Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nowych pochodnych tienopirydyny o ogólnych wzorach 1 i 2, w których R1 oznacza atom wodo¬ ru, nizszy rodnik alkilowy lub rodnik aryloalkilo- wy ewentualnie podstawiony w pierscieniu aro¬ matycznym co najmniej jednym atomem chlorow¬ ca lub grupa hydroksylowa, nitrowa, aminowa, cyjanowa, karboksylowa, alkoksykarbonylowa, niz¬ sza grupa alkilowa, nizsza grupa alkoksylowa lub grupa trójfluorometylowa, R2 oznacza atom wodo¬ ru lub nizszy rodnik alkilowy, R8 oznacza atom wodoru lub co najmniej jeden z podstawników takich jak atom chlorowca, grupa hydroksylowa, nizsza grupa alkilowa i nizsza grupa alkoksylowa, który to sposób charakteryzuje sie tym, ze sie odpowiednie zwiazki o wzorze 3 lub 4, w których R1, R2 i R8 maja wyzej podane znaczenie, cykli- zuje przez ogrzewanie w kwasnym srodowisku. Reakcje cyklizacji przeprowadza sie w srodo¬ wisku kwasu polifosforowego lub 50^/t-go kwasu siarkowejgo w temperaturze '50° do lOO^C. W podanych wyzej wzorach nizsze grupy alki¬ lowe i alkoksylowe zawieraja 1 do 6 atomów wegla. Przedmiotem wynalazku jest równiez sposób wy¬ twarzania soli zlozonych z kwasami mineralnymi lub Organicznymi oraz czwartorzedowych pochod¬ nych amoniowych zwiazków o wzorze 1 lub 2. Stosowane jako produkty przejsciowe zwiazki o wzorach 9 i 4 wytwarza sie klasycznymi sposoba- 23 mi. Tak na przyklad zwiazek o wzorze 3 mozna otrzymac jedna z nastepujacych metod: a/ Przez reakcje fenyloetanoloaminy o wzorze 5, w którym R2 i R8 maja wyzej podane znaczenie, badz z tienoaldehydem-2 i nastepne uwodornienie, badz z halogenometylo-2-tiofenem, otrzymuje sie zwiazek o wzorze 3a, który to zwiazek kondensuje sie nastepnie z chlorowcopochodna o wzorze R1X, w którym R1 ma wyzej podane znaczenie zas X oznacza atom chloru, bromu lub jodu, w przypad¬ ku jesli R1 ma miec inne znaczenie niz atom wo¬ doru. Przebieg tej reakcji przedstawiono na sche¬ macie 1. b/ Przez reakcje pierwszorzedowej aminy o wzo- rze R1-NH2, w którym R1 ma wyzej podane zna¬ czenie, badz z tienoaldehydem-2 i nastepne uwo¬ dornienie, badz z halogenometylo-2-tiofenem otrzy¬ muje sie zwiazek, który kondensuje sie badz z a-halogenoketonem o wzorze 6, w którym R* i R1 maja wyzej podane znaczenie, a nastepnie uwa- darnia, badz z tlenkiem styrenu o wzorze 9, w którym R8 ma wyzej podane znaczenie. Przebieg tej reakcji przedstawiono na schemacie 2. Odpowiednie zwiazki o wzorze 4 otrzymuje sie tymi samymi metodami stosujac tienoaldehyd-3 lub bromometylo-3-tiofen. Produkty przejsciowe o wzorach 5 i 6 sa wytwarzane przemyslowo lub sa dobrze opisane w literaturze. Zwiazki o wzorach 1 i 2, w których R1 ma inne znaczenie niz atom wodoru mozna równiez otrzy- 102 917102 917 mac przez kondensacje zwiazków o wzorach 112, w których R1 oznacza atom wodoru, z chlorowco¬ pochodna o wzorze. R*X. Reakcje te przeprowadza sie w obojetnym rozpuszczalniku, na przyklad w etanolu lub dwumet^loformamidzie w obecnosci zasady, na przyklad weglanu potasowego. W przy¬ padki!, gdy X oznaczaj atom chloru lub bromu za¬ leca sie dodac w ilosci katalitycznej jodku nieor¬ ganicznego, na przyklad jodku potasowego. Wynalazek objasniaja nizej podane przyklady. Przyklad I. Metylo^5-fenylo-4-tetrahydro- -4,5^,7-tieno-^2,3^c/-pirydyna i/pochodna nr 1/. a/ Wytwarzanie aminoalkoholu o wzorze 3 /R*=R»=H, R*=-CH*/. 11,9 g /»0,lO6 mola/ tienoaldehydu-2, 20 g /0,106 mola/ chlorowodorku nor-efedryny, 10,7 g /0,106 mola/ trójetyloamiriy miesza sie w 250 cm* bez¬ wodnego etanolu w ciagu 5 godzin w temperatu¬ rze pokojowej. Nastepnie dodaje sie porcjami 4,5 g /0,115 mola/ borowodorku sodowego i pozostawia przez noc w temperaturze pokojowej. Nadmiar bo¬ rowodorku sodowego rozklada sie przez dodatek acetonu po czym mieszanine odparowuje sie do sucha. Pozostalosc zadaje sie woda i ekstrahuje chlorkiem metylenu. Ekstrakty organiczne odwad¬ nia sie nad siarczanem sodowym, przesacza przez krzemionke i odparowuje do sucha. Pozostaly olej zlozony z aminoalkoholu o wzorze 3 /R1=R8=H, R2=CH8/ krystalizuje po pewnym czasie. Tempe¬ ratura topnienia 50°C, wydajnosc 21,9 g to jest 82%. Chlorowodorek aminoalkoholu przekrystali- zowuje sie z izopropanolu. Temperatura topnienia 184°C. b/ Cyklizacja aminoalkoholu. 23 g /0,O93 mola/ otrzymanego wyzej aminoalko¬ holu w 100 g handlowego kwasu polifosforowego miesza sie i ogrzewa w temperaturze ©0°C w cia¬ gu 1 godziny w atmosferze azotu. Po ochlodzeniu mieszanine reakcyjna wylewa sie na lód, alkali- zuje stezonym amoniakiem i ekstrahuje chlorkiem metylenu. Ekstrakty organiczne odwadnia sie nad siarczanem sodowym, przesacza przez zloze krze¬ mionkowe i odparowuje do sucha. Pozostaly olej przetwarza sie na hemifumaran, który przekrysta- lizowuje sie z mieszaniny metanolu z woda. Tem¬ peratura topnienia 202°C, wydajnosc 13,4 g czyli 39(%. Temperatura topnienia chlorowodorku 236°C /izopropanol-eter/. Przyklad II. Metylo-6-fenylo-7-tetrahydro- -4,5,6,7-tieno-A2-c/-pirydyna /pochodna nr 2/. a/ Wytwarzanie aminoalkoholu o wzorze 4 /R^R^H, RP^CHa/. Reakcje prowadzi sie przy uzyciu tienoaldehy- du-3 i nor-efedryny w sposób opisany w czesci a/ przykladu I. Temperatura topnienia chlorowodor¬ ku 204°C /etanol/, wydajnosc 5171%. b/ Cyklizacja aminoalkoholu. Reakcje prowadzi sie w sposób opisany w czesci ty przykladu I. Temperatura topnienia wolnej za¬ sady: 7fiflC /heksan/, wydajnosc 06%. Przyklad III. Fenylo-4-tetrahydro-4,5,6,7- -tieno-/2,3-c/-pirydyna /pochodna nr 3)/. a/ Wytwarzanie aminoalkoholu o wzorze 3 /R1=R*=RI=H/. 40 45 50 55 Reakcje prowadzi sie przy uzyciu tienoaldehy¬ du-2 i amino-2-fenylo-l-etanolu w sposób opisany w czesci a/ przykladu I. Temperatura topnienia wolnej zasady: 74°C /cykloheksan/, wydajnosc: 66%. b/ Cyklizacja aminoalkoholu. Reakcje prowadzi sie w sposób opisany w czesci b/ przykladu I. Temperatura topnienia metanosul- fonianu: 200°C /etanol-izopropanol/, wydajnosc: 97)%. Przyklad IV. Fenylo-7-tetrahydro-4,5,6,7- -tieno-i/3,2-c/-pirydyna /tochodna nr 4/. a/ Wytwarzanie aminoalkoholu o «, wzorze 4 /R1=R2=R8=H/. Reakcje prowadzi sie przy uzyciu tienoaldehy- du-3 i amino-2-fenylo-l-etanolu • w sposób opisany w czesci a/ przykladu I. Temperatura topnienia wolnej zasady: ^0oC /cykloheksan/, wydajnosc 84%. b/ Cyklizacja aminoalkoholu. Reakcje prowadzi sie w sposób opisany w czesci b/ przykladu I. Temperatura topnienia metanosul- fonianu: 230°C, wydajnosc: 51%. Przyklad V. Metylo-6-fenylo-4-tetrahydro- -4,5,6,7-tieno/2,3-c/-pirydyna /pochodna nr 5/. a/ Wytwarzanie aminoalkoholu o wzorze 3 /R1=CH3, R*=RS=H/. Przeprowadza sie N-metylowanie aminoalkoholu o wzorze 3 /R1=R2=R8=H/ opisanego w przykla¬ dzie III przez reakcje Lenekarta /ogrzewanie w obecnosci formaliny i kwasu mrówkowego/. Tem¬ peratura topnienia maleinianu: 94°C /etanol/, wy¬ dajnosc: 93%. b/ Cyklizacja aminoalkoholu. Reakcje przeprowadza sie w warunkach opisa¬ nych w czesci b/ przykladu I. Temperatura top¬ nienia chlorowodorku: 214°C /eter izopropylowy- -etanol/, wydajnosc: 53%. Przyklad VI. Metylo-5-fenylo-7 -tetrahydro- -4,5,6,7-tieno-/3,2-c/-pirydyna Zpochodna nr 6/. a/ Wytwarzanie aminoalkoholu o wzorze 4 /R1=CH3, R»=R*=H/. Przeprowadza sie N-metylowanie aminoalkoholu o wzorze 4 /R1=R2=R8=H/ opisanego w przykladzie IV przez reakcje Leuckarta /ogrzewanie w obec¬ nosci formaliny i kwasu mrówkowego/. Tempera¬ tura topnienia wolnej zasady: 68°C /cykloheksan/, wydajnosc: 84%. b/ Cyklizacja aminoalkoholu. Reakcje przeprowadza sie w warunkach opisa¬ nych w czesci b/ przykladu I. Temperatura top¬ nienia fumaranu: 195°C /wodaZ, wydajnosc: 41%. Przyklad VII. O-chlorobenzylo-6-p-metoksyfe- nylo-4-tetrahydro-4,5,6,7-tieno-/2;3-c/-pirydyna /po¬ chodna nr 7/. a/ Wytwarzanie aminoalkoholu o wzorze 3 /R^o-Cl-OH^H* R*=H, R*=p-OCH3/. W kolbie wyposazonej w oddzielacz wody /Dean- -Stark/ zamocowany na chlodnicy ogrzewa sie w ciagu 3* godzin pod chlodnica zwrotna mieszanine 29* g /0,26 molaZ tienoaldehydu-2 i 36,8 g /0^6 mo¬ la/ o-chlorobenzyloaminy w 3i00 cm8 benzenu. Roz¬ twór odparowuje sie do sucha a pozostalosc roz¬ puszcza w 250 cm8 etanolu. Nastepnie dodaje sie porcjami 10,1 g /0$6 mola/ borowodorku sodowe¬ go i pozostawia mieszanine reakcyjna przez noc102 917 w temperaturze pokojowej. Nadmiar srodka re¬ dukujacego rozklada sie przez dodatek acetonu po czym odparowuje mieszanine do sucha. Pozostalosc zadaje sie IN kwasem chlorowodorowym i ekstra¬ huje eterem. Faze wodna alkalizuje sie W roz¬ tworem weglanu sodowego i ekstrahuje eterem. Ekstrakty eterowe przemywa sie woda, przesacza przez zloze krzemionkowe i odparowuje do sucha. Otrzymuje sie 49' g /wydajnosc 80%/ N-/tienylo-2/- -metylo-o-chlorobenzyloaminy /temperatura topnie¬ nia'szczawianu: 220°C/ w postaci oleju, który sto¬ suje sie bezposrednio w nastepnym etapie. Mieszanine 1'6,5 g /0,OG9 mola/ powyzszej aminy i 7,85 g /0,0345 mola/ a-bromo-p-metoksyacetofeno- nu w 120 cm8 bezwodnego benzenu ogrzewa sie w ciagu 15 godzin pod chlodnica zwrotna. Po ochlo¬ dzeniu odsacza sie, wytracony osad bromowodorku wyjsciowej aminy zas przesacz odparowuje do su¬ cha. Pozostalosc rozpuszcza sie w eterze, przesacza przez zloze krzemionkowe i odparowuje do su¬ cha. Do roztworu otrzymanej oleistej pozostalosci /10 g, 75%/ w 100 cm8 etanolu dodaje sie porcja¬ mi 1,3 g /0,0345 mola/ borowodorku sodowego i pozostawia mieszanine reakcyjna przez noc w tem¬ peraturze pokojowej. Nadmiar srodka redukuja¬ cego rozklada sie przez dodatek acetonu zas roz¬ twór odparowuje do sucha. Pozostalosc zadaje sie woda i ekstrahuje chlorkiem metylenu. Ekstrakty organiczne przemywa sie woda, przesacza przez zloze krzemionkowe i odparowuje do sucha. Otrzy¬ muje sie 7,2 g /wydajnosc 54°/o/ spodziewanego aminoalkoholu o wzorze 3 w postaci oleju. Laczna wydajnosc tych grzech operacji wynosi 32%. b/ Cyklizacja aminoalkoholu. Reakcje prowadzi sie w warunkach opisanych w czesci b/ przykladu I. Otrzymany produkt wy¬ odrebnia sie w postaci fumaranu o temperaturze topnienia 110°C /izopropanol-etanol/. Wydajnosc: 72%. Temperatura topnienia chlorowodorku: 120°C. Przyklad VIII. o-cyjanobenzylo-6-fenylo-4- -tetrahydro-4,5,6,7-tieno-/2,3-c/-pirydyna /pochodna nr 8/. Mieszanine 6 g /0,<028 mola/ fenylo-4-tetrahydro- -4,'5,6,7-tieno-/2,3-c/-pirydyny otrzymanej w przy¬ kladzie III, 5,9 g /0,03 mola/ bromku o-cyjanoben- zylu i 5,8 g /0,040 mola/ stalego weglanu potaso¬ wego w 100 cm8 dwumetyloformamidu ogrzewa sie w ciagu 2 godzin w temperaturze 70°C. Po ochlo¬ dzeniu wytracony osad odsacza sie a przesacz od¬ parowuje pod zmniejszonym cisnieniem. Pozosta¬ losc zadaje sie woda i ekstrahuje eterem. Ekstrak¬ ty organiczne przemywa sie woda, odwadnia nad siarczanem sodowym, przesacza przez zloze krze¬ mionkowe i odparowuje do sucha. Pozostalosc przekrystalizowuje sie z cykloheksanu. Tempera¬ tura topnienia: 124°C, wydajnosc: 67%. Przyklad IX. o-chlorobenzylo-i6-p-chlorofeny- lo-4-tetrahydro-4,5,6,7-tienon/2*3-c/-pirydyna /po¬ chodna nr 97. a/ Wytwarzanie aminoalkoholu o wzorze 3 /Ri=O^Cl^C6H4-CHt, R*=H, R*=p Zwiazek teri wytwarza sie przez kondensacje N- -/tienylo-2/-metylo-o-chlorobenzyloaminy z a-bro- mo-p-chloroacetofenonem i redukcje otrzymanego 6 aminoacetonu borowodorkiem sodowym w sposób opisany w czesci a/ przykladu VII. Temperatura topnienia chlorowodorku: 178^0 /izopropanol/, wy¬ dajnosc: 74%. b/ Cyklizacja aminoalkoholu. Reakcje przeprowadza sie w warunkach opisa¬ nych w czesci b/ przykladu I. Temperatura top¬ nienia chlorowodorku: 180°C /etanol-izopropanol/, wydajnosc: 49%. Przyklad X. o-chlorobenzylo-6-p-tolilo-4-te- trahydro^,5,'6,7-tieno-/2,3-c/-pirydyna /pochodna nr /. a/ Wytwarzanie aminoalkoholu o wzorze 3 /Ri=0-Cl-C6H4-CH2, R2=H, R8=p-CH3/. Zwiazek ten otrzymuje sie przez kondensacje N-/tienylo-2/-metylo-o-chlorobenzyloaminy z a-bro- mo-p-metyloacetofenonem i redukcje otrzymanego aminoacetonu borowodorkiem sodowym w sposób opisany w czesci a/ przykladu Vii. Temperatura topnienia wolnej zasady: 68°C /cykloheksan/, wy¬ dajnosc: 64%. b/ Cyklizacja aminoalkoholu. Reakcje przeprowadza sie w warunkach opisa- \ nych.w czesci b/ przykladu I. Przyklad XI. o-chlorobenzylo-6-fenylo-4-te- trahydro-i^ej-tieno-^^-cZ-pirydyna /pochodna nr 11/. Kondensuje sie chlorek o-chlorobenzylu z fenylo- -4-tetrahydro-4,5j6,7-tieno-/2,3-c/-pirydyna /z przy- kladu III/ w sposób opisany w przykladzie VIII. Temperatura topnienia fumaranu: 180°C /izopropa¬ nol/, wydajnosc: 66%. Przyklad XII. Benzylo-6-fenylo-4-tetrahydro- -4,5,6,7-tieno-/2,3-c/-pirydyna /pochodna nr 12/. Kondensuje sie chlorek benzylu z fenylo-4-tetra- hydro-4,5,6,7-tieno-/2,3rC/-pirydyna /z przykladu III/ w sposób opisany w przykladzie VIII. Tempe¬ ratura topnienia chlorowodorku: 185^C /izopropa¬ nol/, wydajnosc: 52%. 40 Przyklad' XIII. o-fluorobenzylo^-fenylo^l- -tetrahydro-4,5,'6,7-tieno^/2,3-c/-pirydyna /pochodna nr 13/. Kondensuje sie chlorek o-fluorobenzylu z fenylo- -4-tetrahydro-4,5,6,7-tieno-/2,3-c/-pirydyna /z przy- 45 kladu III/ w sposób opisany w przykladzie VIII. Temperatura topnienia chlorowodorku: 168°C, wy¬ dajnosc: 24%. Przyklad XIV. Fenylo-4-/trójmetoksy-3,4,5- -benzylo/-6-tetrahydro-4,5,6,7-tieno-/2,3-c/-pirydyna /pochodna nr 14/. Kondensuje sie chlorek trójmetoksy-3,4,5-benzy- lu z fenylo-4-tetrahydro-4^,6,7-tieno-/2,3-c/-pirydy- na /z przykladu III/ w sposób opisany w przykla¬ dzie VIII. Temperatura topnienia chlorowodorku: 140°C /izopropanol-etanol/, wydajnosc: 34%, ^Przyklad XV. o-metoksykarbonylobenzyló^e- -fenylo-4-tetrahydro-4,5,6,7-tieno-/2,3-c/-pirydyna /pochodna nr 15/, |0 Kondensuje sie bromometylo-2-benzoesan metylu z fenylo^4-tetrahydro-4,5,6,7-tieno-/2,3-c/-pirydyna /z przykladu III/ w sposób opisany w przykladzie VIII. Temperatura topnienia wolnej zasady: 90°C /heksan-cykloheksan/, wydajnosc: 68%. B Przyklad XVI. o-karboksybenzylo-tf-fenylo-102 917 ^-tetrahydro-4,5,6,7-tieno-/2,3«c/-pirydyna /pochod¬ na nr 1«/. Pochodna te otrzymuje sie przez hydrolize za¬ sadowa zwiazku opisanego w poprzednim przykla¬ dzie. Temperatura topnienia chlorowodorku: 204°C /etanol-izopropanoty wydajnosc: W/t. J P r z y k l a d XVII. p-nitixbejizylo-6-fenylo-4- -tetrabydro^,«,6,7-tieno-/2;&-c/-pirydyna /pochodna nr 17/. Kondensuje sie chlorek p-nitrobenzylu z fenylo- -4-tetrahydro-4,5<6,7-tieno-/2l3-c/-piBydyaia /z przy¬ kladu III/ w sposób opisany w przykladzie VIII. Temperatura topnienia chlorowodorku; 1G8°C, wy¬ dajnosc: 61%. Przyklad XVIII. Fenylo-4-p-tolilo-6-tetrahy- dro-4,5,6,7-tieno*/2,3-c/-pirydyna /pochodna nr 18/. Kondensuje sie chlorek p-tolilu z fenylo-4-tetra- hydro-4,«,6,7-tieno-/2,3-c/-pirydyna /z przykladu III/ w sposób opisany w przykladzie VIII. Tempe¬ ratura topnienia chlorowodorku: lfll60C, wydajnosc: WVt. Przyklad XIX. o-chlorobenzylo-5-fenylo-7- -tetrahydro-4,5,6,7-tieno-/3,2-c/-pirydyna /pochodna nr li9/. Kondensuje sie chlorek o-chlarobenzylu z fenylo- -7-tetrahydro-4&6,7-tieno-/3,2-c/-pirydyna /z przy¬ kladu IV/ w sposób opisany w przykladzie VIII. Temperatura topnienia chlorowodorku: 164^ /izo- propanol-eter etylowy/, wydajnosc: 31%, Przyklad XX. Penetylo-5-fenylo-7-tetrahy- dro-4,5,6,7-tieno-/3,2-c/-pirydyna /pochodna nr 20/. Kondensuje sie bromek fenetylu z fenylo-7-te- trahydro-4,5,6,7-tieno-/3,2-c/-pirydyna /z przykladu IV/ w sposób opisany w przykladzie VIII. Tempe¬ ratura topnienia fumaranu: 208°C /metanol-etanol/, wydajnosc: 8&/o. Przyklad XXI. Butylo^S-fenylo-tf-tetrahydro- -4,5,6,7-tieno-/3,2-c/-pirydyna /pochodna nr 21/. Kondensuje sie bromek butylu z fenylo-7-tetra- hydro-4,5,6,7-tieno-/Sl2-c/-pirydyna /z przykladu IV/ w sposób opisany w przykladzie VIII. Tempe¬ ratura topnienia fumaranu: 196°C /metanol/, wy¬ dajnosc: SWt. Przyklad XXII. Metylo-6-p-nitrobenzylo-5- -fenylo-7-tetrahydro-4,5,6,7-tieno-/3^-c/-pirydyna /pochodna nr 22/. Kondensuje sie chlorek p-nitrobenzylu z metylo- -6-ienylo-7-tetrahyd«^^»7-tiej^o-/ia^-c/-pirydyna /z przykladu 11/ w sposób opisany w przykladzie VIII. Temperatura topnienia wolnej zasady: 1S0°C, bo wydajnosc: &h. Przyklad XXIII, o^bloxobenzylOH5-metylo-6- -leiiyk)^7-tetrahydro^A^-tt«n^/3»2^/-pu-ydyna /pochodna nr S3|/. Kondensuje tle chlorek o-chlorobenzylu z mety- w lo^-ien^k'7-teti^ydro-4,5,6l7-tiejao-/3l2-c/-pirydy- na /z przykladu H/ w sposób opisany w przykla¬ dzie VIII. Temperatura topnienia wolnej zasady: 103°C, wydajnosc: S^/f. (Przyklad XXIV. Benzylo-5-ifenyle-7-tetrahy- fi dro-4,5A7-tieno-/3^-c/-pirydyna pochodna nr 34/* Kondensuje sie chlorek benzylu z fenylo-7-tetra- hydro-4,5,6,7-tieno-/3.2-c/-piry w sposób opisany w przykladzie VIII. Tempe¬ ratura topnienia fumaranu: 200°C, wydajnosc: 34#/t. s§ 8 45 Przyklad XXV. Fenetylo-6-fenylo-4-tetrahy- dro-4,5,6,7-tieno-/2,3-c/-pirydyna /pochodna nr 25/. Kondensuje sie bromek fenetylu z fenylo-4-tetra- hydro-4,5,6,7-tieno*/2,3-c/-pirydyna /z przykladu III/ w sposób opasany w przykladzie VIII. Tem¬ peratura topnienia wolnej zasady: riO°C, wydaj¬ nosc: 50»/o. P r z y k l a d XXVI. o-cyjanofenylo-5-fenylo-7- -tetrahydro-4,5,6,7-tieno-/3,2-c/-pirydyna /pochod¬ na nr 26/. Kondensuje sie bromek o-cyjanobenzylu z feny- lo-7-tetrahydro-4,3v6,7-tieno-/3,2-c/-pirydyna /z przy¬ kladu IV/ w sposób opisany w przykladzie VIII. Temperatura topnienia chlorowodorku: 1€0°C, wy¬ dajnosc: 7lVt. Przyklad XXVII, p-metoksybenzylo-5-feriylo- -7-tetrahydro-4,5,6,7-tieno-/3,2-c/-pirydyna /pochod¬ na nr 27/. Kondensuje sie chlorek p-metoksybenzylu z fe- nylo-7-tetrahydro^l,5,6,7-tieno-/3^-o/-piryclyna /z przykladu IV/ w sposób opisany w przykladzie VIII. Temperatura topnienia chlorowodorku: 176°C, wydajnosc: 7M/t. Przyklad XXVIII, o-metoksykarbonylobenzy- lo-5-fenyk-7-tetrahydro-4,5,6,7-tieno-/3^-c/-pirydy- na /pochodna nr 28/. Kondensuje sie bromometylo-2-benzoesan metylu z fenylo-7-tetrahydro-4,5,6,7-tieno-/3,2-o/-pirydyna /z przykladu IV/ w sposób opisany w przykladzie VIII. Temperatura topnienia wolnej zasady: 114°C, wydajnosc: 65M. Podane nizej wyniki badan toksykologicznych i farmakologicznych, wykazuja interesujace rodzaje dzialania pochodnych wytwarzanych sposobem we¬ dlug wynalazku a w szczególnosci dzialanie zapo¬ biegajace agregacji plytek krwi oraz dzialanie przeciwzapalne. I — Badania toksykologiczne. Zwiazki wytworzone sposobem wedlug wynalaz¬ ku odznaczaja sie doskonala tolerancja i mala tok¬ sycznoscia. Tak na przyklad wskaznik DLm/124 go¬ dziny/kg dla zwierzat oznaczany na myszach me¬ toda Millera i Taintera przy podawaniu doustnym wynosi ponad 70Q mg dla wszystkich pochodnych. Przy aplikacji dozylnej wskaznik DLM oznacza¬ ny na myszach wynosi przykladowo 63 mg dla pochodnej nr 1, 69 mg dla pochodnej nr 3 i 61 mg dla pochodnej nr 5. Ponadto badania toksycznosci ostrej, chronicz¬ nej, subchronicznej i opóznionej przeprowadzone na róznych gatunkach zwierzat nie wykazaly zad¬ nych odczynów miejscowych^ ani ogólnych, zadnych zaburzen w regulacji normalnie przebiegajacych procesów biologicznych, jak tez zadnych anomalii w obrazach mikroskopowych i makroskopowych u zwierzat sekcjonowanych i poddanych ogledzi¬ nom po zakonczeniu ektperymentów. U — Badania farmakologiczne. 1/ Dzialanie zapobiegajace agregacji plytek krwi. Od szczurów raty Wistar pobiera 'sie krew z zyly szyjnej. Po zadaniu tej krwi kwasem cytry¬ nowym i po odwirowaniu otrzymuje sie surowice zawierajaca 600W ±»W) plytek na 1' mm*, któ¬ ra iluzy do wizsytkich pomiarów agregacji.9 a/ Pomiar agregacji plytek krwi pod wplywem dwufosforanu adenozyny. Do silikonowanej probówki z umieszczonym w niej równiez silikonowanym namagnesowanym pre¬ cikiem wprowadza sie 0,4 ml surowicy. Probówke umieszcza sie w agregometrze sprzezonym z .apa¬ ratem rejestrujacym zmiany gestosci optycznej. Skoro tylko przepuszczalnosc swiatla osiagnie sta¬ la wartosc, wprowadza sie do probówki 0,5 ml roztwonl^awierajacego 10 (JiM dwufosforanu ade¬ nozyny /A.D.P./. Agregacja plytek powoduje zwiekszenie prze¬ puszczalnosci swiatla a nastepnie jej zmniejszenie w fazie pózniejszej dezagregacji. Tak oznaczana maksymalna zmiana gestosci op¬ tycznej okresla intensywnosc agregacji. b/ Pomiar agregacji plytek pod* wplywem kolla- genu. Roztwór A.D.P. zastepuje sie roztworem kolia- genu /wyciag ze sciegien wolowych/. c/ Wyniki. Do badan bierze sie kilka grup szczurów licza¬ cych po 20 osobników, po czym kazdej grupie % aplikuje sie doustnie badany zwiazek w dawce po 100 mg/kg. Otrzymane wyniki powyzszych 2 prób zestawiono w tablicy 1, w której podano oznaczo¬ ne procentowe dzialanie zapobiegajace agregacji plytek w stosunku do grupy kontrolnej po uply¬ wie 3 godzin po zaaplikowaniu leku wedlug wy¬ nalazku w próbie adenozyno-fosforowej i kolage¬ nowej. Tablica I Srodek leczniczy 1 Pochodna nr 1 I Pochodna nr 2 Pochodna nr 3 I Pochodna nr 4 J Pochodna nr 5 Pochodna nr 6 j Pochodna nr 7 Pochodna nr 8 Pochodna nr 9 Pochodna nr 10 Pochodna nr 11 Pochodna nr 12 f Pochodna nr L3 Pochodna nr 14 Pochodna nr 15 Pochodna nr 16 Pochodna nr 17 Pochodna nr 16 Pochodna nr 19 Pochodna nr 20 Pochodna nr 21 Pochodna nr 22' Pochodna nr 23 Procentowe dzialanie 1 i zapobiegajace agregacji A.DP., Wt 2 64,9 62,4 64,1 64,0 63,6 61,7 61fi 63,2 64,3 65,0 62,8 63,7 64,3 64,1 61,7 63<2 63,9 62,5 62,3 63,6 62*2 63,4 64,8 Kollagen, 1 r/§ ' 3 ' 9(6,2 [ 92/7 95,6 95,0 93,0 90,4 901,7 92,5 913,3 96,0 91,2 03,3 Mfi 9A9 92,3 94,1. 95,0 9A5 93,7 94,2 94,0 94,6 94,5 917 tablica 1 c.d. 1 1 Pochodna nr 24 Pochodna nr 25 Pochodna nr 26 Pochodna nr 2f7 Pochodna nr 28 2 62,6 64,1 60,9 63,0 60,3 1 3 1 913,0 93,6 90,2 &4 92*2 io 2/ Dzialanie przeciwzapalne. a/ Metoda obrzeku miejscowego wywolanego ko- ragenina. W miesien zginajacy sródstopia tylnej, prawej lapki szczura wstrzykuje sie 0,1 ml roztworu ka- rageniny w momencie 0. Zwierzeta z grupy bada¬ nej otrzymuja natomiast doustnie po 100 mg/kg badanej pochodnej odpowiednio po 1 godzinie, w tym samym czasie co zastrzyk srodka wywoluja¬ cego obrzek, wreszcie 1 godzine i 2 godziny po tym. Pomiary wielkosci obrzeku wykonywane mi¬ krometrem typu ROCH w czasie 0,1 godzina, 2 go¬ dziny, 3 godziny i 5 godzin po zaaplikowaniu ka- rageniny pozwalaja okreslic w funkcji czasu pro¬ centowe dzialanie przeciwzapalne w stosunku do grupy kontrolnej. Wyniki ujeto w tablicy II. Tablica II Pochodna nr 1 2 3 4 , 6 7 8 • 9 11 12 13 14 16 W W 21 22 2a 24 26 1 2f7 28 Procentowe dzialanie przeciwzapalne 1 godz. 37 42 41 38 37 45 44 42 44 38 39 47 46 37 39 39 42 40 47 43 38 41 39 41 47 44 38 41 2 godz. 43 48 46 44 45 52 5C 49 52 45 45 53 51 44 47 45 50 46 53 48 44 4f 44 47 52 49 45 47 3 godz. 45 61 50 49 50 56 54 53 55 48 49 57 55 49 50 50 64 63 64 52 48 53 48 50 66 52 49 51 —x—! godz. 47 54 51 53 51 58 69 66 57 52 55 60 57 54 54 52 58 56 56 » 48 58 52 53 60 56 62 53 b/ Metoda obrzeku ogólnego wywolanego bial- w kiem z jaj.102 917 11 12 Szczurowi dokonuje sie jednoczesnego dootrzew- niowego zastrzyku 1 ml bialka z jaj i 0,5 ml l°/o-go roztworu wodnego blekitu Evansa. Nato¬ miast zwierzetom z grupy badanej podaje sie do¬ ustnie po 100 mg/kg zwiazku badanego w 1 go¬ dzine przed i w tym samym czasie co bialko. Wiel¬ kosc w ten sposób wywolanego obrzeku ocenia sie liczbowo od 1 do 5 w zaleznosci od postepu syn¬ dromu zapalnego. Nastepnie oblicza sie w funkcji czasu srednie natezenie stanu obrzekowego i pro¬ centowe zmniejszenie obrzeku w stosunku do gru¬ py kontrolnej. Procentowe dzialanie przeciwzapalne uzyskane w 2 godziny i 3 godziny po zastrzyku bialka ujeto w tablicy III. Tablica lil¬ io Pochodna nr 1 2 3 4 6 7 8 9 lll 12 13| 14 ) 16 17 1# 1 119 ' 21' 22 23 24 26 27 1 W Procentowe dzialanie przeciwzapalne po 2 godzinach 47 42' 52' ¦54' 44 47 52 46 48 53 51 47 43 413 54 40 43 47 40 53' 51 50 47 4J2 44' 48 51 45. po 3 godzinach 54 50 50 62 ¦51 55 '59 54 56 60 5J8 ® 50 52 62 56 51 56 57 61 57 - 57 54 47 51 54 56 52 40 45 50 Wyniki tych badan wykazuja mala toksycznosc i interesujace wlasnosci zmniejszania agregacji plytek krwi i przeciwdzialania stanom zapalnym, pochodnych wytworzonych sposobem wedlug wy¬ nalazku, które dzieki temu moga byc przydatne ja¬ ko leki w medycynie i weterynarii. Pochodne wytworzone sposobem wedlug wyna¬ lazku mozna spreparowac w postaci leków do apli¬ kacji doustnej jak pastylki zwykle i drazetowane, kapsulki, krople i syropy, do aplikacji doodbytni¬ czej, jak czopki oraz do aplikacji pozajelitowej ja¬ ko roztwory do zastrzyków. Kazda dawka jednostkowa zawiera Korzystnie od 0,025 do 0,500 g srodka czynnego, natomiast dawki dzienne moga wynosic od 0,025 do 1,00 g srodka czynnego w zaleznosci od wieku pacjenta i rodzaju leczonego schorzenia. Przedstawione wyzej wyniki badan toksykolo¬ gicznych i farmakologicznych wykazaly dobra to¬ lerancje pochodnych wytworzonych sposobem we¬ dlug wynalazku jak tez ich dzialanie zapobiegaja¬ ce agregacji plytek krwi i dzialanie przeciwza¬ palne. Pochodne te moga wiec byc aplikowane z ko¬ rzyscia w charakterze srodków zapobiegawczych i leczniczych w leczeniu chorób powodujacych pa¬ tologiczne zmiany aglomeracji plytek krwi, jak choroby zakrzepowo-zatorowe. Moga byc one równiez aplikowane w -leczeniu wszelkich stanów zapalnych o nastepujacej etio¬ logii: chroniczne zapalenia reumatyczne, reuma¬ tyzm zwyrodnieniowy, dolegliwosci stawowe, sta¬ ny zapalne uszu, nosa i gardla, stany urazowe i pooperacyjne. PL PL PL PL PL PL