8, 33,7, 27,2, 25,1, 25,0, 24,9 i 22,1.

Diastereoizomer B ¹ H-NMR; δ (MeOD) 7,42 (1H, dd, J = 5,0, 0,7 Hz), 7,10 (1H, d, J = 3,6 Hz), 7,01 (1H, dd, J = 5,0, 3,6 Hz), 5,79-5,59 (2H, m), 5,28-5,19 (1H, m), 5,10-4,94 (2H, m), 2,71-2,59 (1H, m), 2,36-2,16 (3H, m), 1,97-1,34 (10H, m), 1,13-1,00 (1H, m), 0,86 (3H, d, J = 6,2 Hz) i 0,84 (3H, d, J = 6,3 Hz).

1'C-NMR; δ (MeOD) 176,7, 172,8, 171,2, 139,3, 136,7, 128,3, 128,2, 127,6, 117,9,

80.7, 54,2,48,8, 47,8, 41,7, 36,4, 33,8, 27,5, 25,1, 25,0, 24,8 i 22,1.

Przykład 6

Ester cyklopentylowy kwasu 2-(3S-hydroksykarbamoilo-2.R-izobutylo-heks-5-enoiloamino)-2-(tien-3 -ylo)etanowego

190 637

Związek ten wytworzono sposobami podobnymi do opisanych w przykładzie wytwarzania D', stosując ester cyklopentylowy tien-3-yloglicyny.

Diastereoizomer A *H-NMR; δ (MeOD) 7,48-7,42 (2H, m), 7,13 (1H, dd, J - 7,42, 2,0 Hz), 5,69-5,2 (2H, m), 5,21-5,16 (1H, m), 4,98-4,90 (2H, m), 2,71-2,59 (1H, m), 2,28-2,11 (2H, m), 2,00-1,50 (11H, m), 1,12-0,98 (1H, m), 0,94 (3H, d, J = 6,4 Hz) i 0,88 (3H, d, J = 6,5 Hz).

^bC-NMR; δ (MeOD) 176,6, 172,8, 171,8, 137,8, 136,4, 128,3, 128,0, 125,2, 117,9, 80,3, 54,6, 41,9, 36,5, 33,8, 33.8, 27,1, 25,0, 24,9 i 22,1.

Diastereoizomer B ¹ H-NMR; δ (MeOD) 7,45 (1H, dd, J = 4,9, 3,0 Hz), 7,43-7,40 (1H, m), 7,12 (1H, dd, J = 5,0, 1,3 Hz), 5,68 (1H, ddt, J = 17,0, 10,1, 6,8 Hz), 5,53 (1H, s), 5,23-5,17 (1H, m), 5,10-4,96 (2H, m), 2,70-2,60 (1H, m), 2,41-2,16 (3H, m), 1,94-1,49 (9H, m), 1,44-1,29 (1H, m), 1,05 (1H, ddd, J = 12,9,10,3,3,3 Hz), 0,84 (3H, d, J = 6,5 Hz) i 0,83 (3H, d, J = 6,5 Hz).

Przykład biologiczny

W celu określenia zdolności do zahamowania proliferacji różnych typów komórek związki z przykładów 1-6 badano w następującym badaniu proliferacji komórek.

Ludzką linię komórkową, chłoniak histiocytowy (U937), hodowano w 30 mm² studzienkach do hodowli tkanek w odpowiednim ośrodku do hodowli uzupełnionym 10% płodową surowicą cielęcą przy gęstości 250 komórek/mm2. Sześć godzin później do komórek dodano badanych związków w tym samej pożywce hodowlanej do końcowego stężenia 6 pM. Kontrolne studzienki zawierały komórki uzupełnione tą samą pożywką hodowlaną zawierającą równoważną ilość nośnika leku, którym w tym przypadku był DMSO w końcowym stężeniu 0,08%. Po 72 godzinach hodowli do hodowli komórek wprowadzano przez 3 godziny [metylo-³[H]tymidyny] (2 pCi/ml), a następnie zebrano na matach filtracyjnych i obliczono radioaktywność związaną, z DNA. Wyniki wyrażono jako procent wprowadzenia kontrolnej ³[H]tymidyny (n = 6 ±1 odchylenie standardowe). Dla wszystkich badanych związków zaobserwowano zahamowanie proliferacji.

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 50 egz. Cena 4,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Terapeutycznie aktywne estry i tioestry wybrane z grupy obejmującej:

ester cyklopentylowy kwasu 2(R lub S)-[2R-(S-hydroksyhydroksykarbamoilo-metylo)-4-metylo-pentanoiloamino]-2-fenylo-etanowego, ester izopropylowy kwasu 2(R lub S)-(3S-hydroksykarbamoilo-2R-izobutylo-heks-5-enoiloamino)-2-fenyloetanowego, ester cyklopentylowy kwasu 2(R lub S)-[2R-(S-hydroksykarbamoilo-metoksy-metylo)-4-metylo-pentanoiloamino]-3-fenyloetanowego, ester cyklopentylowy kwasu 2(R lub S)-(3S-hydroksykarbamoilo-2R-izobutylo-heks-5-enoiloamino)-2-(4-metoksy-fenylo)etanowego, ester cyklopentylowy kwasu 2(R lub S)-(3S-hydroksykarbamoilo-2R-izobutylo-heks-5-enoiloamino)-2-(tien-2-ylo)-etanowego, ester cyklopentylowy kwasu 2(R lub S)-(3S-hydroksykarbamoilo-2R-izobutylo-heks-5-enoiloamino)-2-(tien-3-ylo)etanowego, oraz ich farmaceutyczne lub weterynaryjnie dopuszczalne sole, hydraty i solwaty.
2. Związki według zastrz. 1, którymi są diastereomery 2-S.
3. Kompozycje farmaceutyczne lub weterynaryjne zawierające substancję aktywną oraz farmaceutycznie lub weterynaryjnie dopuszczalną substancję pomocniczą lub nośnik, znamienne tym, że jako substancję aktywną zawierają co najmniej jeden związek określony w zastrz. 1.
4. Kompozycje według zastrz. 3, znamienne tym, że jako substancję aktywną zawierają diastereomery 2-S.
5. Zastosowanie związku określonego w zastrz. 1 do wytwarzania leku przeznaczonego do hamowania proliferacji komórek nowotworowych u ssaków.
6. Zastosowanie według zastrz. 5, w którym stosuje się diastereomery 2-S.
7. Zastosowanie według zastrz. 5, albo 6, w którym lek przeznaczony jest do leczenia chorób, w których ma miejsce nadmierna proliferacja komórek, takich jak komórki chłoniaka, komórki powodujące białaczkę, komórki szpiczaka, gruczolako-raka, raka, międzybłoniaka, nowotworu wielotkankowego, nabłoniaka, nowotworu drobnokomórkowego i wielkokomórkowego, czerniaka, nabłoniaka siatkówki, włókniakomięsaka, mięsaka gładkokomorkowego, glejakoraka lub śródbłoniaka.
8. Zastosowanie związku określonego w zastrz. 1 do wytwarzania kompozycji do hamowania proliferacji komórek nowotworowych u ssaków.
9. Zastosowanie według zaostrz. 8, w którym stosuje się diastereomery 2-S