NL8003580A

NL8003580A - Nieuwe enkafalinederivaten.

Info

Publication number: NL8003580A
Application number: NL8003580A
Authority: NL
Original assignee: Richardson Merrell Inc
Priority date: 1979-06-21
Filing date: 1980-06-20
Publication date: 1980-12-23
Also published as: AU559278B2; CH648835A5; IL60245A; ES492566A0; FR2473042B1; DK265780A; IE49834B1; GB2132605B; IT1148277B; NZ193934A; FR2459236B1; FR2473042A1; SE8500877D0; NO801855L; SE8500878D0; GB2106515B; SE460540B; SE8004254L; CH645363A5; GB2051821A

Description

* v *

Nieuwe enkafalinederivaten.

De uitvinding heeft betrekking op nieuwe enkafalinederivaten die farmaceutisch nuttige verbindingen zijn.

Verbindingen met formule 1 en de diastereomeren daarvan zijn bruikbaar als analgetica voor het verlichten van pijn.

5 In formule 1 is Q een groep met de formule 15 of formule 16, waarin waterstof, halogeen of een hydroxygroep is en R^ waterstof is of R,| en R^ beide een hydroxygroep zijn; Z is waterstof of een rechte korte keten alkylgroep met 1-1» koolstof atomen en X is een methyleen, carbonyl, hydroxymethyleen of thiogroep, Z is een alkylgroep en X 10 is sulfinyl of sulfonyl of Z en X tezamen vormen een methylideen-groep; R,. is waterstof of halogeen, en Rg is waterstof, een rechte of vertakte korte keten alkylgroep met 1-1» koolstofatomen, een groep met formule 17 of formule 18, waarin R^ een hydroxy, amino, alkyl-amino of dialkylaminogroep is, waarin het alkylgedeelte recht of 15 vertakt is en 1-1» koolstofatomen bevat.

De afzonderlijke diastereomeren en enantiomeren van de verbindingen met formule 1 en nieuwe tussenprodukten voor de bereiding van verbindingen met formule 1 maken ook deel uit van de uitvinding.

20 Verbindingen met formule 1, waarin ofwel R1 of halogeen is en in het bijzonder de verbindingen waarin zowel R1 als Rj. halogeen zijn, zijn bovendien werkzaam als neuroleptische kalmerende middelen, en bruikbaar als antipsychotische middelen.

De uitdrukking "korte keten alkyl" of "alkyl” 25 wordt hierin gebruikt met betrekking tot een rechte of vertakte alkylgroep met 1-1» koolstof atomen, behoudens dat, wanneer Z een korte keten alkylgroep is, alleen rechte keten alkylgroepen worden gebruikt. Voorkeursverbindingen met formule 1 zijn de verbindingen waarin Rg een methyl, ethyl of n-propylgroep is en de verbindingen 800 35 80 2 waarin R^ een methyl-, ethyl- of n-propylaminogroep is,

De uitdrukking "halogeen" wordt hierin gebruikt met betrekking tot fluor, chloor of broom. Het voorkeurshalogeen ten gebruike in de verbindingen met formule 1 is fluor.

5 De uitdrukking methyleen heeft betrekking op de tweewaardige groep met de structuur -CHg-. De uitdrukking carbonyl heeft betrekking op de tweewaardige groep met de structuur -C(0)-,

De uitdrukking hydroxymethyleen heeft betrekking op de tweewaardige groep met de structuur -CH(OH)-. De uitdrukking thio heeft betrek-10 king op een tweewaardig zwavelatoom, -S-. De uitdrukking sulfinyl heeft betrekking op een tweewaardige groep met de structuur -S(0)-. De uitdrukking sulfonyl heeft betrekking op de tweewaardige groep met de structuur -S(02)-. De uitdrukking methylideen heeft betrekking op de driewaardige groep -CH=, Wanneer X en Z gecombineerd 15 worden om een methylideengroep te vormen, is de dubbele binding van de methylideengroep gebonden aan de piperazinering.

Voorkeursverbindingen met de formule 1 zijn de verbindingen waarin X een methyleengroep is en Z waterstof is. Voor-keursanalgetica met formule 1 zijn de verbindingen met formule 1 20 waarin R1 een hydroxygroep is en R^ waterstof is. Voorkeursneuro- leptisehe kalmerende middelen met formule 1 zijn de verbindingen met formule 1 waarin R^ en fluor zijn.

De uitvinding heeft ook betrekking op farmaceutisch aanvaardbare zouten van de verbindingen met formule 1. Farma-25 ceutisch aanvaardbare zuuradditiezouten van de verbindingen volgens de uitvinding zijn de zouten van enig aanvaardbaar anorganisch of organisch zuur. Geschikte anorganische zuren zijn bijvoorbeeld zoutzuur, broomwaterstofzuur, zwavelzuur of een fosforzuur. Geschikte organische zuren zijn bijvoorbeeld carbonzuren, zoals azijnzuur, 30 propionzuur, glycolzuur, melkzuur, druivezuur, malonzuur, bamsteen-zuur, fumaarzuur, appelzuur, wijnsteenzuur, citroenzuur, cyclaam-zuur, ascorbinezuur, maleinezuur, hydroxymaleïnezuur en dihydroxy-maleïnezuur, benzoëzuur, fenylazijnzuur, U-aminobenzoëzuur, k-hy-droxybenzoëzuur, anthranilzuur, kaneelzuur, salicylzuur, U-amino-35 salicylzuur, 2-fenoxybenzoëzuur, 2-acetoxybenzoëzuur en amandelzuur, 800 35 80 ·' ·* 3 en sulfonzuren, zoals bijvoorbeeld methaansulfonzuur, ethaansulfonzuur en $-hydroxyethaansulfonzuur. Niet giftige zouten van de geschikte carboxy-bevattende verbindingen met formule 1 die gevormd worden met anorganische of organische basen vallen ook binnen het 5 kader van de uitvinding en hiertoe behoren bijvoorbeeld de zouten van alkalimetalen, zoals natrium, kalium en lithium, aardalkalimetalen, bijvoorbeeld calcium en magnesium, lichte metalen uit groep III-A van het Periodiek Systeem, bijvoorbeeld aluminium, organische aminen, zoals primaire, secundaire of tertiaire aminen, bijvoorbeeld 10 cyclohexylamïne, ethylamine, pyridine, methylaminoethanol en piperazine. De zouten worden op gebruikelijke wijze bereid, zoals bijvoorbeeld door behandeling van een verbinding met formule 1 met een geschikt zuur of, wanneer R een hydroxygroep is een geschikte base.

Als analgetische middelen zijn de verbindingen 15 met formule 1 en diastereomeren daarvan geschikt voor het verlichten van pijn. Verbindingen met formule 1, waarin R^ R^ of beide halogeen zijn en de afzonderlijke diastereomeren daarvan zijn bovendien bruikbaar als neuroleptische kalmerende middelen. Neuroleptische kalmerende middelen zijn bruikbaar voor de behandeling van patiënten 20 die psychose-symptomen vertonen, zoals schizofrenie, of een hevige angst, opwinding of aggressiviteit. Dergelijke middelen hebben een kalmerende werking op de psychomotorische activiteit, en veroorzaken een toestand van algemene kalmte bij de patiënt zonder slaap op te wekken.

25 De verbindingen kunnen alleen of in de vorm van een farmaceutisch preparaat worden toegediend aan een patiënt die behandeling behoeft.

Zoals hierin gebruikt heeft de uitdrukking "patiënt” betrekking op een warmbloedig dier, zoals zoogdieren, bijvoor-30 beeld katten, honden, varkens, paarden, koeien, schapen, mensen, cavia's, muizen en ratten.

De verbindingen worden toegediend in een werkzame hoeveelheid hetzij oraal of parenteraal, bijvoorbeeld intraveneus, intramusculair, subcutaan of intracerebroventriculair (icv). Voor 35 orale toediening varieert de werkzame hoeveelheid verbinding in het 8003580 k traject van 10-500 mg/kg lichaamsgewicht van de patient per dag, bij voorkeur 10-200 mg/kg. Voor parenterale toediening anders dan icv varieert de werkzame hoeveelheid van de verbinding in het traject van 0,1-100 mg/kg lichaamsgewicht van de patiënt per dag, bij 5 voorkeur 0,1-25 mg/kg. Voor icv toediening varieert de werkzame hoeveelheid verbinding in het traject van 0,1-10 ^g/kg per dag.

Een karakteristieke eenheidsdosering voor orale toediening bevat 10-200 mg actief bestanddeel, voor orale toediening met uitzondering van icv bevat een karakteristieke eenheidsdoseringsvorm 10-50 mg 10 actief bestanddeel. Voor icv toediening bevat een karakteristieke eenheidsdoseringsvorm 0,5-5 *g.

Zoals hierboven aangegeven zijn de verbindingen volgens de uitvinding bruikbaar als analgetica. De verbindingen volgens de uitvinding kunnen op dezelfde wijze worden gebruikt als p 15 met-enkefalme, leu-enkefalme en D-alanyl -met-enkefalme.

De verbindingen volgens de uitvinding bieden voordelen ten onzichte van de hierboven genoemde bekende enkefalinen, doordat de piperazinongroep stabieler is tegen proteolyse dan de N-eindstandige dipeptidegroep van de bekende enkefalinen, hetgeen 20 leidt tot een langere halfwaardetijd onder fysiologische omstandigheden.

De vaste eenheidsdoseringsvormen kunnen van het gebruikelijke type zijn. Zo kan de vaste vorm een capsule zijn, die van het gebruikelijke gelatinetype kan zijn, die een nieuwe verbin-25 ding volgens de uitvinding en een drager bevat, bijvoorbeeld een smeermiddel en inerte vulstoffen, zoals lactose, sucrose en maïszetmeel. In een andere uitvoeringsvorm worden de nieuwe verbindingen getabletteerd met gebruikelijke tabletbases, zoals lactose, sucrose of maïszetmeel; in combinatie met bindmiddelen, zoals acaciagom, 30 maïszetmeel of gelatine, splijtmiddelen, zoals maïszetmeel, aardappelzetmeel of alginezuur en een smeermiddel zoals stearinezuur of magnesiumstearaat. In enterisch beklede vaste eenheidsdoseringsvorm is ook geschikt om te worden gebruikt bij de toepassing van de uitvinding. Een getabletteerde formulering van een verbinding met 35 formule 1 kan bijvoorbeeld worden voorzien van een gelamineerde 800 35 80 é ♦ 5 deklaag, die bestand is tegen maag en darmsappen.

Voor parenterale toediening kunnen de verbindingen worden toegediend als injecteerbare doseringen van een oplossing of suspensie van de verbinding in een fysiologisch aanvaardbaar 5 verdunningsmiddel met een farmaceutische drager, die kan bestaan uit een steriele vloeistof, zoals water of een olie, met of zonder toevoeging van een oppervlak-actief middel en andere farmaceutisch aanvaardbare toevoegsels. Voorbeelden van oliën die gebruikt kunnen worden in deze preparaten zijn aardolie en oliën van dierlijke, 10 plantaardige of synthetische oorsprong, zoals bijvoorbeeld aardnoot-olie, sojaboonolie en minerale olie. In het algemeen wordt aan water, zoutoplossing, waterige dextrose en verwante suikeroplossingen, ethanol en glycolen, zoals propyleenglycol en polyethyleengly-col, de voorkeur gegeven als vloeibare dragers, in het bijzonder 15 voor injeeteerbare oplossingen.

De verbindingen kunnen worden toegediend in de vorm van een dépot-injectie of inplantatiepreparaat, dat zodanig geformuleerd kan worden dat een vertraagde afgifte van het actieve bestanddeel mogelijk is. Het actieve bestanddeel samen met een 20 geschikte drager kan worden samengeperst tot pillen of kleine cilinders en subcutaan of intramusculair worden geïnplanteerd als dépot-injectie of inplantatie. Inplantaten kunnen inerte materialen gebruiken, zoals biologisch afbreekbare polymeren of synthetische siliconen, bijvoorbeeld Silastic (handelsmerk), een siliconen rubber.

25 De zouten van de verbindingen met formule 1 ver tonen analgetische en antipsychotische bruikbaarheid als boven beschreven en maken deel uit van de uitvinding.

De verbindingen met formule 1 worden bereid door een geblokkeerd derivaat van een 2-piperazinon-1-azijnzuur met 30 formule 2 of van een 6-piperazinon-2-carbonzuur met formule 3 te koppelen met een dipeptide of tripeptide met formule H, waarin Rg waterstof, een rechte of vertakte korte keten alkylgroep met 1-¾ koolstofatomen, een groep met formule 19 of een groep met formule 20 is, waarin R^ een groep -OCïï^, een amino, alkylamino of dialkyl-35 aminogroep is, waarin het alkylgedeelte recht of vertakt is en 1-¾ 8003580 6 koolstofatomen bevat, X' een methyleen, thio, carbonyl, geblokkeerde carbonyl of geblokkeerde hydroxymethyleengroep is, of, wanneer Z een alkylgroep is, een sulfinyl of sulfonylgroep is, of samen met Z een methylideengroep vormt, en R^, R^ en Z de bovenstaande 5 betekenis hebben, gevolgd door verwijdering van de blokkerende groepen.

Geschikte blokkerende groepen voor de bescherming van het stikstofatoom op de ^-plaats van het piperazinongedeel-te zijn uit de stand van de techniek bekend en hiertoe behoren bij-10 voorbeeld tertiaire alkoxycarbonylgroepen, zoals tert.butoxycarbonyl (t-boc) en amyloxycarbonyl, benzyloxycarbonyl en gesubstitueerde benzyloxycarbonylgroepen, cycloalkoxycarbonylgroepen en vinyloxy-carbonylgroepen. Geschikte reagentia en de reactie-omstandigheden voor het blokkeren en deblokkeren van stikstofatomen worden beschre-15 ven door M. Bodanszky c.s. in Peptide Synthesis, 2e ed. (John Wiley and Sons) biz. 18-U9 (1976) en in Amerikaans octrooischrift 3.905.981. De voorkeursstikstof-blokkeringsgroep is een tert.butoxycarbonyl-groep.

Geschikte blokkeringsgroepen voor de bescherming 20 van hydroxysubstituenten die aanwezig zijn wanneer X een groep CHOH is, of R.J een hydroxygroep is, zijn uit de stand van de techniek bekend en hiertoe behoren de benzyl, methyl en tert.butylgroep, de trialkylsilylgroepen, zoals tert.butyldimethylsilyl, alkoxyalkyl-groepen, zoals methoxymethyl of (2-methoxyethoxy)methyl (MEM), en 25 tetrahydropyranyl. Geschikte reagentia en reactie-omstandigheden voor het blokkeren en deblokkeren van hydroxygroepen worden beschreven door M, Bodanszky c.s., als boven, blz. 59-60 en door E, Schroder en K. Lubke in The Peptides, Vol. 1 (Academie Press, N.Y.) blz. 222-226 (1965). De voorkeursblokkeringsgroep voor de bescherming van de 30 fenolische hydroxysubstituent is een benzylgroep. De voorkeursblokkeringsgroep voor de bescherming van het hydroxymethyleengedeelte is (2-methoxyethoxy)methyl.

Geschikte blokkeringsgroepen voor het carbonyl-gedeelte zijn ketalen en hydrazonen» Methoden voor omzetting van 35 ketonen in ketalen en hydrazonen en voor het regenereren van het 8003580 * * 7 keton zijn bekend uit de stand van de techniek.

Het estergedeelte dat aanwezig is wanneer R^ een groep OCïï^ is, wordt ook afgesplitst volgens op zichzelf bekende methoden waardoor zuren worden verkregen met de formule 1 of tot 5 reactie gebracht met ammoniak of een primair amine waardoor amiden van verbindingen met formule 1 worden verkregen,

De reactie van het hierboven beschreven geblokkeerde derivaat met hetzij formule 2a of formule 3a, waarin Ra of Rc waterstof, halogeen of een geblokkeerde hydroxygroep is en en 10 R^ waterstof zijn of R& en of Rc en R^ beide geblokkeerde hydroxy-groepen zijn, B een geschikte N-blokkeringsgroep is en X' en Z de bovenstaande betekenis hebben, met een verbinding met formule b wordt uitgevoerd bij een temperatuur van -10° C tot +25° C gedurende een half tot 2b uur in een geschikt oplosmiddel, zoals watervrij 15 tetrahydrofuran (THF), chloroform, methyleenchloride of dioxan.

Wanneer R^ een groep -OCH^ is, wordt na het koppelen van een verbinding met formule 2a of formule 3a met een verbinding met formule k het verkregen produkt gehydrolyseerd teneinde de methylester te verwijderen met behulp van bijvoorbeeld lithiumhydroxyde, gevolgd 20 door behandeling met koud en verdund zoutzuur, of omgezet in een amide door reactie met ammoniak of met een alkyl- of dialkylamine.

Wanneer R of R een geblokkeerde hydroxygroep is, wordt de blokke-& c ringsgroep verwijderd volgens standaard methoden; wanneer bijvoorbeeld R of R een benzyloxygroep is, kan de benzylgroep worden

& C

25 verwijderd door katalytisch hydrogeneren of door behandeling met fluorwaterstof, bijvoorbeeld door reactie met pyridine-HF in THF bij 0-50° G in aanwezigheid van een opvangmiddel, zoals anisool, of wanneer X' een MEM-geblokkeerde-CHOH-groep is, kan de methoxy-ethoxymethylgroep worden verwijderd door reactie met trifluorazijn-30 zuur bij een temperatuur van 0-25° C in een geschikt oplosmiddel, zoals CHgClg. De stikstof-blokkeringsgroep B wordt verwijderd volgens standaard methoden; bijvoorbeeld wordt de tert.butoxycarbonyl-groep verwijderd door behandeling met trifluorazijnzuur (TFA) bij 0-25° C, door behandeling met gasvormige chloorwaterstof in methanol 35 of ether gedurende 10-30 min., zoals hierboven beschreven. Wanneer 800 3 5 80 > 8 een geblokkeerde hydroxygroep aanwezig is, worden zuurgevoelige N- en OH-blokkeringsgroepen gelijktijdig afgesplitst door HF of TFA. Wanneer X' een ketalgroep is, kan de overeenkomstige verbinding met formule 1, waarin X een carbonylgroep is worden gevormd door het 5 ketal te laten reageren met waterig zuur. De verwijdering van ketal onder zure omstandigheden kan gelijktijdig plaatsvinden met de verwijdering van een tertiaire alkoxycarbonyl stikstof-blokkerings-groep. Wanneer X' bijvoorbeeld een dialkylhydrazon is, kan de verbinding met formule 1 waarin X een carbonylgroep is, worden gevormd 10 door reactie van het hydrazon met koperacetaat in water en THF volgens de methode die algemeen wordt beschreven door E.J. Corey c.s. in Tetrahedron Letters, 1976. blz. 3667.

De verbindingen met formule 4 worden bereid door een N-geblokkeerd glycine, bijvoorbeeld N-tert.boc-glycine, dat wil 15 zeggen glycine waarin het stikstofatoom beschermd wordt door een tert.butoxycarbonylgroep, te koppelen met een korte keten alkyl, bijvoorbeeld methyl, ester van R^-gesubstitueerd fenylalanine, waardoor een korte keten alkylester wordt verkregen van de verbinding met formule 5, waarin R’ een korte keten alkylgroep is, die bijvoor-20 beeld gehydrolyseerd kan worden met lithiumhydroxyde, en daarna kan worden aangezuurd met koud en verdund zoutzuur waardoor het zuur wordt verkregen waarin R’ waterstof is.

Wanneer Rg in formule U waterstof of een rechte of vertakte korte keten alkylgroep is, kan men de ester met formule 25 5 rechtstreeks laten reageren met ammoniak of een korte keten alkyl- amine waardoor de verbinding met formule U wordt verkregen waarin Rg waterstof respectievelijk een korte keten alkylgroep is.

Het zuur met formule 5 kan men laten reageren met een geschikt koppelingsreagens en worden gekoppeld met een 30 amine met de formule HgNRg, waarin Rg de bovenstaande betekenis heeft. Geschikte chemische methoden voor het koppelen van aminozuur zijn bekende standaard methoden, bijvoorbeeld de gemengde zuuranhy-dride methode zoals algemeen beschreven door J. Matsoukas c.s., J. Org. Chem., U2, 2105 (1977) of met een van de methoden als be-35 schreven door M. Bodanszky, c.s., zie boven, blz. 85-136.

8003580 9

Voorbeelden van koppelingsreagentia zijn 1-ethoxy-carbonyl-2-ethoxy-1,2-dihydrochinoline (EDDC), zuurchloriden zoals pivaloylchloride en isobutylchloorformiaat, 3-alkyloxazolidine-2,5-dionen, 1,1'-carbonyldiimidazool en carbodiimiden, zoals dicyclo-5 hexylcarbodiimiden.

De koppelingsreactie wordt gevolgd door verwijdering van de stikstof-blokkeringsgroep, bijvoorbeeld door behandeling met TFA of gasvormige chloorwaterstof zoals hierboven in het algemeen beschreven en van hydroxy en keton blokkeringsgroepen, die 10 aanwezig kunnen zijn, wanneer R' een hydroxygroep is en wanneer X een hydroxymethyleengroep of een carbonylgroep is, waardoor een ongeblokkeerde verbinding met formule 1 wordt verkregen.

In plaats daarvan kan een verbinding met formule 1 worden bereid door een peptidebinding te vormen tussen de verbin-15 ding met formule 2-a of formule 3a en een glycine-ester en vervolgens het produkt laat reageren om aanvullende peptidebindingen te vormen met R..-gesubstitueerd fenylalanine en daarna met een verbinding met de formule HgNRg, gevolgd door deblokkeren volgens bekende standaard methoden.

20 Verbindingen met formule 2a worden bereid door middel van alkyleren van het dianion dat gevormd wordt bij metalle-ren van een 4-tertiair alkoxycarbonyl-2-piperazinon volgens schema A.

Piperazinon laat men reageren met een blokkerings-25 middel, bij voorkeur een tertiair alkoxycarbonyl blokkeringsmiddel, zoals 2-(tert.butoxycarbonyloxyimino)-2-fenylacetonitrile (BOC-ON), tert.butoxycarbonylazide of tert.amylchloorformiaat, in aanwezigheid van een watervrij oplosmiddel, zoals tetrahydrofuran, dime-thoxyethaan (DME), chloroform, 1,2-dichloorbenzeen of tolueen bij 30 een temperatuur van 0° C tot kookpunt van het oplosmiddel, bij voorkeur bij kamertemperatuur, gedurende een half tot 18 uur, bij voorkeur 2 uur, waardoor een geblokkeerd piperazinon met formule 6 wordt verkregen, waarin B een blokkeringsgroep is, bij voorkeur een tertiaire alkoxycarbonylgroep.

35 Het dianion met formule 7 wordt verkregen door 8003580 10 reactie van het geblokkeerde piperazinon met formule 6 met een geringe overmaat boven 2 equivalenten, bij voorkeur 2,2 equivalenten, van een dianion vormende sterke base, bestaande uit een alkalimetaal-amide, zoals natriumamide,of een dialkylaminolithium, zoals diethyl-5 aminolithium, dicyelohexylaminolithium of bij voorkeur diisopropyl-aminolithium, dat in situ wordt gevormd door reactie van een alkyl-lithium zoals n-butyllithium, met een dialkylamine, zoals diisopro-pylamine. Het piperazinon met formule 6 laat men met de base reageren in aanwezigheid van een ether als oplosmiddel, zoals diethyΙ-ΙΟ ether, THF, DME, 1,U-dioxan of diglyme, bij een ten^eratuur van -1*0° C tot +20° C, bij voorkeur 0° C, gedurende 1-5 uur, bij voorkeur 3 uur, waardoor een dianion met formule 7 wordt verkregen.

Een geschikt elektrofiel reagens wordt toegevoegd aan het reactiemengsel en nog 1-2U uur, bij voorkeur k uur, geroerd, 15 bij 0-50° C, bij voorkeur bij kamertemperatuur, waardoor een mono-anion wordt verkregen dat op de 3-plaats gesubstitueerd is door een groep met formule 21, dat kan worden opgewerkt volgens standaard methoden, waardoor een verbinding wordt verkregen met formule 8b, waarin X” een methyleen, carbonyl, hydroxymethyleen, thio, sulfinyl 20 of sulfonylgroep is.

De gezuiverde verbinding met formule 8b kan men laten reageren met een geschikt beschermingsreagens wanneer X een carbonyl of hydroxymethyleengroep is of gedehydrateerd is wanneer X" in formule 8b een hydroxymethyleengroep is en een verbinding met 25 formule 1, waarin X en Z samen een methylideengroep vormen, gewenst wordt. Wanneer Z iets anders is dan een korte keten alkylgroep, laat men de beschermde verbinding met formule 8b, waarin X" een methyleen, thio, beschermde carbonyl, beschermde hydroxymethyleen of methylideen-groep is, reageren met een geringe overmaat, bij voorkeur 1,1 equi-30 valenten, van een sterke base, zoals die hierboven zijn genoemd, lithium of natriumhydride of natriumhexamethyldisiliazaan, in aanwezigheid van een geschikt oplosmiddel gedurende 3-30 uur, bij voorkeur 8 uur, bij een temperatuur van -^0° C tot +20° C, bij voorkeur 0° C, waardoor het monoanion met formule 8 wordt gevormd, dat men 35 dan laat reageren met een korte keten alkylester, bij voorkeur de 800 3 5 80 11 methylester, van een cc-halogeen azijn zuur met formule 22, waarin halogeen staat voor chloor, broom of jood en R een korte keten al-kylgroep is, en opnieuw 1-2¼ uur bij 0-50° C roert om een ester te verkrijgen met formule 2b, die gehydrolyseerd wordt volgens stan-5 daard methoden, bijvoorbeeld door reactie met waterig lithiumhy- droxyde in een korte keten alcohol als oplosmiddel, gedurende 1/20 tot U uur, bij voorkeur een half uur, waardoor een N^-bes chermd-3-gesubstitueerd-2-oxo-1-piperazineazijnzuur met formule 2a wordt verkregen, waarin Z waterstof is.

10 Wanneer Z een rechte korte keten alkylgroep is, laat men de verbinding met formule 8b, die beschermd is, wanneer X een hydroxymethyleengroep is, reageren met een aanvullende 2,2 equivalenten van een dianion vormende base, zoals hierboven beschreven, om het dianion te vormen met formule 9» en vervolgens het di-15 anion laat reageren met een alkylhalogenide, zoals methyljodide of ethylchloride, waardoor het 3,3-digesubstitueerde monoanion met formule 8a wordt verkregen, dat wordt opgewerkt waardoor een verbinding met formule 8c wordt verkregen, die men laat reageren met een geringe overmaat boven 1 equivalent van een sterke base en laat 20 reageren met een OC-halogeenazijnzure ester zoals hierboven beschre-

U

ven, en dan hydrolyseert waardoor een N -beschermd-3,3-digesubsti-tueerd-2-oxo-1-piperazineazijnzuur met formule 2a wordt verkregen.

In plaats daarvan kan de reactiereeks ononderbroken worden uitgevoerd.Een monoanion met formule 8, waarin X' een 25 methyleen of thiogroep is, dat gevormd is door de reactie van een elektrofiel reagens met dianion met formule 7, kan men laten reageren zonder isoleren met de Of-halogeenazijnzure ester, waardoor een verbinding met formule 2b wordt verkregen waarin Z waterstof is.

Een monoanion met formule 8, waarin X' een methyleen, thio, carbonyl, 30 sulfinyl of sulfonylgroep is, kan men laten reageren zonder isoleren met 1,1 equivalenten sterke base, zoals hierboven beschreven en het gevormde dianion met formule 9 dan achtereenvolgens alkyleren met een alkylhalogenide en een Ct-halogeenazijnzuur, waardoor de verbindingen met formule 2b worden verkregen waarin Z een alkylgroep is.

35 Geschikte elektrofiele reagentia voor de bereiding 8003580 12 van verbindingen met formule 2a, waarin X' een methyleengroep is, zijn benzylhalogeniden met formule 23, waarin halogeen staat voor broom, chloor of jood en R& en R^ de bovenstaande betekenis hebben. De benzylhalogeniden zijn bekende verbindingen die in de handel 5 verkrijgbaar zijn of bereid kunnen worden volgens op zichzelf bekende methoden.

Geschikte elektrofiele reagentia voor de bereiding van verbindingen met de formule 2a, waarin X' een carbonylgroep is, zijn benzoylhalogeniden met formule 2h en benzoaatesters met 10 formule 25, waarin Ra, R^ en halogeen de bovengenoemde betekenissen hebben en R een korte keten alkylgroep is. De benzoylhalogeniden en benzoaatesters zijn bekende verbindingen die in de handel verkrijgbaar zijn of bereid kunnen worden volgens op zichzelf bekende methoden.

15 Wanneer X een carbonylgroep is en Z waterstof is, is het noodzakelijk om het carbonylgedeelte van een keton met formule 8b te beschermen met een carbonyl beschermingsreagens alvorens men het 1-stikstofatoom van de piperazinering probeert te alkyleren. Een cyclisch ketal kan bijvoorbeeld worden gevormd door het keton te 20 laten reageren met een alkyleenglycol met 2-8, bij voorkeur 2-5 koolstofatomen met 2 of 3 koolstofatomen in de keten die de twee hydroxygroepen verbindt, in een oplosmiddel, zoals benzeen of tolueen in aanwezigheid van p-tolueensulfonzuur, gedurende 12-72 uur waarbij het door de reactie gevormde water azeotropisch wordt verwijderd, 25 karakteristiek door gebruik van een Dean-Stark val. Voorbeelden van alkyleenglycolen zijn 1,2-ethaandiol, dat het carbonylgedeelte omzet in ethyleendioxymethyleen, en 2,2-dimethylpropaan-1,3-diol, dat het carbonylgedeelte omzet in 2,2-dimethylpropyleendioxymethyleen. Op overeenkomstige wijze kan een dialkylketal worden gevormd door reac-30 tie van het keton met een korte keten alkylester of orthomierezuur in aanwezigheid van een alcohol als oplosmiddel, zoals methanol, en een zure katalysator, zoals tolueensulfonzuur of ijzer(III)chloride, en ammoniumchloride. Als zure omstandigheden gebruikt worden bij het vormen van de door ketal beschermde carbonyl, is het mogelijk 35 dat de stikstof-blokkeringsgroep verwijderd wordt uit de piperazine- 800 3 5 80 13 ring tijdens de reactie, waardoor het nodig is om het stikstofatoom van het ketal gesubstitueerde derivaat opnieuw te blokkeren.

Een dialkylhydrazon kan worden gevormd, bijvoorbeeld door reactie van het keton bij terugvloeitemperatuur van een alcohol als oplos-5 middel, met een asymmetrisch dialkylhydrazine, zoals dimethylhydra-zine. Verwijdering van de beschermingsgroep van het carbonylgedeelte kan geschieden voorafgaande aan het koppelen van de verbindingen met formule 2a en formule U, of bij voorkeur na het koppelen.

Wanneer X een onbeschermde carbonylgroep is en 10 R een beschermde hydroxygroep is, moet de beschermingsgroep worden verwijderd uit het polypeptide-derivaat met formule 1 door een ander middel dan door katalytische hydrogenering.

Wanneer X een hydroxymethyleengroep is, kan men het dianion met formule 7 laten reageren met een benzoylhalogenide 15 of ester van de hierboven vermelde structuren, waardoor een keton of beschermd keton met formule 2a wordt verkregen en het keton of beschermde keton wordt gekoppeld met een polypeptide met formule U waardoor een verbinding met formule 1 wordt verkregen waarin X een carbonylgroep is, die selectief gereduceerd wordt waardoor een verbin-20 ding met formule 1 wordt verkregen waarin X een hydroxymethyleengroep is.

Het keton met formule 1 wordt bijvoorbeeld opgelost in een oplosmiddel, zoals azijnzuur, ethylacetaat of een korte keten alifatische alcohol, zoals methanol of isopropanol, en de 25 oplossing wordt geroerd in aanwezigheid van waterstof bij een druk van 1-¾ atm. en kamertemneratuur, 20-25° C, in aanwezigheid van een platina of rhodium katalysator, en tenminste 1 equivalent zuur, tot 1 equivalent waterstofgas is opgenomen, of het wordt tot reactie gebracht met een metaalboorhydride, zoals natriumboorhydride of 30 kaliumboorhydride gedurende een half tot 8 uur bij een temperatuur van 0° C tot de terugvloeitemperatuur van een korte keten alifatische alcohol als oplosmiddel, zoals methanol of ethanol.

In plaats daarvan laat men, wanneer X een hydroxymethyleengroep is of wanneer X en Z tezamen een methylideengroep 35 vormen, het dianion met formule 7 reageren met een benzaldehyde met 8003589 formule 26, waarin R en R. de bovenstaande betekenis hebben. De verkregen verbinding met formule 8b waarin X" een hydroxymethyleen-groep is, of het alkoxyde-ion daarvan, kan men gedurende 1/5 tot 16 uur, bij voorkeur een half uur, laten reageren met een acylhalo-5 genide, zoals acetylchloride, waardoor een gedehydrateerde verbinding wordt verkregen waarin X en Z tezamen een methylideengroep vormen, of wordt tot reactie gebracht met een hydroxy beschermings-reagens, waardoor het beschermde derivaat wordt verkregen. Het carbinol met formule 8b kan men bijvoorbeeld laten reageren in een 10 ijsbad met natriumhydride in droge THF, (2-methoxyethoxy)methyl- chloride wordt toegevoegd en het mengsel wordt bij kamertemperatuur een half tot 3 uur geroerd waardoor het (2-methoxyethoxy)methoxy-derivaat wordt verkregen.

Benzaldehyden met de bovengenoemde structuur 15 zijn in de handel verkrijgbaar of kunnen volgens op zichzelf bekende methoden worden bereid uit beschikbare verbindingen. Wanneer X een thiogroep is, wordt het dianion met formule 7 tot reactie gebracht met een benzeensulfenylhalogenide met formule 27 of een di-(benzeen)-disulfide met formule 28 of een benzeensulfonothiozure ester met 20 formule 29, waarin Ra, R^ en halogeen de eerder genoemde betekenis hebben, en dit zijn bekende verbindingen of ze kunnen worden bereid volgens op zichzelf bekende methoden.

Wanneer X een sulfinylgroep is, laat men het dianion met formule 7 reageren met een sulfinylhalogenide met formu-25 le 30, waarin R&, R^ en halogeen de bovenstaande betekenis hebben, en dit zijn bekende verbindingen of ze kunnen volgens op zichzelf bekende methoden worden bereid.

Wanneer X een sulfonylgroep is, laat men het dianion met formule 7 reageren met een sulfonylhalogenide met formule 30 31, waarin R&, R^ en halogeen de bovenstaande betekenis hebben, en dit zijn eveneens bekende verbindingen of ze kunnen worden bereid volgens op zichzelf bekende methoden.

Wanneer Z een rechte korte keten alkylgroep is, kan de volgorde van de alkylering worden omgekeerd, waarbij men het 35 dianion met formule 7 laat reageren met een alkylhalogenide en het 800 3 5 80 15 gevormde dianion tot reactie wordt gebracht met een elektrofiel reagens van het bovengenoemde type, waardoor een verbinding met formule 8c wordt verkregen, die men laat reageren met een base om het mono-anion te vormen en vervolgens met een «-halogeenazijnzure ester, 5 zoals hierboven beschreven.

In plaats daarvan kunnen de verbindingen met formule 8b of 8c, waarin X een methyleengroep is, worden bereid door reductieve ringsluiting van het overeenkomstige (N-benzyl-N-cyano-methyl)fenylalaninederivaat volgens de algemene methode zoals beschre-10 ven in D.O.S. 2.H38.965, gevolgd door debenzylering en bescherming van het ringstikstofatoom en van hydroxysubstituenten indien deze aanwezig zijn. Homologen met formule 8b, waarin X en Z een methyli-deengroep vormen kunnen in plaats daarvan worden bereid door dehydro-halogenering van het overeenkomstige 3-(tt-halogeenbenzyl)piperazinon, 15 bijvoorbeeld zoals de algemene methode als beschreven in Buil. Soc. Chim. France 1956, blz. 1785-1787, gevolgd door geschikte beschermingsmethoden. Aldus bereide verbindingen met formule 8b en 8c kunnen worden gealkyleerd met (X-halogeenazijnzure esters op de hierboven beschreven wijze.

20 Desgewenst kunnen de afzonderlijke enantiomeren van de piperazinonderivaten gescheiden worden in ieder stadium na de invoering van het asymmetrische koolstofatoom op de 3-plaats, door middel van iedere geschikte bekende methode voor het scheiden. Het piperazine stikstofatoom van een ester met formule 2b kan bijvoor-25 beeld worden gedeblokkeerd en het verkregen amine tot reactie worden gebracht met een optisch actief zuur, bijvoorbeeld L-wijnsteenzuur, waardoor diastereomere zouten worden verkregen, die bijvoorbeeld door kristalliseren kunnen worden gescheiden en de afzonderlijke enantiomeren kunnen worden opgewerkt door behandeling met een wate-30 rige base, worden geëxtraheerd in een geschikt oplosmiddel, zoals methyleenchloride, ethylacetaat of benzeen, en tot droog worden ingedampt. De afgescheiden ester wordt dan opnieuw geblokkeerd, waardoor het afzonderlijke enantiomeer van de ester met formule 2a wordt verkregen.

35 Verbindingen met formule 3a worden bereid volgens 800 3 5 80 16 schema B.

Een fenylalaninederivaat met formule 10, waarin

Rc waterstof, halogeen of een benzyloxygroep is en R^ waterstof is, of R en R, beide een benzyloxygroep zijn, Z waterstof of een rechte C α 5 korte keten alkylgroep met 1-5 koolstofatomen is en R' een korte keten alkylgroep met 1-¼ koolstofatomen of een benzylgroer» is, wordt tot reactie gebracht met een overmaat, bijvoorbeeld 13 equivalenten, formaldehyde bij een temperatuur van -20° C tot +25° C, bij voorkeur 0° C, in aanwezigheid van een geschikt organisch oplosmiddel, bij-10 voorbeeld ethylacetaat, tolueen of methyleenchloride, gedurende 1-8 uur, bij voorkeur 2 uur, waardoor een trimeer produkt wordt verkregen, het 1,3,5-triazinetriacetaat met formule 11, dat volgens standaard methoden wordt geïsoleerd, bijvoorbeeld door extractie in een organisch oplosmiddel gevolgd door verdampen van het oplosmiddel.

15 Fenylalaninederivaten met formule 10 zijn bekende verbindingen, die in de handel verkrijgbaar zijn of volgens op zichzelf bekende methoden kunnen worden bereid, bijvoorbeeld volgens de algemene methode als beschreven in Belgisch octrooischrift 868.881.

Bij voorkeur wordt het L-enantiomeer van het fenylalaninederivaat 20 gebruikt bij de bereiding van de verbindingen volgens de uitvinding.

Het 1,3,5-triazinetriazijnzuur derivaat met formule 11 wordt gesplitst door behandeling met een Lewis-zuur en het verkregen methyleenimine wordt onderworpen aan een 2+2 cyclo-additiereactie met een overmaat van een aminoacetylreagens in aanve-25 zigheid van een sterke tertiaire aminebase, zoals triethylamine of diazabicyclononaan. De reactie wordt uitgevoerd onder een inerte atmosfeer, bijvoorbeeld onder droge argon, gedurende 1-2¼ uur, bij voorkeur 2-3 uur, bij een temperatuur van -25° C tot -5° C in aanwezigheid van een watervrij gehalogeneerd oplosmiddel, bijvoorbeeld 30 methyleenchloride of chloroform. Het Lewis-zuur is bij voorkeur boortrifluoride-etheraat, maar kan ook bijvoorbeeld tin(lV)ehloride, titaan(lV)chloride, aluminiumchloride of een ander Lewis-zuur zijn, en wordt gebruikt in de mol.verhouding van 3 equivalenten Lewis-zuur per equivalent 1,3,5-triazinetriacetaat trimeer.

35 Geschikte aminoacetylreagentia zijn ftaalimido- 8003580 17 acetylhalogeniden, gemengde zuuranhydriden van tert.butoxycarbonyl-aminoazijnzuur en azidoacetylhalogeniden. Het voorkeursaminoacetyl-reagens is ftaalimidoacetylchloride. In de voorkeurs-cycloadditie-methode wordt een oplossing van 1|-2 equivalenten ftaalimidoacetyl-5 chloride in droog methyleenchloride druppelsgewijze toegevoegd aan een geroerd mengsel van het trimeer met 3 equivalenten BF^.Et^O in droog methyleenchloride onder een argon deken en na deze toevoeging wordt een dergelijke overmaat triethylamine, die door bewaren boven kaliumhydroxyde gedroogd is, druppelsgewijs toegevoegd terwijl de 10 temperatuur op -25° C tot -5° C wordt gehouden en men laat de reactie voortgaan gedurende 2-3 uur bij -20° C tot -5° C. De reactie wordt afgebroken en het verkregen mengsel van diastereomere N-gesub-stitueerde (?-lactamen geïsoleerd met gebruikelijke methoden, bijvoorbeeld door extractie of chromatografie, en het residu van het 15 aminoacetylcycloadditiereagens wordt gesplitst of gemodificeerd volgens een geschikte methode waardoor een 3-amino-p-lactam met formule 12 wordt verkregen.

Geschikte methoden voor het verwijderen van het residu van de ftaloyl en de tert.butoxycarbonylgroepen en reductie 20 van de azidogroep zijn bekend. De azidogroep kan bijvoorbeeld gereduceerd worden waardoor een $-lactam met formule 12 wordt verkregen door katalytisch hydrogeneren in aanwezigheid van een platina katalysator. Wanneer Rc een benzyloxygroep is, kan een dergelijke hydro-genering ook dienen om het fenolische residu te debenzyleren, waar-25 door de aanvullende stap van het opnieuw beschermen van de hydroxy-substituent R^ noodzakelijk wordt. Wanneer een tert.butoxycarbonyl-arainoazijnzuur gemengd zuuranhydride gebruikt wordt als ringslui-tingsmiddel, kan het tert.boc gedeelte worden verwijderd volgens een van de bekende methoden voor het deblokkeren van tert.boc beschermde 30 aminogroepen, zoals hierboven beschreven. Het ftaloylgedeelte wordt afgesplitst door reactie van het ftaalimidolactam met 1 equivalent 3-(dimethylamino)propylamine of bij voorkeur hydrazine in aanwezigheid van een geschikt oplosmiddel, zoals een primaire alcohol met de formule R'OH, waarin R' de bovenstaande betekenis heeft, bij een 35 temperatuur van 0° C tot de kooktemperatuur van het oplosmiddel, 8003580 18 bi,j voorkeur kamertemperatuur of omstreeks 25° C, gedurende U-k8 uur, bij voorkeur 2U uur.

De verkregen β-lactamen met formule 12 worden geïsoleerd volgens standaard methoden, bijvoorbeeld door oplossen 5 in een organisch oplosmiddel, affiltreren en indampen van het oplosmiddel en opnieuw oplossen in een alcohol met formule R’OH als oplosmiddel. De oplossing wordt verzadigd met een sterk zuur, bijvoorbeeld droog HC1, en de oplossing laat men 8 uur tot 4 dagen bij kamertemperatuur staan of men verwarmt onder terugvloeiing tot de 10 kooktemperatuur van het oplosmiddel gedurende 1-U uur, tot de splitsing van het fi-lactam volledig is, waardoor de diastereomeren worden verkregen van de diëster met formule 13, die geïsoleerd kunnen worden, bijvoorbeeld door neutraliseren met een anorganische base, zoals natriumwaterstofcarbonaat, en extraheren met een geschikt 15 organisch oplosmiddel, bijvoorbeeld methyleenchloride.

De diëster met formule 13 wordt ringgesloten door incuberen in een protisch oplosmiddel bij pH 8,5-12, gedurende 8 uur tot 3 dagen, bij voorkeur omstreeks 1 dag, bij kamertemperatuur, waardoor de 6-oxo-2-piperazinecarbonzure ester met formule 1^ wordt 20 verkregen. De oplossing kan basisch worden ingesteld met een geschikte base, zoals alkalimetaalbicarbonaten en carbonaten, tertiaire aminen, zoals triethylamine en anionogene uitwisselingsharsen. Geschikte oplosmiddelen zijn protische oplosmiddelen, zoals alcoholen met de formule R'OH. De voorkeursbase voor de ringsluiting van de 25 diëster met formule 13 is een anionuitwisselingshars die, bijvoorbeeld met natriumhydroxyde, is ingesteld op een pH van 8,5-9· Geschikte anionuitwisselingsharsen zijn op zichzelf bekend en hiertoe behoren bijvoorbeeld AG2-X8 (handelsmerk) een verknoopte polystyreen-hars, en Dowex 2-X8 (handelsmerk) een dergelijke hars. Ringsluiting 30 verloopt spontaan in afwezigheid van een toegevoegde base in polaire protische oplosmiddelen, zoals methanol, in ongeveer 3 dagen.

Na de ringsluiting wordt de verbinding met formule 1 ij· geïsoleerd volgens standaard methoden, de U-plaats in de pipe-razinering beschermd met een beschermingsreagens volgens standaard 35 methoden zoals hierboven beschreven en de ester gehydrolyseerd, 80 0 3 5 80 19 waardoor een verbinding met formule 3a wordt verkregen.

De hierboven beschreven methode levert een mengsel van diastereomere 6-oxo-2-piperazinecarbonzuur derivaten. Wanneer optisch actieve vormen van het fenylalaninederivaat met formule 5 10 gebruikt worden, veroorzaakt kristallisatie of chromatografie een scheiding van de twee isomeren die gevormd zijn door het invoeren van een aanvullend asymmetrisch koolstofatoom. De afzonderlijke diastereomeren kunnen gescheiden worden volgens standaard methoden in ieder geschikt stadium van het synthetische proces na de cyclo-10 additietrap. Bij voorkeur worden de diastereomeren van de beschermde voorloper van het β-lactam met formule 12 gescheiden, waarbij gebruik wordt gemaakt van op zichzelf bekende methoden, door gefractioneerde kristallisatie, kolomchromatografie of dunnelaagchromatografie met een geschikt oplosmiddelsysteem. In plaats daarvan kan een verbin-15 ding met formule 3a of de geblokkeerde ester verkregen uit de verbinding met formule 1U op overeenkomstige wijze worden gescheiden in afzonderlijke diastereomeren door gefractioneerde kristallisatie of chromatografie.

Verbindingen met formule 3a en formule 1¾ zijn 20 ook nieuwe verbindingen en maken deel uit van de uitvinding.

De bereiding van de verbindingen volgens de uitvinding wordt verder toegelicht in de onderstaande voorbeelden. In de onderstaande beschrijving staat ph voor fenyl, C0g+ of tert.boc staat voor tert .butoxycarbonyl*, TFA staat voor trifluorazijnzuur en 25 gly, phe en leu staan voor respectievelijk resten van glycine, fenylalanine en leucine. Andere afkortingen die hierin worden gebruikt hebben de bekende standaard chemische betekenis.

In de onderstaande voorbeelden worden de in schema C genummerde verbindingen nader besproken.

30 Voorbeeld I

2-Piperazinon (formule 32).

Bereid volgens de methode van S.R. Aspinall, J, A.C.S., 62, 1202 (19^0).

35 8003580 20

Voorbeeld II

tert.Butyiester van 3-oxo-1-piperazinecarbonzuur (formule 33).

Aan een mengsel van piperazinon (formule 32) Λ 5 (1,0 g, 1,0 x 10 mol) en zeefgedroogd THF (15 ml) vordt druppels gewijze een oplossing toegevoegd van di-tert.butyldicarbonaat (2,U g, 1,1 x 10 mol) en zeefgedroogd THF (5 ml). De ontwikkeling van CO^ treedt onmiddellijk op en het uitgangsmateriaal lost langzaam op. Na een nacht lang roeren bij kamertemperatuur wordt het oplos-10 middel bij verlaagde druk verdampt waardoor de verbinding met formule 33 wordt verkregen als een beige vaste stof die wordt omgekristalliseerd uit ethylacetaat/hexaan als kleurloze plaatjes: 1,2 g (60 %), smpt. 159-161° c.

Voorbeeld lila 15 Tert.butyiester van 3-oxo-2-/ 4-benzyloxybenzyl_/-1-piperazinecarbonzuur (formule 3Ua).

Aan een oplossing van droog diisopropylamine

A

(7,7 ml, 5,5 x 10 mol) en droog THF (25 ml) onder een argon deken 20 bij 0° C wordt druppelsgewijze een hexaanoplossing toegevoegd van n-butyllithium (21,1 ml, 5,5 x 10 mol). Na een half uur roeren bij 0° C wordt een oplossing van tert.boc-piperazinon (formule 33) (5,0 g, 2,5 x 10 mol) en droog THF (125 ml) druppelsgewijze toegevoegd. Het gevormde mengsel wordt 3 uur bij 0° C geroerd voor-25 dat een oplossing van p-benzyloxybenzylchloride (6,Uo g, 2,75 x 10 mol) en droog THF (20 ml) druppelsgewijze met een injectiespuit wordt toegevoegd. Dit mengsel wordt nog 1 uur bij 0° C geroerd alvorens het koelbad wordt verwijderd en men de reactie laat opwarmen tot kamertemperatuur. Na een nacht lang roeren wordt het meng-30 sel verdund met verzadigd waterig ammoniumchloride. De waterige fase wordt geëxtraheerd met diethylether (3 maal) en CH2C12 (2 maal). De etherische extracten worden gecombineerd en vervolgens gewassen met verzadigd waterig natriumchloride evenals de CHgClg-extracten.

De etherische en CH2Cl2-extracten worden daarna gecombineerd en 35 gedroogd boven natriumsulfaat. Filtreren van het droogmiddel en 800 3 5 80 21 indampen van het filtraat levert de verbinding met formule 3^a als een vrijwel kleurloze vaste stof die kristalliseert uit ethylacetaat als kleurloze prisma's: 5»2 g (53 /£), smpt. 11*5-11*7° C.

Voorbeeld IITb 5 Tert.butylester van 3-oxo-2-(l+-f luorbenzyl)-1 -piperazinecarbonzuur (formule 3^b).

Wanneer in de methode van voorbeeld lila het l+-fluorbenzylchloride wordt gebruikt in plaats van het p-benzyloxy-10 benzylchloride, wordt de in de aanhef genoemde verbinding verkregen. Smpt. ll»5-lfc7° C.

Voorbeeld IIIc

Tert.butylester van 3-oxo-2-benzyl-1-piperazinecarbonzuur (formule 3Uc).

15

Wanneer in de methode van voorbeeld Ilia benzyl-bromide gebruikt wordt in plaats van p-benzyloxybenzylchloride, wordt de in de aanhef genoemde verbinding verkregen. Smpt. 152-15^° C. Voorbeeld IVa 20 Methylester van l*-(tert,butoxycarbonyl)-2-oxo-3-(^-benzyloxybenzyl)-1-piperazineazijnzuur (formule 35a)·

Aan een oplossing van tert.boc-(U-benzyloxyben-zyl)piperazinon (formule 3^a) (2,66 g, 6,72 x 10 mol) en droog 25 THF (20 ml) onder een stikstof deken wordt bij kamertemperatuur in gedeelten NaH (0,30 g, 7,^ x 10 mol, 59 #-ige oliedispersie) toegevoegd. Na een half uur bij kamertemperatuur wordt een oplossing van de methylester van θί-broomazijnzuur (0,62 ml, 7Λ x 10 J mol) met een injectiespuit toegevoegd. Na een nacht lang roeren wordt 30 het reactiemengsel uitgegoten in water, dat vervolgens geëxtraheerd wordt met diethylether (3 maal). De gecombineerde etherische extracten worden gewassen met verzadigd waterig NaCl alvorens wordt gedroogd boven natriumsulfaat. Filtreren van het droogmiddel en verdampen van het filtraat levert een visceuze olie die na kolomchro-35 matografie (siliciumdioxydegel, 10 % EtOAc/CHCl^) een heldere 800 35 80 22 kleurloze olie verschaft. Na staan in de koelkast kristalliseert deze olie uit. De verkregen vaste stof wordt getritureerd met hexaan en verzameld door filtreren, waardoor de verbinding met de formule 35a wordt verkregen als kleurloze matte naalden; 2,3 g (7^ %), 5 smpt. 8^-87° C.

Voorbeeld IVb

Methylester van U-(t ert.butoxycarbonyl)-2-oxo-3-(U-fluorbenzyl)-1-piperazineazijnzuur (formule 35¾).

10 Wanneer in de methode van voorbeeld IVa de ver binding met formule 3Vb wordt gebruikt in plaats van de verbinding met formule 3^a wordt de in de aanhef genoemde verbinding verkregen. Voorbeeld IVc

Methylester van U-(tert.butoxycarbonyl)-2-oxo-3-benzyl-1-piperazine-15 azijnzuur (formule 35c).

Wanneer in de methode van voorbeeld IVa de verbinding met formule 3^c gebruikt wordt in plaats van de verbinding met formule 3^a wordt de in de aanhef genoemde verbinding verkregen. 20 Voorbeeld IV’a

Methylester van U-(tert.butoxycarbonyl)-2-oxo-3-(^-benzyloxybenzyl)-1-piperazineazijnzuur (formule 35a).

Aan een oplossing van droog diisopropylamine 25 (0,31 ml, 2,2 mmol) in 2 ml droog THF bij 0° C onder een argon deken werd druppelsgewijze met een injectiespuit een hexaanoplossing toegevoegd van n-butyllithium (0,9 ml, 2,2 mmol). Na een half uur werd een oplossing van tert.boc-piperazinon (formule 33) (0,200 g, 1,00 mmol) in 5 ml THF druppelsgewijze met een injectiespuit toegevoegd.

30 De verkregen oplossing liet men metalleren bij 0° C gedurende 3 uur waarna een oplossing van Wbenzyloxybenzylchloride (0,256 g, 1,1 mmol) in 2 ml droog THF werd toegevoegd en de verkregen oplossing werd 1 uur bij 0° C geroerd, waarna men liet opwarmen tot kamertemperatuur en een nacht lang roerde.

35 De methylester van ot-broomazijnzuur (0,095 ml» 800 3 5 80 * 23 1,1 mmol) werd aan de oplossing met een injectiespuit toegevoegd en de oplossing werd een nacht lang bij kamertemperatuur geroerd en daarna werd de reactie tot stilstand gebracht door de oplossing uit te gieten in ethylether/water. De waterige fase werd twee keer 5 geëxtraheerd met ether en de gecombineerde etherische extracten werden gewassen met verzadigde natriumchloride-oplossing en gedroogd boven natriumsulfaat. Het oplosmiddel werd verdampt en de verkregen gele olie wedd gechromatografeerd met 20 % ethylacetaat/chloroform waardoor de verbinding met formule 35a werd verkregen als een olie, 10 die bij staan uitkristalliseerde. Smpt. 8U-870 C.

Voorbeeld Va H-(Tert.but oxycarbonyl)-2-oxo-3-(U-'benzyloxybenzyl)-1-piperazine-azijnzuur (formule 36a).

15 Tert.boc-piperazinonacetaat (formule 35a) (0,251 —U \ . ... / g, 5,37 x 10 mol), 1 molair waterig lithiumhydroxyde (0,59 ml, 5,9 x 10"4 mol) en methanol (2 ml) worden twee uur bij kamertemperatuur geroerd. Het oplosmiddel wordt dan verdampt en de verkregen gele olie wordt opgelost in CH^Clg en overgebracht in een scheidtrechter, 20 waarin deze gewassen wordt met 0,5 molaire waterig zoutzuur. De CHgClg -laag wordt afgescheiden en de zure waterige fase wordt geëxtraheerd met CHgClg (3 maal). De CH,,C12 extracten werden gecombineerd en gewassen met verzadigd waterig NaCl alvorens te worden gedroogd boven natriumsulfaat. Filtreren van het droogmiddel en 25 indampen van het filtraat levert de verbinding met formule 36a als een kleurloos schuim, dat homogeen blijkt te zijn volgens DLC op siliciumdioxydegelplaten. De structuur van de verbinding met formule 36a werd bevestigd met kmr. Kinr (0001^):^1,27 (S, 9, tert.boc); 3,09-^,07 (m, 8, methylenen); ^,68 (t, 1, C^-H); ^,97 (S, 2, benzyl-30 oxymethyleen); 6,89 (q,, aromatisch); 7,30 (S, 5, aromatisch); 9,99 (breed S, 1, zuur).

De twee enantiomeren met formule 36 worden gescheiden via zoutvorming met d-(+)-of-methylbenzylamine en daaropvolgende kristallisatie volgens op zichzelf bekende methoden.

8003580 35 * 2k

Voorbeeld Vb 1+-(Tert.butoxycarbonyl)-2-oxo-3-( !+-fluorbenzyl)-1-piperazineazijn-zuur (formule 36b).

5 Wanneer in de methode van voorbeeld Va de verbin ding met formule 35b wordt gebruikt in plaats van die met formule 35a wordt de in de aanhef genoemde verbinding verkregen.

Voorbeeld Vc l*-(Tert.butoxycarbonyl)-2-oxo-3-benzyl-1-piperazineazijnzuur (formu-10 le 36c).

Wanneer in de methode van voorbeeld Va de verbinding met formule 35c wordt gebruikt in plaats van de verbinding met formule 35a, wordt de in de aanhef genoemde verbinding verkregen.

15 In de nu volgende voorbeelden wordt de bereiding beschreven van de verbindingen met formule 37 t/m 1*0 volgens schema D.

Voorbeeld Vla N-/_ N-(Tert.butoxycarbonyl)glycyl__/-L-fenylalaninemethylester (f or-20 mule 37a).

Tert.boo-glycine (1,75 g, 1,00 x 10 mol), L- fenylalaninemethylester hydrochloride (2,16 g, 1,00 x 10” mol) en —2 N-ethoxycarbonyl-2-ethoxy-1,2-hydrochinoline (2,1*7 g, 1,00 x 10 25 mol) en CH2C12 (50 ml) worden 16 uur bij kamertemperatuur geroerd.

Het reactiemengsel wordt daarna op zijn beurt gewassen met 0,5 molair waterig zoutzuur (2 maal) en verzadigd waterig natriumwaterstofcar-bonaat alvorens het wordt gedroogd boven natriumsulfaat. Filtreren van het droogmiddel en indampen van het filtraat levert de verbin-30 ding met formule 37a als een bijzonder visceuze, vrijwel kleurloze olie, die homogeen bleek te zijn bij dunnelaagchromatografie op siliciumdioxydegelplaten en de structuur werd bevestigd met kmr.

Kmr (CDCl^); S 1,1*2 (S, 9, tert.boe); 3*02 (d, 2, benzylisch methy-leen); 3,59 (S, 3, ester); 7,13 (S, 5, aromatisch).

8003580 35

Voorbeeld Vlb N-/_N-(Tert.butoxycarbonyliglycyl-^-fluorfenylalanine-methyiester.

(formule 37b).

25 5 1,8 g (10 mmol) 1»-Fluorfenylalanine worden gesus pendeerd in 3»0 ml methanol en afgekoeld tot -10° C onder een stikstof deken en 0,81 ml thionylchloride worden druppelsgewijze toegevoegd waarbij de temperatuur op of beneden -2° C wordt gehouden waarna 1 uur wordt geroerd bij -5°-C tot -10° C. 10 ml Methanol 10 worden toegevoegd en de oplossing wordt een nacht lang bij kamertemperatuur geroerd. De oplossing werd in vacuum geconcentreerd en het residu werd getritureerd met droge ether en gefiltreerd waardoor het hydrochloridezout van U-fluorfenylalanine-methyiester, smpt.

177,5-178° C werd verkregen. Dit ester hydrochloride wordt gebruikt 15 in plaats van L-fenylalaninemethylester hydrochloride bij de methode van voorbeeld Vla om de verbinding.met formule 37b te verkrijgen. Voorbeeld Vila N-/ ïï-(Tert,butoxycarbonyl)glycyl_/-L-fenylalanine (formule 38a).

20 Tert.boc-gly-phe-OCH, (formule 37a) (9»2 g, 2,7 o ^/-2 x 10 mol), 1 molair waterig lithiumhydroxyde (30 ml, 3,0 x 10 mol) en methanol (100 ml) worden 2 uur bij kamertemperatuur geroerd. Het grootste deel van het methanol wordt verdampt. Het concentraat wordt verdund met water (10 ml) en overgebracht in een scheidtrechter. 25 Het mengsel wordt daarna aangezuurd met 1 molair waterig zoutzuur (50 ml) en het waterige zure mengsel wordt vervolgens geëxtraheerd met CHCl^ (U maal). De gecombineerde CHCl^ extracten werden gewassen met verzadigde waterige NaCl en daarna gedroogd boven natrium-sulfaat. Filtreren van het droogmiddel en indampen van het filtraat 30 levert een schuim, dat bij tritureren met diethylether/hexaan de verbinding met formule 38a verschaft als een kleurloze vaste stof, die uit ethylacetaat/hexaan uitkristalliseert als kleurloze naalden: 6,3 g (71 %), smpt. 138-1Ih° C.

800 3 5 80 35

Voorbeeld Vllb N-/ N-(Tert .butoxycarbonyl )glycyl_/-l+-fluorfenylalanine (formule 38b), 26

Wanneer bij de methode van voorbeeld Vila de 5 verbinding met formule 37b wordt gebruikt in plaats van de verbinding met formule 37a wordt de in de aanhef genoemde verbinding verkregen.

Voorbeeld Villa N*-/_N-(Tert,butoxy carbony1)glycy1_7-N-met hy1-L-f eny 1alanine-amide 10 (formule 39a).

Aan een oplossing van tert,boc-gly-phe (formule

38a) (5,3 g, 1,6 x 10”2 mol) in droge THF (80 ml) worden bij -10° C

onder een stikstof deken achtereenvolgens triethylamine (2,5 ml, —2 15 1,8 x 10 mol) en isobutylchloorformiaat (2,1+ ml, 1,8 x 10 mol) toegevoegd. Het verkregen mengsel wordt 10 min. bij -10° C geroerd voordat een vers geneutraliseerd mengsel van methylamine hydrochloride (3,3 g, l+,9 x 10"2 mol), triethylamine (6,9 ml, 1+,9 x 10~2 mol), THF (80 ral), en water (1»0 ml) in één keer wordt toegevoegd.

20 Het koelbad wordt daarna verwijderd en men laat het mengsel opwarmen tot kamertemperatuur. Na een nacht lang roeren wordt de reactie tot stilstand gebracht in verzadigd waterig natriumwaterstofcarbonaat. Het waterige alkalische mengsel wordt geëxtraheerd met diethylether (3 maal) en (2 maal). De etherische extracten worden gecombi- 25 neerd en vervolgens gewassen met verzadigd waterig NaCl evenals de CHgClg extracten. De etherische en CHgClg extracten worden daarna gecombineerd en gedroogd boven natriumsulfaat. Filtreren van het droogmiddel en indampen van het filtraat levert een gelig schuim, dat bij tritureren met diethylether de verbinding met formule 39a 30 verschaft als een kleurloze vaste stof die uitkristalliseert uit waterige ethanol als kleurloze matte naalden, U,1 g (7^ %) smpt. 158-1600 C. Op overeenkomstige wijze wordt tert.boc-gly-phe-leu-NHEt bereid uit de verbinding met formule 38a en leucine-ethylamide.

80 0 3 5 80 35

Voorbeeld VlIIb N**-/. !T-(Tert.butoxycarbonyl)glycyl_/-N-ethyl-U-fluorfenylalanine- amide (formule 39b).

27 5 Aan 12 g gekoeld vloeibaar ethylamine in een klein drukvat worden 2,8 g tert.boc-gly-U-F-phe-OCH^ (formule 37b) toegevoegd en de oplossing wordt een nacht lang bij kamertemperatuur geroerd. Verdampen van het oplosmiddel levert een vaste stof, die bi.j omkristalliseren uit 95 *-ige ethanol de verbinding met 10 formule 39b levert met smpt. 181-182,5° C, In plaats daarvan kan de verbinding met formule 39b worden bereid uit de verbinding met formule 38b volgens de methode van voorbeeld Villa.

Voorbeeld VIIIc N0*-/-N-(Tert.butoxycarbonyl)glycyl_/ -N-(n-propyl)-L-fenvlalanine-15 amide (formule 39c).

Wanneer in de methode van voorbeeld VlIIb de verbinding met formule 37a wordt gebruikt in plaats van de verbinding met formule 37b en n-propylamine gebruikt wordt in plaats van 20 ethylamine, is het produkt de verbinding met formule 39c, die uit ethylaeetaat/cyclohexaan/methanol uitkristalliseert als een witte vaste stof met smpt. 166-167,5° C.

Voorbeeld IXa N^-Glycyl-N-methyl-L-fenylalanine-amide hydrochloride (formule UOa). 25

Gasvormig HC1 wordt door een oplossing van tert.-boc-gly-phe-NHCH^ (formule 39a) (9*2 g, 2,7 x 10 mol) en methanol (200 ml) geborreld. Na een half uur wordt de methanol verdampt bij verlaagde druk waardoor een heldere kleudoze olie achterblijft die 30 bij tritureren met diethylether uitkristalliseert waardoor de verbinding met formule 40a wordt verkregen als een kleurloos poeder met smpt. 220-223° C. Op overeenkomstige wijze wordt gly-phe-leu-NHEt.HCl bereid uit het overeenkomstige tert.boe.-derivaat.

Voorbeeld iXb 35 N°*-Glycyl-N-ethyl-l*-fluorfenylalanine-amide hydrochloride (formule 800 3 5 80 28 Uöb).

Wanneer in de methode van voorbeeld IXa de verbinding met formule 39b gebruikt wordt in plaats van de verbinding 5 met formule 39a is het produkt, dat wordt omgekristalliseerd uit absolute ethanol de verbinding met formule Uob met smpt. 251-252° C. Voorbeeld IXc N^-Glycyl-N-propyl-L-fenylalanine-amide hydrochloride (formule l*0c).

10 Wanneer in de methode van voorbeeld IXa de ver binding met formule 39c wordt gebruikt in plaats van de verbinding met formule 39a wordt de in de aanhef genoemde verbinding verkregen.

De bereiding van de verbindingen met formule M t/m 1*3 volgens schema E wordt nader beschreven in de onderstaande 15 voorbeelden.

Voorbeeld Xa N^-j/ N-/_ /"l*-(Tert ,butoxycarbonyl)-2-oxo-3-(l*-benzyloxybenzyl)-1-piperazinyl_/acetyl_/glycyl_/-N-methyl-Ii-fenylalanine-amide (formule

Ma).

20

Aan een oplossing van piperazinonazijnzuur (formule 36a) (0,1*5 g, 1,0 x 1θ"3 mol) en droog THF (3 ml) worden bij -10° C en onder een stikstof deken achtereenvolgens toegevoegd tri-ethylamine (0,16 ml, 1,1 x 10-3 mol) en isobutylchloorformiaat (0,15 25 ml, 1,1 x 10"° mol). Na 10 min. roeren bij -10 C wordt een vers geneutraliseerde oplossing van glycyl-L-fenylalaninemethylamide (formule l*0a) hydrochloride (0,30 g, 1,1 x 10~J mol) triethylamine (0,28 ml, 2,0 x 10"3 mol), THF (3 ml) en water (1,5 ml) in êén keer toegevoegd, Het koelbad wordt daarna verwijderd en de reactie laat 30 men opwarmen tot kamertemperatuur. Na een nacht lang roeren wordt de reactie tot stilstand gebracht in 0,5 molair waterig HC1. Het waterige mengsel wordt geëxtraheerd met diethylether (2 maal) en CHgClg (2 maal). De etherische extracten worden gecombineerd en gewassen met verzadigd waterig natriumwaterstofcarbonaat evenals de 35 CH2C12 extracten. De etherische extracten en de CH2C12 extracten 800 3 5 80 29 worden daarna gecombineerd en gedroogd boven natriumsulf aat. Filtreren van het droogmiddel en indampen van het filtraat levert een verbinding met formule Ma, die gezuiverd wordt door chromatograferen en de structuur wordt bevestigd met kmr, Kmr (CDCl^): & 1,26 (S, 9? 5 tert.boc); 2,6U (d, 3, methylandde); 3,08; 3,90 (m, 12, methylenen); U,68 (m, 2, C^-H en fenylala -Cïï); U,98 (S, 2, benzyloxymethyleen); 6,6-7,8 (m, 17, aromatisch en amide NH's).

Voorbeeld Xb 11 ïï-/_ j_ l»-(Tert ,butoxyearbonyl)-2-oxo-3-(k-fluorbenzyl)-1-pipera- 10 zinyl_/acetyl_/glycyl__/-N-ethyl-Mfluorfenylalanine-amide (formule Mb).

Wanneer in de methode van voorbeeld Xa de verbinding met formule 36b wordt gebruikt in plaats van de verbinding met 15 formule 36a en de verbinding met formule Mb wordt gebruikt in plaats van de verbinding met formule Ma, wordt de in de aanhef genoemde verbinding verkregen.

Voorbeeld XI

Ν"*-/_ N-/ ]_ U-( Tert. butoxycarbonyl )-3-( H-hydroxybenzyl )-2-oxo-1 -pipe-20 razinyl_/acetyl_/glycyl_/-N-methyl-L-fenylalanine-amide (formule Ma).

Beschermd piperazinonacetyl-gly-phe-KHCH- (for-

—P

mule Ma) (6,71 g, 1,00 x 10 mol) in ethanol (100 ml) wordt 2 gehydrogeneerd in een Parr apparaat bij een druk van 2,8 cm boven 25 10 % Pd/C (0,5 g). Nadat de reactie 1 equivalent waterstof heeft opgenomen wordt de katalysator afgefiltreerd en gewassen met ethanol. Het filtraat wordt ingedampt bij verlaagde druk waardoor de verbinding met formule Ma wordt verkregen.

Voorbeeld Xlla 30 N**-/ N-j_ j_ 3-(U-Hydroxybenzyl)-2-oxo-1 -piperazinyl__/acetyl_/glycyl_/- N-methyl-L-fenylalanine-amide (formule Ma)·

Piperazinonacetyl-gly-phe-NHCH, (formule Ma) (0,58 g, 1,0 x 10 D mol) en trifluorazijnzuur worden een half uur 35 bij kamertemperatuur geroerd. Het oplosmiddel wordt dan verdampt en 8003580 30 het residu wordt opgelost in CH^Cl^. De CH^Clg oplossing wordt op zijn heurt gewassen met verzadigd waterig natriumwaterstofcarbonaat en verzadigd waterig NaCl alvorens wordt gedroogd boven natrium-sulfaat. Filtreren van het droogmiddel en indampen van het filtraat 5 levert de verbinding met formule U3a, die gezuiverd wordt door chromatograferen en de structuur wordt bevestigd met kmr. Kmr (aceton - dg); S (d, 3, methylamide); 3,0-4,3 (m, 1U, methylenen en fenolische -OH); U,53 (m, 1, fenylalaninemethine); 6,88 (8, U, aromatisch); 7,25 (s, 5, aromatisch); 7,6-8,0 (m, 3, amide NH'3).

10 In een overeenkomstige reeks reacties wordt 3-(^-hydroxybenzyl)-2-piperazinonacetyl-gly-phe-leu-NHEt bereid uit een verbinding met formule 36a en gly-phe-leu-NHEt.HCl.

Voorbeeld Xllb

Ntt-/~M-/_ j_ 3-(U-Fluorbenzyl)-2-oxo-1 -piperazinyl_/acetyl_/glycyl_/-15 N-ethyl-U-fluorfenylalanine-amide (formule ^3b).

Wanneer in de methode van voorbeeld Xlla de verbinding met formule Ulb gebruikt wordt in plaats van de verbinding met formule U2a wordt de in de aanhef genoemde verbinding verkregen. 20 De hierna volgende voorbeelden hebben betrekking op de bereiding van de in schema F vermelde verbindingen met formule U5 t/m 50. Voorbeeld XIII

De met formule *4 weergegeven verbindingen zijn in de handel verkrijgbaar.

25 Voorbeeld XIVa

Trimethylester van ,C*"-tribenzyl-1,3»5(2H,UH,6H)-triazine-1,3,5-triazijnzuur (formule l*5a).

10,0 g (l6,U mmol) L-fenylalaninemethylester 30 hydrochloride (formule *4a) werden opgelost in 60 ml water en gekoeld tot 0° C. 1,90 g (1+7,5 mmol) NaOH pillen werden onder krachtig roeren toegevoegd. Nadat het oplossen voltooid was werden 30 ml ethylacetaat toegevoegd, gevolgd door druppelsgewijze toevoeging van 7,6 ml (lOO mmol) 37 #-ige formaldehyde-oplossing. Het mengsel 35 werd 2 uur bij 0° C geroerd en daarna uitgegoten in verdund waterig 800 3 5 80 31

NaCl en twee keer geëxtraheerd met ethylacetaat. De extracten werden gewassen met verzadigde zoutoplossing, gedroogd "boven natriumsulfaat en in vacuum geconcentreerd waardoor 8,3 g semi-kristallijn materiaal werden verkregen. Omkristalliseren uit eyclohexaan/ethylace-5 taat leverde 7,95 g (89,7 %) witte naalden van een verbinding met formule 45a: smpt. 134-137,5° C; Γ«7^ = -101,1° (c = 4,37; ethylacetaat ).

Door de DL-fenylalaninemethylester hydrochloride te gebruiken in plaats van de L-fenylalaninemethylester hydrochlori-10 de verkrijgt men de overeenkomstige DL-verbinding met formule 45a, die wordt omgekristalliseerd uit cyclohexaan waardoor witte kristallen worden verkregen met smpt. 106-108,2° C.

Voorbeeld XlVb

Trimethylester van #,«' ,«*' ’-Tri-(4-benzyloxybenzyl)-1 ,3,5-(2H,4h,6h)-15 triazine-1,3,5-triazijnzuur (formule 45b).

Door O-benzyl-L-tyrosinemethylester hydrochloride te gebruiken in plaats van L-fenylalaninemethylester hydrochloride in voorbeeld XIVa verkrijgt men de verbinding met formule 45b in een 20 opbrengst van 96 % als een gele olie die bij staan gedeeltelijk uitkristalliseert.

Kïnr (CDCl3h $ 7,4-6,6 (m, 9H); 4,87 (s, 2H); 3,8-3,3 (m, 6H, -0CH3 bij 3,53); 2,78 (d, J = 7Hz, 2H).

Voorbeeld XVa 25 Methylester van 3-Ftaalimido-2-oxo-c<-benzyl-1-aze-tidineazijnzuur (formule 46a).

Aan een geroerde oplossing van 21,4 g (37,3 mmol) van de verbinding met formule 45a in 750 ml droog CH^Clg (vers 30 gedestilleerd over PgQ^) onder een argon deken worden 13,8 ml (112 mmol) BF^.OEtg, gedestilleerd over calciumhydride, toegevoegd. De oplossing wordt 20 min. bij 25° C geroerd en daarna afgekoeld tot -25° C tot -20° C. Een oplossing van 30,1 g (135 mmol) ftaalimido-acetylchloride in 70 ml droog CH2C12 wordt druppelsgewijze in 20 35 min. toegevoegd. 35 Min. na het voltooien van de toevoeging van het 8003580 32 zuurchloride worden 3^,3 ml (2U7 mmol) triethylamine, gedroogd door bewaren hoven KOH-pillen, druppelsgewijze in 10 min. toegevoegd terwijl de temperatuur van de oplossing op -25° C tot -20° C wordt gehouden. Een heldere oranje kleur treedt op, maar verdwijnt snel 5 hij toevoeging van iedere druppel triethylamine in de beginstadia van de toevoeging. De oranje kleur blijft wanneer het einde van de toevoeging nadert. Het reactiemengsel wordt 2? uur op -25° C tot -5° C gehouden en daarna uitgegoten in ijswater en twee keer geëxtraheerd met CH2Cl2/ethylacetaat/ether. De extracten worden twee 10 keer gewassen met koud 5 %-ig zoutzuur, een keer met water, twee keer met waterig natriumwaterstofcarbonaat en met verzadigde zoutoplossing en gedroogd boven natriumsulfaat. Concentreren in vacuum levert een semi-kristallijne oranje olie, die gesuspendeerd wordt in ethylacetaat en wordt afgefiltreerd. Het filtraat wordt geconcen-15 treerd en omgekristalliseerd uit 175 ml methanol/ethylacetaat waardoor 12,8 g (30,3 %) zuivere verbinding met formule l*6a (syn) worden verkregen als witte naalden. Een tweede keer omkristalliseren levert analytisch zuivere verbinding met formule l*6a (syn) met smpt. 153-155,5° C; = -135,7° (c = 2,1*958, ethylacetaat).

20 De moederloog wordt gechromatografeerd op 650 g siliciumdioxydegel die geëlueerd wordt met 1^8 % methanol/CHgClg, waardoor 18,9 g worden verkregen van een mengsel van (syn) en (anti) verbinding met formule l*6a, die in hoofdzaak bestond uit formule l*6a (anti) als een gele olie en een niet geïdentificeerd 25 derde produkt j_ β-1 act amen van formule l*6a (syn en anti) vormen ongeveer twee derde van het mengsel_/.

Het gezuiverde mengsel van 0-1actamen van formule l*6a (syn en anti), bereid uit DL-fenylalaninemethylester vertoonde de volgende spectraal kenmerken: IR (zuiver) 1765, 17**0, 30 1720 cm-1; Kmr (CDC13): 8 7,90-7,58 (m, 1*H); 7,2l* en 7,22 (2s, 5H); 5,1*0 (dd, J = 1*, 5 Hz); 5,22 (dd, J * 3,5, 6 Hz); 1*,93-1*,10 (m, 2H, totaal voor alle signalen S 5,1*-1*,10); 3,95-3,53 (m, 1H); 3,79 en 3,ê7 (2s, 3H); 3,35-3,05 (m, 2H).

35 800 3 5 80 33

Voorbeeld XVb

Methylester van 3-ftaalimido-2-oxo-a-(4-benzyloxybenzyl)-1 -azeti-dineazijnzuur (formule 46b).

5 Door de verbinding met formule 45b te gebruiken in plaats van de verbinding met formule 45a in voorbeeld XVa verkrijgt men na chromatograferen van het ruwe reactieprodukt de verbinding met formule 46b in een opbrengst van 34-43 % als gebroken vit, semi-kristallijn materiaal, dat wordt omgekristalliseerd uit 10 methanol/ethylacetaat, waardoor een witte kristallijne verbinding met formule h-6b (syn) wordt verkregen met smpt, 147-148,5 C, j_ °L/^ = -105,3° (c = 2,039; ethylacetaat). De moederloog wordt geconcentreerd waardoor een gele olie wordt verkregen die bestaat uit een mengsel van (syn) en (anti) verbinding met formule 46b, die in 15 hoofdzaak bestaat uit verbinding met formule 46b (anti).

Het gezuiverde mengsel van i?-l act amen van de verbinding met formule Uéb (syn en anti) vertoonden de volgende spectraal kenmerken: IR (zuiver) 1770, 171+5, 1720 cm 1; Kmr (CDCl^): $ 7,68 (bs, 4H); 7,33 (s, 5H); 7,08-6,80 (m, 4h); 5,38-5,13 (m, 1H); 20 5,00 (s, 2H); 4,9-4,61 (m, 1H); 3,96-3,38 (m, 4h, -0CH3 bij 3,78 en 3,68); 3,33-2,95 (m, 2H).

Voorbeeld XVI

Methylester van 3-amino-2-oxo-<y-benzyl-1-azetidineazijnzuur (formule 47a (syn)).

25

Aan een geroerde suspensie van 6,1+2 g (17,0 mmol) van een verbinding met formule 46a (syn) in 75 ml droge methanol worden onder een argon deken druppelsgewijze met een injectiespuit 0,600 ml (18,3 mmol) 97 %-ig vatervrij hydrazine toegevoegd. De 30 oplossing wordt 21 uur bij 25° C geroerd en daarna in vacuum geconcentreerd. CHgClg wordt toegevoegd en het mengsel wordt gefiltreerd door Celite om ftaalhydrazide te verwijderen. Het filtraat wordt geconcentreerd waardoor 4,7 g worden verkregen van de verbinding met formule 47a als een heldere kleurloze olie. Kinr (CDCl^): 35 S 7,20 (s, 5H); 4,63 (dd, J = 6, 9 Hz, 1H); 3,90 (dd, J = 2,5; 5,5 800 35 80

3U

Hz, 1H); 3,70 (s, 3H); 3,55-3,3 (a, ~2H); 3,2-2,8 (m, ~2H); 2,5- 1,8 (bs, 2H).

Voorbeeld XVII

N-/ 2-Amino-2-(methoxycarbonylethyl)_/-L-fenylalaninemethylester 5 dihydrochloride (fonmile W3a (syn)).

De in voorbeeld XVI bereide verbinding met formule l*7a (syn) wordt opgelost in 150 ml droge methanol, de oplossing wordt verzadigd met chloorwaterstofgas, waardoor hij tijdens het 10 verzadigen zeer heet wordt en men laat de oplossing éên dag bij kamertemperatuur staan. De oplossing wordt in vacuum geconcentreerd, 200 ml water worden toegevoegd en het mengsel wordt gefiltreerd en gewassen met ethylacetaat. Het filtraat wordt basisch gemaakt met natriumwaterstofcarbonaat en twee keer geëxtraheerd met CHgClg. De 15 gecombineerde extracten worden gedroogd (natriumsulfaat) en in

vacuum geconcentreerd waardoor U ,5 g worden verkregen van de verbinding met formule U8a (syn) als een kleurloze olie. Kinr (CDCl^): S

7,20 (s, 5H); 3,73-3,3 (m, 8H, -0CH3 bij 3,65 en 3,62); 3,03-2,66 (m, ta); 1,73 (bs, 3H).

20 Voorbeeld XVIIIa

Trans-methylester van 6-oxo-5-benzyl-2-piperazinecarbonzuur (formule ^9a (trans)).

De in voorbeeld XVII gevormde olie wordt opgelost 25 in 200 ml methanol en 1*,5 g AG2-X8 (handelsmerk) anionuitwisselings-hars, die basisch is gemaakt door wassen met 2n NaOH, met water tot het filtraat neutraal was en tenslotte met methanol, wordt toegevoegd en het mengsel wordt 10 min. bij kamertemperatuur geroerd, daarna gefiltreerd, en de hars wordt gewassen met 2 x 25 ml methanol. 30 Het filtraat laat men bij kamertemperatuur 18 uur staan en concentreert dan in vacuum waardoor 3,97 g (9^ % totaal van de verbinding met formule H6a (syn)) aan verbinding met formule ^9a (trans) worden verkregen als kleurloze kristallen. Omkristalliseren uit cyclohexaan/ ethylacetaat levert witte kristallen. Smpt. 101,5-103,5° C. Kmr 35 (CDC13): ê 7,21 (s, 5H); 6,26 (bs, 1H); ^,09 (dd» J * ^»5. 10 Hz, 1H); 800 3 5 80 35 3,72 (s, 3H)s 3,66-3,26 (m, 3H); 3,00-2,69 (m, 2H); 1,64 (s, 1H). cis-Methylester van 6-oxo-5-benzyl-2-piperazinecarbonzuur (formule 49a (cis)).

5 Wanneer de verbinding met formule 46a (anti) gebruikt wordt in plaats van de verbinding met formule 46a (syn) in de methode van voorbeeld XVI en het produkt tot reactie wordt gebracht volgens de methode van voorbeeld XVII op de wijze als hierboven beschreven, wordt de verbinding met formule 49a (cis) 10 verkregen als een bleekgele visceuze olie.

Voorbeeld XVIIIb

Trans-methylester van 6-oxo-5-(4-benzyloxybenzyl)-2-piperazinecar-bonzuur (formule 49b (trans)).

15 Wanneer de verbinding met formule 46b (syn) gebruikt wordt in plaats van de verbinding met formule 46a (syn) bij de werkwijze volgens voorbeeld XVI en men het produkt laat reageren volgens de methode van voorbeeld XVII en XVIIIa, wordt de verbinding met formule 49b (trans) verkregen als witte kristallen 20 met smpt. 126-128° C.

cis-Methylester van 6-oxo-5-(4-benzyloxybenzyl)-2-piperazinecar-bonzuur (formule 49b (cis)) hydrochloride.

Wanneer de verbinding met formule 46b (anti) 25 gebruikt wordt in plaats van de verbinding met formule 46a (syn) bij de werkwijze volgens voorbeeld XVI en men het produkt laat reageren volgens de methode van voorbeeld XVII en XVIIIa wordt de verbinding met formule 49b (cis) verkregen als een olie, die geroerd werd in ethanolisch zoutzuur en het verkregen hydrochloridezout 30 werd omgekristalliseerd uit butanon/methanol. Smpt. 207-209° C (ontl.).

Voorbeeld XlXa

Trans-5-oxo-6-benzyl-1,3-piperazinedicarbonzure 1-tert.butylester (formule 50a (trans)) 35 800 3 5 80 36

Een mengsel van 7,^0 g (29*8 mmol) ruwe verbinding met formule bga. (cis en trans) en 7,6 ml (33 mmol) di-tert.-butyldicarbonaat in 75 ml tetrahydrofuran werd 2 uur op 50-55° C verwarmd. De oplossing werd in vacuum geconcentreerd en gechromato-5 grafeerd op 300 g siliciumdioxydegel met 2,8 % methanol/CHgCl^ waardoor 3,2 g tert.boc-gesubstitueerde verbinding met formule l+9a (cis) en 1,6 g tert.boc-gesubstitueerde verbinding met formule ^9a (trans) werden verkregen. Omkristalliseren van elk uit CH^Cl^/cyclohexaan levert tert.boc-gesubstitueerde verbinding met formule ^9a (cis) met 10 smpt. 152-155,5° C en tert.boc-gesubstitueerde verbinding met formule k9& (trans) met smpt. 17^-176® C, ieder als fijne witte kristallen.

Een oplossing van 1,15 g (3,30 mmol) tert.boc-gesubstitueerde verbinding met formule l*9a (trans) en 1,32 g (9,90 15 mmol) lithiumjodide in 10 ml pyridine werd 3 uur onder een argon deken onder terugvloeiing verhit. De oplossing werd afgekoeld en in vacuum geconcentreerd. De olie werd opgelost in water en twee keer gewassen met ether. De waterige laag werd daarna aangezuurd met koud verdund waterig zoutzuur en geëxtraheerd met ethylacetaat/ 20 CHgClg. Het extract werd gewassen met water en verzadigde zoutoplossing en gedroogd (natriumsulfaat). Concentreren in vacuum leverde 0,77 g (70 %) gebroken witte vaste stof. Omkristalliseren uit ethylacetaat /methanol leverde zuivere verbinding met formule 50a (trans). Smpt. 193-19^° C (ontl.).

25 Cis-5-oxo-6-benzyl-1,3-piperazinedicarbonzure 1-tert.butylester (formule 50a (cis)).

Aan een oplossing van 0,25 g (0,72 mmol) tert.boc-gesubstitueerde verbinding met formule h9a (cis) in 10 ml metha-30 nol werden 1,2 ml 1,0 molair lithiumhydroxyde toegevoegd en de verkregen oplossing werd 18 uur bij 25° C geroerd. De oplossing wordt in vacuum geconcentreerd en het residu wordt verdeeld tussen water en ether. De waterige laag wordt aangezuurd met koud verdund waterig zoutzuur en geëxtraheerd met ether. Het extract wordt gedroogd 35 (MgSO^) en in vacuum geconcentreerd, waardoor 0,16 g (67 %) 800 3 5 80 37 verbinding met formule 50a (cis) worden verkregen als witte kristallen. Omkristalliseren uit ethylacetaat/methanol levert zuivere verbinding met formule 50a (cis).

Khir (CDC13): S 7,73 (bs, 1H); 7,5 (bs, 1H); 5 7,22 (s, 5H); 4,83-3,93 (m, 3H); 3,27-2,5 (m, 3H); 1,25 (s, 9H).

Voorbeeld XlXb

Cis-5-oxo-6-(4-benzyloxybenzyl)-1,3-piperazinedicarbonzure 1-tert.-butylester (formule 50b (cis)).

10 Wanneer in de methode van voorbeeld XlXa de ver binding met formule 49b (cis) gebruikt wordt in plaats van de verbinding met formule 49a (trans), wordt het ruwe tert.boc-derivaat van de verbinding met formule 49b (cis) verkregen. Kmr (CDCl^): 6 7,3 (s); 7,15-6,73 (m); 4,96 (s); 4,8-3,9 M; 3,71 (s); 3,2-2,65 15 (m); 1,25 (s). Daaropvolgende hydrolyse levert de in de aanhef genoemde verbinding.

Trans-5-oxo-6-(4-benzyloxybenzyl)-1,3-piperazinedicarbonzure 1-tert.butylester (formule 50b (trans)).

20 Wanneer in de methode van voorbeeld XlXa de verbinding met formule 49b (trans) wordt gebruikt in plaats van de verbinding met formule 49a (trans) wordt het boc-derivaat van de verbinding met formule 49b (trans) verkregen. Kmr (CDCl^): £ 7,55 (m, 1H); 7,33 (s, 5H); 7,13-6,75 (m, 4h); 5,00 (s, 2H); 4,83-3,77 25 (m, 3H); 3,70 (s, 3H); 3,25-2,6 (m, 3H); 1,28 (s, 9H).Daaropvolgende hydrolyse levert de in de aanhef genoemde verbinding.

In de hierna volgende voorbeelden wordt de bereiding van de verbindingen met formule 51 t/m 53 volgens schema G nader beschreven.

30 Voorbeeld XXa

Cis-N-/ N-(4-tert.butoxycarbonyl)-6-oxo-5-benzyl-2-piperazinyl_/-carbonyl_/glycyl_/-N-propyl-L-fenylalanine-amide (formule 51a (cis)).

1,67 g (5,00 mmol) zuur van de verbinding met 35 formule 50a (cis) worden opgelost in 30 ml gezeefdroogd THF onder 800 3 5 80 38 een argon deken en de geroerde oplossing wordt gekoeld in een methanol/ijsbad. 0,76 ml (5,5 mmol) isobutylchloorformiaat worden druppelsgewijze met een injectiespuit toegevoegd. Na 10 min. wordt een vers bereide oplossing van 1,65 g (5,5 mmol) gly-phe-NHC 5 hydrochloride met formule UOc en 1ml (10 mmol) triethylamine in 50 ml THF en 7,5 ml water in een keer toegevoegd. Het ijsbad wordt verwijderd en het roeren wordt 2 uur bij 25° C voortgezet, het mengsel wordt uitgegoten in water en twee keer geëxtraheerd met ether/CHgClg. De gecombineerde organische lagen worden twee 10 keer gewassen met water en verzadigde zoutoplossing en gedroogd (natriumsulfaat). Concentreren in vacuum gevolgd door kolomchroma-tografie levert beschermd peptide met formule 51a (cis).

Voorbeeld XXb

Cis-Nw-/_ N-(U-tert.butoxycarbonyl)-6-oxo-5-(U-benzyloxybenzyl)-2-15 piperazinyl_/carbonyl_/glycyl_/-N-ethyl-U-fluorfenylalanine-amide (formule 51b (cis)).

Wanneer in de methode van voorbeeld XXa de verbinding met formule 50b (cis) gebruikt wordt in plaats van de ver-20 binding met formule 50a (cis) en de verbinding met formule hQb gebruikt wordt in plaats van de verbinding met formule ^0c, wordt de in de aanhef genoemde verbinding verkregen.

Voorbeeld XXI

Cis-N**-/ N-/ j_ U-(tert.butoxycarbonyl)-5-(U-hydroxybenzyl)-6-oxo-2-25 piperazinyl_/ carbonyl__/glycyl_/ -N-ethyl-U-fluorf enylalanine-amide (formule 52b (cis)).

Een mengsel van 3,21 g (5,00 mmol) van de verbinding met formule 51b (cis), opgelost in 100 ml ethanol en 0,60 g 30 10 % Pd/C wordt geschud in een Parr hydrogenator (13,5-22,5 kg) tot de opname van 1 equivalent waterstof ophoudt. Het mengsel wordt gefiltreerd door een filtreerhulpmiddel en de filterkoek wordt uitgewassen met ethanol. Het filtraat wordt geconcentreerd en onder vacuum gedroogd, waardoor het carbamaat met formule 52b (cis) wordt 35 verkregen.

8003580

Voorbeeld XXIIa

Cis-N°W N-/ j_ 5-benzyl-6-oxo-2-piperazinyl_/carbonyl_/glycyl_/-N- propyl-L-fenylalanine-amide (formule 53a (cis)).

39 5 2,it5 g (5,00 mmol) carbamaat met formule 51a (cis) worden in een kolf in een ijsbad geplaatst. 10 ml TFA worden langzaam onder zwenken toegevoegd en het ijsbad wordt verwijderd. Na 8 min. wordt de oplossing uitgegoten in 200 ml watervrije ether, De bovenstaande vloeistof wordt gedecanteerd en het zout wordt gewassen 10 roet verse watervrije ether. Verdund waterig natriumwaterstofcarbonaat wordt toegevoegd en het mengsel wordt twee keer geëxtraheerd met CH^Clg. De extracten worden gewassen met water, verzadigde zoutoplossing en gedroogd (Na2SQ^). Concentreren in vacuum, gevolgd door chromatograferen op siliciumdioxydegel levert tetrapeptide met 15 formule 53a (cis).

Trans-N*-/ N-/ j_ 5-benzyl-6-oxo-2-piperazinyl_/carbonyl_/glycyl_/-N-propyl-L-fenylalanine-amide (formule 53a (trans)).

Gebruik van de verbinding met formule 50a (trans) 20 in plaats van de verbinding met formule 50a (cis) bij de bereiding volgens voorbeeld XXa en van het produkt daarvan volgens de bovenstaande methode levert de in de aanhef genoemde verbinding.

Voorbeeld XXIIb

Cis-NW-/_ N-/_ [_ 5-(U-hydroxybenzyl)-6-oxo-2-piperazinyl_/carbonyl_/-25 glycyl_/-N-ethyl-1»-fluorfenylalanine-amide (formule 53b (cis)).

Wanneer in de methode van voorbeeld XXIIa de verbinding met formule 52b (cis) gebruikt wordt in plaats van de verbinding met formule 51a (cis) wordt de in de aanhef genoemde 30 verbinding verkregen.

Trans-N°W N-/ /_ 5-(H-hydroxybenzyl)-6-oxo-2-piperazinyl_/carbonyl-/-glycyl_/-N-ethyl-^-fluorfenylalanine-amide (formule 53b (trans)).

Gebruik van de verbinding met formule 19b (trans) 35 in plaats van de verbinding met formule U9a (trans) bij de bereiding 8003580 fco van voorbeeld XlXa en de daarop volgende gebruik van het produkt in de methoden van voorbeeld XXb, voorbeeld XXI en XXIIa levert de in de aanhef genoemde verbinding,

In de onderstaande voorbeelden wordt de bereiding 5 van de verbindingen met formule 51* en formule 55 volgens schema H nader beschreven.

Voorbeeld XXIII

Tert.butylester van 3-oxo-2-fenylthio-1-piperazinecarbonzuur (formule 51*).

10

Aan een oplossing van droog diisopropylamine (0,31 ml, 2,2 mmol) en droog THF (2 ml) wordt bij 0° C onder een stikstof deken een hexaanoplossing van n-butyllithium (0,90 ml, 2,2 mmol) druppelsgewijze toegevoegd. Na een half uur roeren werd een 15 oplossing van de verbinding met formule 33 (0,200 g, 1,00 mmol) in 5 ml droog THF druppelsgewijze toegevoegd en het roeren wordt 3 uur voortgezet. Een oplossing van difenyldisulfide (0,2l*0 g, 1,0 mmol) in droog THF wordt druppelsgewijze toegevoegd en het mengsel wordt 1 uur bij 0° C geroerd alvorens men het laat opwarmen tot 20 kamertemperatuur. Het roeren wordt een nacht lang voortgezet en de reactie wordt tot stilstand gebracht in ether/water en de waterige fase wordt twee keer geëxtraheerd met ether. De etherische extracten worden gewassen met verzadigde zoutoplossing en gedroogd boven natriumsulfaat, en het oplosmiddel wordt verdampt. De verkregen gele 25 olie werd gechromatografeerd met 50 % ethylacetaat/chloroform en getritureerd met ether waardoor 0,180 g (59 %) werden verkregen van een kleurloze vaste stof met formule 5^· Smpt. 138-11+0° C. In plaats daarvan kan de fenylester van benzeensulfonthiozuur worden gebruikt voor het difenyldisulfide om de verbinding met formule 5^ te berei-30 den.

Voorbeeld XXIV

Methylester van H-(tert.butoxycarbonyl)-2-oxo-5-fenylthio-1-pipera-zineazijnzuur (formule 55)· 35 Wanneer in de methode van voorbeeld IVa de 800 3 5 80 Μ verbinding met formule 5^ wordt gebruikt in plaats van de verbinding met formule 3^a, vordt de in de aanhef genoemde verbinding verkregen.

In de navolgende voorbeelden wordt de bereiding van de verbindingen met formule 56 en formule 57 uit schema J nader 5 beschreven.

Voorbeeld XXV

Tert.butylester van 3-oxo-2-bensylidenyl-1-piperazinecarbonzuur (formule 56).

10 Aan een oplossing van diisopropylamine (0,31 ml, 2,2 mmol) en droog THF (2 ml) wordt bij 0° C onder argon een hexaan-oplossing van n-butyllithium (0,90 ml, 2,2 mmol) druppelsgewijze toegevoegd. Na een half uur wordt een oplossing van de verbinding met formule 33 (0,200 g, 1,00 mmol) in droog THF druppelsgewijze 15 toegevoegd en 3 uur bij 0° C geroerd en benzaldehyde (0,11 ml, 1,1 mmol) wordt druppelsgewijze toegevoegd. Het reactiemengsel wordt 1 uur geroerd, het koelbad wordt verwijderd en het reactiemengsel wordt nog 2 uur geroerd. Acetylchloride (0,078 ml, 1,1 mmol) werd toegevoegd en het mengsel werd een nacht lang geroerd, de reactie 20 werd beëindigd in ether/water en gezuiverd op de wijze als beschreven in voorbeeld XXIII. Chromatograferen op siliciumdioxydegel met 10 % methanol/chloroform levert een kleurloze vaste verbinding met formule 56. Smpt. 191-193° C.

Voorbeeld XXVI

25 Methylester van U-{tert.butoxycarbonyl)-2-oxo-3-benzylideny1-1-piperazineazijnzuur (formule 57)#

Wanneer in de methode van voorbeeld IVa de verbinding met formule 57 wordt gebruikt in plaats van de verbinding 30 met formule 3^a, wordt de in de aanhef genoemde verbinding met formule 57 verkregen.

In de hiernavolgende voorbeelden wordt de bereiding van de verbindingen met formule 58 t/m 60 volgens schema K nader beschreven.

35 Voorbeeld XXVIIa 800 35 80 1*2

Tert.butylester van 2-(l*-chloorfenylthio)-3-oxo-1-piperazinecarbon-zuur (formu-le 58a).

Wanneer in de methode van voorbeeld IIIa(l*-chloor-5 fenyl)sulfenylchloride gebruikt wordt in plaats van p-benzyloxy- benzylchloride wordt de in de aanhef genoemde verbinding met formule 58a verkregen.

Voorbeeld XXVIIb

Tert.butylester van 2-fenylsulfinyl-3-oxo-1-piperazinecarbonzuur 10 (formule 58b).

Wanneer in de methode van voorbeeld lila benzeen-sulfinylchloride gebruikt wordt in plaats van p-benzyloxybenzyl-chloride wordt de in de aanhef genoemde verbinding met formule 58b 15 verkregen.

Voorbeeld XXVIIc

Tert.butylester van 2-fenylsulfonyl-3-oxo-1-piperazinecarbonzuur (formule 58c), 20 Wanneer in de methode van voorbeeld lila benzeen- sulfonylbromide gebruikt wordt in plaats van p-benzyloxybenzylchlo-ride, wordt de in de aanhef genoemde verbinding verkregen.

Voorbeeld XXVIId

Tert.butylester van 2-benzoyl-3-oxo-1-piperazinecarbonzuur (formule 25 58d).

Wanneer in de methode van voorbeeld lila benzoyl-chloride wordt gebruikt in plaats van p-benzyloxybenzylchloride, wordt de in de aanhef genoemde verbinding met formule 58d verkregen.

30 In plaats daarvan kan men ethylbenzoaat gebrui ken voor het p-benzyloxybenzylchloride, om de verbinding met formule 58d te verkrijgen.

Voorbeeld XXVIIIa

Tert.butylester van 2-(U-chloorfenylthio)-2-methyl-3*-oxo-1-piperazi-35 necarbonzuur (formule 59a).

800 3 5 80 k3

Wanneer in de methode van voorbeeld lila de verbinding met formule 58a wordt gebruikt in plaats van de verbinding met formule 33 en methyljodide wordt gebruikt in plaats van p-benzyloxybenzylchloride, wordt de in de aanhef genoemde verbinding 5 met formule 59a verkregen.

Voorbeeld XXYIIIb

Tert.butylester van 2-fenylsulfinyl-2-methyl-3-oxo-1-piperazinecar-bonzuur (formule 59b).

10 Wanneer in de methode van voorbeeld lila methyl- jodide wordt gebruikt in plaats van p-benzyloxybenzylchloride en de verbinding met formule 58b wordt gebruikt in plaats van de verbinding met formule 33 wordt de in de aanhef genoemde verbinding met formule 59b verkregen.

15 Voorbeeld XXVIIIc

Tert.butylester van 2-fenylsulfonyl-2-methyl-3-oxo-1-piperazinecar-bonzuur (formule 59c).

Wanneer in de methode van voorbeeld lila methyl-20 jodide wordt gebruikt in plaats van p-benzyloxybenzylchloride en de verbinding met formule 58c wordt gebruikt in plaats van de verbinding met formule 33 wordt de in de aanhef genoemde verbinding met formule 59c verkregen.

Voorbeeld XXVIIId 25 Tert.butylester van 2-benzoyl-2-methy1-3-oxo-1-piperazinecarbonzuur (formule 59d).

Wanneer in de methode van voorbeeld lila methyl-jodide wordt gebruikt in plaats van p-benzyloxybenzylchloride en de 30 verbinding met formule 59d wordt gebruikt in plaats van de verbinding met formule 33 wordt de in de aanhef genoemde verbinding met formule 59d verkregen.

Voorbeeld XXIXa

Methylester van U-(tert.butoxycarbonyl)-2-oxo-3-(H-chloorfenylthio)-35 3-methyl-1-piperazineazijnzuur (formule 60a).

8003580 uu

Wanneer in de methode van voorbeeld IVa de verbinding met formule 59a wordt gebruikt in plaats van de verbinding met formule 3^a wordt de in de aanhef genoemde verbinding met formule 60a verkregen.

5 Voorbeeld XXIXb

Methylester van U-(tert.butoxycarbonyl)-2-oxo-3-fenylsulf inyl-3-methyl-1-piperazineazijnzuur (formule 6öbJ,

Wanneer in de methode van voorbeeld IVa de ver-10 binding met formule 59b wordt gebruikt in plaats van de verbinding met formule 3^a, wordt de in de aanhef genoemde verbinding met formule 60b verkregen.

Voorbeeld XXIXc

Methylester van U-(tert.butoxycarbonyl)-2-oxo-3-fenylsulfony1-3-15 methyl-1-piperazineazijnzuur (formule 60c).

Wanneer in de methode van voorbeeld IVa de verbinding met formule 59c wordt gebruikt in plaats van de verbinding met formule 3^a wordt de in de aanhef genoemde verbinding met de 20 formule 60c verkregen.

Voorbeeld XXIXd

Methylester van H-(tert.butoxycarbonyl)-2-oxo-3-benzoyl-3-methyl-1-piperazineazijnzuur (formule 60d).

25 Wanneer in de methode van voorbeeld IVa de ver binding met formule 59d wordt gebruikt in plaats van de verbinding met formule 3^a wordt de in de aanhef genoemde verbinding met formule 60d verkregen.

In de onderstaande voorbeelden wordt de berei-30 ding beschreven van de verbindingen met formule 61 t/m 63 volgens schema L.

Voorbeeld XXX

Ν*-/“ν-ΓΓMTert .butoxycarbonyl }-2-oxo-3-benzoyl-3-methyl- 1-pipera-zinyl__/acetyl_/glycyl_/-N-methyl-L-fenylalanineamide (formule 61).

35 800 3 5 80 ^5

Wanneer in de methode van voorbeeld Va de verbinding met formule 6Od wordt gebruikt in plaats van de verbinding met formule 35a en het produkt wordt onderworpen aan de methode van voorbeeld Xa, wordt de in de aanhef genoemde verbinding met formule 61 5 verkregen,

Voorbeeld XXXI

N -[_ N-/_ ]_ 3-Benzoyl)-3-methyl-2-oxo-1 -piuerazinyl /acetyl /glycyl_ /-N-methyl-L-fenylalanineamide (formule é2).

10 Wanneer in de methode van voorbeeld Xlla de ver binding met formule 61 gebruikt wordt in plaats van de verbinding met formule U2a vokt de in de aanhef genoemde verbinding met formule 62 verkregen.

Voorbeeld XXXII

15 x α -Γt\-ΓΓ3-£X-Hydroxybenzyl) -3-methyl-2-oxo-1 -piperazinyl_/acetyl_/- glycyl_/-N-methyl-L-fenylalanineamide (formule 63).

Aan een methanolische oplossing van een verbinding met formule 62 (U,5 g, 10 mmol), wordt natriumboorhydride (0,75 20 g, 20 mmol) toegevoegd en het mengsel wordt U uur bij kamertemperatuur geroerd. Het oplosmiddel wordt in vacuum verwijderd en het residu wordt getritureerd met water en geëxtraheerd met chloroform.

Het extract werd gewassen met verzadigde zoutoplossing en gedroogd boven natriumsulfaat en het oplosmiddel wordt verdampt waardoor een 25 verbinding met formule 63 wordt verkregen. Op overeenkomstige wi#e kunnen esters met formule 55, formule 57, formule 60a, formule 60b en formule 60c worden gehydrolyseerd tot het vrije zuur en worden gekoppeld met polypeptiden met formule 4, waardoor verbindingen worden verkregen met formule 1.

30 In het onderstaande voorbeeld wordt de bereiding van de verbinding met formule 6h volgens schema M beschreven.

Voorbeeld XXXIII

N -ΓΓb-tert .but oxyc arbonyl-3- (benzyloxybenzyl) -2-oxo-1 -piperazi-nyl_/acetyl_/glycinemethylester (formule 6k).

35 800 3 5 80 U6

Aan een oplossing van een verbinding met formule 36a (0,2282 g, 0,50 mmol) in droog THF werd triethylamine (0,077 ml, 0,55 mmol) toegevoegd. Het mengsel werd gekoeld tot -10° C tot -15° C en isobutylchloorformiaat (0,072 ml, 0,55 mmol) werd met een 5 injectiespuit toegevoegd. Na 10 min. werd een vers geneutraliseerde oplossing van glycinemethylester hydrochloride (0,189 g, 1,51 mmol), water, THF en triethylamine toegevoegd. Het koelbad wordt verwijderd en het mengsel laat men b uur bij kamertemperatuur reageren.

De oplossing wordt verdund met ether/0,5 molair zoutzuuroplossing.

10 De waterige fase wordt geëxtraheerd met ether en chloroform en de organische extracten worden gewassen met verzadigd waterig natrium-water stofcarbonaat, gedroogd boven natriumsulfaat en tot droog ingedampt, waardoor de verbinding met formule 6b wordt verkregen, die homogeen blijkt te zijn bij dunnelaagchromatografie op silicium-15 dioxydegelplaten en de structuur werd bevestigd met kmr.

Kmr (CDC13): S 1,30 (s, 9, tert.boc); 3,1U (d, 2, benzylisch methyleen); 3,68 (s, 3, ester); 3,8-U,3 (m, 8, methyle-nen); U,70 (t-1, C^-H); ^,98 (s, 2, benzyloxymethyleen); 6,92 (q, 5, aromatisch en amide NH); 7,31 (s, 5, aromatisch).

20 Door de ester met formule 6b te hydrolyseren, met herhaling van de hierboven beschreven methode met gebruikmaking van het verkregen piperazinon acetylglycine en een ester van fenyl-alanine en laten reageren van het produkt daarvan met methylamine kan de verbinding met formule Ula worden verkregen.

25 In het onderstaande voorbeeld wordt de bereiding

van de verbinding met formule 65 volgens schema N beschreven. Voorbeeld XXXIV

N°W N-/ ]_ 3-(i+-Benzyloxybenzyl )-2-oxo-1 -piperazinyl_/acetyl_/gly-cyl__/-N-methy-L-fenylalanineamide (formule 65)· 30

Aan het di-beschermde-pseudo-tetrapeptide met formule Ula (0,65 g, 9,7 x 10“^ mmol) werd trifluorazijnzuur (8 ml) toegevoegd. Het mengsel werd 20 min. geroerd en het oplosmiddel werd daarna verdampt. Het concentraat werd opgelost in CH,,C12 en 35 werd daarna gewassen met verzadigd waterig natriumwaterstofcarbonaat.

8003580 hi

De alkalische wassingen werden teruggeëxtraheerd met CE^Cl^t De CïïgClg extracten werden gecombineerd en gewassen met verzadigd waterig NaCl alvorens te worden gedroogd boven natriumsulfaat. Filtreren van het droogmiddel en indampen van het filtraat levert 5 een vrijwel kleurloos schuim, dat gezuiverd werd door preparatieve laagehromatografie (12 % methanol/chloroform) waardoor de verbinding met formule 65 wordt verkregen als een kleurloos schuim 0,33 g (60 %) dat met dunnelaagchromatografie een homogeen produkt blijkt te zijn waarin geen verbinding met formule Ula voorkomt. Kmr (CDCl^): 10 & 2,30 (breed s, 1, amine, NH); 2,65 (d, 3, methylamide); 2,8-U,1 (m, 13, methylenen); U,68 (m, 1, fenylalaninemethine); U,99 (s, 2, benzyloxymethyleen); 6,7-7,7 (m, 17, aromatisch en amide NH's).

Het fenol-beschermde pseudo-tetrapeptide met formule 65 (0,20 g, 3,5 x 10“^ mmol) werd opgelost in 60 #-ige o 15 waterig azijnzuur (8 ml) en gehydrogeneerd bij 2,8 kg/cm met behulp van 10 % Pd/C (0,05 g) als katalysator. Ha 5 uur werd de katalysator door filtreren door een Celite kussen verwijderd en het filtraat werd ingedampt tot een kleurloze vaste stof. Deze werd opgelost in ethylacetaat en de organische oplossing werd daarna gewassen met 20 verzadigd waterig natriumwaterstofcarbonaat, De alkalische wassingen werden teruggeëxtraheerd met ethylacetaat. De ethylacetaat extracten werden gecombineerd en gedroogd boven natriumsulfaat. Filtreren van het droogmiddel en indampen van het filtraat leverde een schuim, dat gezuiverd werd door preparatieve laagehromatografie (20 % metha-25 nol/chloroform) waardoor de verbinding met formule U3a werd verkregen als een kleurloos schuim: 0,12 g (71 %)*

Dit produkt was in alle opzichten identiek met het produkt dat geïsoleerd werd via de andere deproteetie reactie-reeks als beschreven in voorbeeld XI en Xlla.

30 In de hierna volgende voorbeelden wordt de berei ding van de verbindingen met de formules 66 t/m 69 volgens schema 0 beschreven.

Voorbeeld XXXV

Tert .butylester van 3-oxo-2-(oC-hydroxy-l*-fluorbenzyl)-1-piperazine-35 carbonzuur (formule 66).

800 3 5 80 U8

Aan een oplossing van diisopropylamine (3,1 »1, 22 mmol) en droog THF (5 ml) wordt bij 0° C onder een argon deken en hexaanoplossing van n-butyllithium (13,8 ml, 22 mmol) druppelsgewijze toegevoegd. Na drie kwart uur wordt een oplossing van de 5 verbinding met formule 33 (2,0 g, 10 mmol) in 75 ®1 droog THF druppelsgewijze toegevoegd en 3 uur bij 0° C geroerd en ^-fluorbenzaldehyde (13,6 g, 11 mmol) wordt druppelsgewijze toegevoegd. Het reac-tiemengsel werd 68 uur bij kamertemperatuur geroerd, uitgegoten in water en geëxtraheerd met ether. Het extract werd gewassen met 10 verzadigde zoutoplossing, gedroogd boven magnesiumsulfaat en onder verlaagde druk geconcentreerd, en het residu werd omgekristalliseerd uit ethanol waardoor de verbinding met formule 66 werd verkregen. Smpt. 219° C (ontl.).

Voorbeeld XXXVI

15 Tert.butylester van 3-oxo-2-(o<-(2-methoxyethoxy)methoxy-U-fluor-benzyl)-1-piperazinecarbonzuur (formule 67).

Aan 0,13 g (0,005¼ mol) natriumhydride (0,22 g van een 61 $-ige dispersie in olie, gewassen met hexaan) in 10 ml 20 dimethylformamide (DMF) werd 1,6 g van de verbinding met formule 66 in 20 ml droog DMF toegevoegd en het mengsel werd 30 min bij 0° C geroerd. Een oplossing van 0,67 g (0,0055 mol) van(2-methoxyethoxy)-methylchloride in 5 ml droog DMF werd toegevoegd en het mengsel liet men opwannen tot kamertemperatuur waarna 1 uur werd geroerd en dan 25 werd uitgegoten in 50 ml water. Het produkt werd geëxtraheerd in ethylacetaat en het extract werd gewassen met verzadigde zoutoplossing en gedroogd boven magnesiumsulfaat. Na filtreren werd het oplosmiddel verwijderd bij verlaagde druk en het residu werd getritureerd met hexaan en afgefiltreerd waardoor de in de aanhef genoemde ver-30 binding met formule 67 werd verkregen.

Voorbeeld XXXVII

N*-/ N-/ [_ ^-(Tert.butoxycarbonyl)-2-oxo-3-(W-(2-methoxyethoxy)me-thoxy )-4-fluorbenzyl_/-1 -piper azinyl__/ acetyl_/ glycyl_/-N-ethyl-ii-fluorfenylalanineamide (formule 68).

800 3 5 80 35

Wanneer in de methode van voorbeeld IVa de verbinding met formule 67 gebruikt wordt in plaats van de verbinding met formule 3Ua en het produkt wordt onderworpen aan de methoden van voorbeeld Va en voorbeeld Xb wordt de in de aanhef genoemde verbin-5 ding met formule 68 verkregen.

Voorbeeld XXXVIII

Nw-/~N-/_'7~-2-0xo-3-(ö<-hydroxy-it-fluorbenzyl)-1-piperazinyl_/ace-tyl_/glycyl_/-N-ethyl-k-fluorfenylalanineamide (formule 69).

10 De verbinding met formule 68, als hierboven be reid, wordt opgelost in een overmaat koud trifluorazijnzuur en een half uur bij 0° C geroerd, waardoor het trifluoracetaat van de verbinding met formule 69 wordt verkregen. Dit zout wordt opgelost in verdund waterig natriumhydroxyde en geëxtraheerd met ethylacetaat 15 en het extract wordt onder verlaagde druk geconcentreerd. Omkristalliseren uit ethylacetaat/hexaan levert de verbinding met formule 69.

De onderstaande voorbeelden beschrijven de bereiding van de verbindingen met formule 70 t/m 72 volgens schema P. Voorbeeld XXXIX

20 Tert.butylester van 3-oxo-2-(c<-ethyleendioxybenzyl)-1-piperazine-carbonzuur (formule 70).

Een mengsel van 2,0 g (6,5 mmol) van de verbinding met formule 58d, 1,25 g (20,0 mmol) ethyleenglycol en 1,0 g 25 p-tolueensulfonzuur monohydraat wordt onder terugvloeiing verhit in 50 ml benzeen in een Dean-Stark apparaat tot de verzameling van water ophoudt. Het reactiemengsel wordt afgekeeld, gewassen met verzadigde natriumwaterstofcarbonaatoplossing en verzadigde zoutoplossing, gedroogd boven magnesiumsulfaat en gefiltreerd. Het fil-30 traat wordt geroerd met 2,2 g (10 mmol) di-tert.butyldicarbonaat bij terugvloeitemperatuur en daarna geconcentreerd tot een vast residu en omgekristalliseerd uit benzeen/hexaan waardoor de in de aanhef genoemde verbinding met formule 70 wordt verkregen.

Voorbeeld XL

35 N*-/-N-/7/~Mtert .butoxycarbonyl )-2-oxo-3-(*-ethyleendioxybenzyl )- 1-piperazinyl_/acetyl_/glycyl_/-H-propylfenylalanineamide (formule 71).

800 3 5 80 50

Wanneer in de methode van voorbeeld IVa een verbinding met formule 70 wordt gebruikt in plaats van de verbinding met formule 3Ua en het produkt wordt onderworpen aan de methoden van voorbeeld Va en voorbeeld Xa, wordt bij gebruik van de verbin-5 ding met formule l*0c in plaats van de verbinding met formule ifOa de in de aanhef genoemde verbinding met formule 71 verkregen. Voorbeeld XLI

Να-/~PT-/- (2-0xo-3-benzoyl-1 -piperaz inyl) acetyl__/ gly cyl_/-N-propyl-fenylalanineamide (formule 72).

10

Een mengsel van 1,0 g van de verbinding met formule 71 en 10 ml 2 molair zoutzuur in 10 ml ethanol wordt 2 uur bij kamertemperatuur geroerd. Het mengsel wordt alkalisch ingesteld met 10 /S-ige natriumhydroxyde-oplossing en geëxtraheerd met ethyl-15 acetaat. Na wassen met verzadigde zoutoplossing en drogen boven magnesiumsulfaat wordt het extract geconcentreerd waardoor de in de aanhef genoemde verbinding met formule 72 wordt verkregen.

20 800 3 5 80

Claims

1. Nieuwe enkafalinederivaten met formule 1, waarin Q een groep met formule 15 of formule 16 is, waarin R^ waterstof, halogeen of een hydroxygroep is en R^ waterstof is, of R1 en

5 R^ beide een hydroxygroep zijn; Z waterstof of een rechte korte keten alkylgroep met 1-¼ koolstofatomen is en X een methyleen, carbonyl, hydroxymethyleen, thio, sulfinyl of sulfonylgroep is, of Z en X tezamen een methylidenylgroep vormen, vooropgesteld, dat wanneer X een sulfonyl of sulfinylgroep is, Z geen waterstof is;

10 Rj- waterstof of halogeen is en R,, waterstof, een rechte of vertakte korte keten alkylgroep met 1-¼ koolstofatomen, een groep met formule 17 of een groep met formule 18 is, waarin R^ een hydroxy, amino, alkylamino of dialkylaminogroep is, waarin het alkylgedeelte recht of vertakt is en 1-¼ koolstofatomen bevat, alsmede diastereomeren, 15 enantiomeren en farmaceutisch aanvaardbare zouten daarvan.

2. Nieuw enkafalinederivaat volgens conclusie 1, met formule 73, waarin R^ waterstof, halogeen of een hydroxygroep is en R^ waterstof is, of R1 en R^ beiden een hydroxygroep zijn; Z waterstof of een rechte korte keten alkylgroep met 1-¼ koolstof-20 atomen is; R^ waterstof of halogeen is; en R2 waterstof, een rechte of vertakte korte keten alkylgroep met 1-¼ koolstofatomen, een groep met formule 17 of een groep met formule 18 is, waarin R^ een hydroxy, amino, alkylamino of dialkylaminogroep is, waarin het alkylgedeelte recht of vertakt is en 1-¼ koolstofatomen bevat; als-25 mede diastereomeren, en farmaceutisch aanvaardbare zouten daarvan.

3. Nieuw enkafalinederivaat met formule 1, met formule 7^ waarin R1 waterstof, halogeen of een hydroxygroep is, en R^ waterstof is, of R^ en R^ beide een hydroxygroep zijn, Z waterstof of een rechte korte keten alkylgroep met 1-¼ koolstofatomen 30 is en X een methyleen, carbonyl, hydroxymethyleen, thio, sulfinyl of sulfonylgroep is, vooropgesteld, dat wanneer X een sulfinyl of sulfonylgroep is, Z geen waterstof is, of Z en X tezamen een methylidenylgroep vormen; R^ waterstof of halogeen is; en R^ waterstof, een rechte of vertakte korte keten alkylgroep met 1-¼ koolstofatomen 35 is, een groep met formule 17 of een groep met formule 18 is, waarin 800 35 80 Rg een hydroxy, amino, alkylamino of dialkylaminogroep is, waarin het alkylgedeelte recht of vertakt is met 1-¾ koolstofatomen, alsmede diastereomeren, enantiomeren en farmaceutisch aanvaardbare zouten daarvan.

5 Nieuw enkafalinederivaat volgens conclusie 3, met het kenmerk, dat daarin X een methyleengroep is.

5. Nieuw enkafalinederivaat volgens conclusie 2 of 3, met het kenmerk, dat daarin Z waterstof is.

6. Nieuw enkafalinederivaat volgens conclusie 2 10 of 3, met het kenmerk, dat daarin Rg waterstof of een rechte of vertakte korte keten alkylgroep met 1-¾ koolstofatomen is.

7. Nieuw enkafalinederivaat volgens conclusie 2 of 3» met het kenmerk, dat daarin Rg een methyl, ethyl of n-propyl-groep is.

8. Nieuw enkafalinederivaat volgens conclusie 2 of 3 met het kenmerk, dat daarin Rg een groep met formule 17 is.

9. Verbinding volgens conclusie 2 of 3, met het kenmerk, dat daarin Rg een groep met formule 18 is.

10. Nieuw enkafalinederivaat volgens conclusie 20 2, met het kenmerk, dat dit voldoet aan formule 75» waarin Rg water stof, een rechte of vertakte korte keten alkylgroep met 1-¾ koolstof-atomen, een groep met formule 17 of een groep met formule 18 is, waarin R^ een hydroxy, amino, alkylamino of dialkylaminogroep is, waarin het alkylgedeelte 1-¾ koolstofatomen bevat, alsmede diastereo-25 meren, enantiomeren en farmaceutisch aanvaardbare zouten daarvan.

11. Nieuw enkafalinederivaat volgens conclusie 3. met het kenmerk, dat dit voldoet aan formule 76,waarin Rg de in conclusie 3 vermelde betekenis heeft, alsmede een diastereomeer, enantiomeer of farmaceutisch aanvaardbaar zout daarvan.

12. Nieuw enkafalinederivaat volgens conclusie 10 of 11, met het kenmerk, dat daarin Rg een n-propylgroep is.

13. Nieuw enkafalinederivaat volgens conclusie 10 of 11, met het kenmerk, dat daarin Rg een ethylgroep is. 1¾. Nieuw enkafalinederivaat volgens conclusie 35 10 of 11, met het kenmerk, dat daarin Rg een methylgroep is. 800 3 5 80

15. Nieuw enkafalinederivaat volgens conclusie 10 of 11, met het kenmerk, dat daarin R2 een groep met formule 17a is, waarin x gelijk is aan 1, 2 of 3.

16. Nieuw enkafalinederivaat volgens conclusie 5 10 of 11, met het kenmerk, dat daarin R2 een groep met formule 18a is, waarin x gelijk is aan 1, 2 of 3.

17. Farmaceutisch preparaat, met het kenmerk, dat dit een verbinding met formule 1, waarin en beide een hydroxygroep zijn; Z waterstof of een rechte korte keten alkylgroep 10 met 1-¼ koolstofatomen is en X een methyleen, carbonyl, hydroxy-methyleen, thio, sulfinyl of sulfonylgroep is, of Z en X tezamen een methylidenylgroep vormen, vooropgesteld, dat wanneer X een sulfo-nyl of sulfinylgroep is, Z geen waterstof is; R,. waterstof of halogeen is en R2 waterstof, een rechte of vertakte korte keten alkyl-15 groep met 1-¼ koolstofatomen, een groep met formule 17 of een groep met formule 18 vadrin R^ een hydroxy, amino, alkylamino of dialkyl-aminogroen is, waarin het alkylgedeelte recht of vertakt is en 1-¼ koolstofatomen bevat, ofwel diastereomeren, enantiomeren of farmaceutisch aanvaardbare zouten daarvan, in voor toediening geschikte 20 vorm bevat.

18. Analgetisch preparaat, met het kenmerk, dat dit een analgetisch werkzame hoeveelheid bevat van een verbinding volgens conclusie 1 en een farmaceutisch aanvaardbare drager.

19. Antipsychotisch preparaat, met het kenmerk, 25 dat dit een antipsychotisch werkzame hoeveelheid bevat van een verbinding volgens conclusie 1, waarin R^, R^ of beide halogeen zijn, alsmede een farmaceutisch aanvaardbare drager bevat,

20. Werkwijze voor de bereiding van een nieuw enkafalinederivaat, met het kenmerk, dat men een verbinding met 30 formule 1, waarin R1 waterstof, halogeen of een hydroxygroep is en R^ waterstof is, of R^ en R^ beide een hydroxygroep zijn; Z waterstof of een rechte korte keten alkylgroep met 1-¼ koolstofatomen is en X een methyleen, carbonyl, hydroxymethyleen, thio, sulfinyl of sulfonylgroep is, of Z en X tezamen een methylidenylgroep vormen, 35 vooropgesteld, dat wanneer X een sulfonyl of sulfinylgroep is, Z 800 35 80 5¼ geen waterstof is; waterstof of halogeen is en Rg waterstof, een rechte of vertakte korte keten alkyigroep met 1-4 koolstofatomen, een groep met formule 17 of een groep met formule 18 is, waarin R^ een hydroxy, amino, alkylamino of dialkylaminogroep is, waarin het 5 alkylgedeelte recht of vertakt is en 1-4 koolstofatomen bevat, alsmede diastereomeren, bereidt, doordat men een verbinding met formule 2a of een verbinding met formule 3a, waarin R en R water- el C stof, halogeen of een geblokkeerde hydroxygroep zijn en R^ en R^ waterstof zijn of Ra en R^ of Rq en Rd een geblokkeerde hydroxygroep 10 zijn, B een stikstof-blokkeringsgroep is en Z waterstof of een rechte korte keten alkyigroep met 1-¼ koolstofatomen is en X' een methyleen, thio, carbonyl, geblokkeerde carbonyl of geblokkeerde hydroxymethyleen, sulfinyl of sulfonylgroep is, vooropgesteld, dat wanneer X’ een sulfonyl of sulfinylgroep is, Z geen waterstof is, 15 of X' en Z tezamen een methylidenylgroep vormen, laat reageren met een verbinding met formule U, waarin Rg waterstof, een rechte of vertakte korte keten alkyigroep met 1-¼ koolstofatomen, een groep met formule 19 of formule 20 is, waarin R^ een groep -OCH^, -NH2 of alkylamino of dialkylamino is, waarin het alkylgedeelte recht of 20 vertakt is en 1-¼ koolstofatomen bevat, en R^ waterstof of halogeen is, en (b) wanneer R^ een groep -OCH^ is, de aldus gevormde methylester hydrolyseert of amineert, en (c) de blokkeringsgroepen afsplitst, of 25 (d) wanneer X een hydroxymethyleengroep is, een verbinding met formule 1, waarin X een carbonylgroep is, laat reageren met een geschikt reductiemiddel, en (e) wanneer een farmaceutisch aanvaardbaar zunr-additiezout gewenst wordt, een aldus gevormde verbinding laat rea-30 geren met een geschikt zuur.

21. Nieuwe verbinding met formule 77» waarin W een groep -CH^COOH, -CHgCOOR of waterstof is, R een rechte of vertakte korte keten alkyigroep met 1-¼ koolstofatomen is, Z waterstof of een rechte korte keten alkyigroep met 1-¼ koolstofatomen is en 35 X1 een methyleen, carbonyl, hydroxymethyleen, thio, geblokkeerde 800 3 5 80 carbonyl of geblokkeerde hydroxymethyleen, sulfinyl of sulfonylgroep is, vooropgesteld, dat wanneer een sulfinyl of sulfonylgroep is, Z geen waterstof is, of X^ en Z tezamen een methylidenylgroep vormen, R& waterstof, halogeen of een beschermde hydroxygroep is en R^ water-5 stof is of Ra en R^ een beschermde hydroxygroep zijn en een tert.butoxycarbonyl blokkeringsgroep is, vooropgesteld, dat wanneer W waterstof is en X, een methyleengroep is, dan R een halogeen is, en verder dat wanneer W waterstof is en X^ en Z tezamen een methylidenylgroep is, dan R geen waterstof is.

22. Werkwijze voor de bereiding van een nieuwe verbinding, met het kenmerk, dat men een verbinding met formule 78, waarin W een groep -CHgCOOH, -CH^COOR of waterstof is, R een rechte of vertakte korte keten alkylgroep met 1-^ koolstofatomen is, Z waterstof of een rechte korte keten alkylgroep met 1-1* koolstofato-15 men is, X2 een methyleen, carbonyl, hydroxymethyleen, beschermde carbonyl, beschermde hydroxymethyleen, thio, sulfinyl of sulfonylgroep is, of X0 en Z samen een methylidenylgroep vormen, R water-d 3» stof, halogeen of een beschermde hydroxygroep is, en R^ waterstof is of Ra en R^ een beschermde hydroxygroep zijn en een tert.alkoxy-20 carbonyl blokkeringsgroep is, vooropgesteld, dat wanneer Xg een hydroxymethyleengroep is, W en Z beide waterstof zijn en dat wanneer X2 een carbonyl, sulfonyl of sulfinylgroep is en Z waterstof is, dan W ook waterstof is, bereidt, doordat men (a) een verbinding met formule 79 metaïsaert met 25 een geringe overmaat boven 2 equivalenten van een sterke base bestaande uit dialkylaminolithium of een alkalimetaalamide gedurende 1-5 uur bij —Uo° C tot +20° C om een dianion te vormen en (b) wanneer X2 een methyleen, carbonyl, thio, sulfinyl of sulfonylgroep is en Z en W beide waterstof zijn, het 30 aldus verkregen dianion laat reageren met 1 equivalent van een verbinding met formule 80 waarin halogeen staat voor chloor, broom of jood, of (c) wanneer X2 een carbonylgroep is en W en Z beide waterstof zijn het aldus verkregen dianion laat reageren met 35. equivalent van een verbinding met formule 81, waarin Rg een rechte 800 35 80 % of vertakte korte keten alkylgroep met 1-¼ koolstofatomen is, of (d) wanneer X2 een thiogroep is en W en Z beide waterstof zijn, het aldus verkregen dianion laat reageren met 1 equivalent van een verbinding met formule 28 of een verbinding met 5 formule 82, of (e) wanneer X2 een hydroxymethyleengroep is en W en Z beide waterstof zijn, het aldus verkregen dianion laat reageren met 1 equivalent van een verbinding met formule 26, of (f) wanneer X^ en Z een methylideengroep vormen 10 en W waterstof is, een aldus verkregen verbinding, waarin X een hydroxymethyleengroen is, dehydrateert, of (g) wanneer een beschermde carbonylgroep of beschermde hydroxymethyleengroep is, en W en Z beide waterstof zijn, de aldus verkregen verbinding, waarin X2 een carbonylgroep of een 15 hydroxymethyleengroep is, laat reageren met een geschikt beschermend reagens, en (h) wanneer Z een korte keten alkylgroep is en W waterstof is, het dianion van een verbinding met formule 83, waarin Xg een methyleen, thio, carbonyl, beschermde carbonyl, beschermde 20 hydroxymethyleen, sulfonyl of sulfinylgroep is, laat reageren met een alkylhalogenide, en (i) wanneer W een groep -CHgCOgR is en Z waterstof is, het anion van een verbinding met formule 83, waarin X2 een methyleen, thio, beschermde carbonyl of beschermde hydroxygroep is, 25 laat reageren met een verbinding met formule 22, waarin halogeen de bovenstaande betekenis heeft, of (j) wanneer W een groep -CE^CO^E is, en Z een korte keten alkylgroep is, of Xg en Z tezamen een methylideengroep vormen, het anion van een verbinding met formule 8U, waarin Xg een 30 methyleen, thio, carbonyl, beschermde carbonyl, beschermde hydroxy, methyleen, sulfinyl of sulfonylgroep is, of Xg en Z tezamen een methylidenylgroep vormen, laat reageren met een verbinding met formule 22, waarin halogeen de bovenstaande betekenis heeft, en (k) wanneer W een groep -CHgCOOH is, een aldus 35 verkregen verbinding waarin W een groep -CHLOOR is, hydrolyseert. 800 3 5 80

23. Nieuwe verbinding met formule 85, waarin R' waterstof, een rechte of vertakte korte keten alkylgroep met 1-U koolstofatomen of een benzylgroep is, Z waterstof of een rechte korte keten alkylgroep met 1-U koolstofatomen is, Y waterstof of een stik-5 stof blokkeringsgroep is, Rc waterstof, halogeen of een benzyloxy- groep is en R^ waterstof is, of Rc en R^ een benzyloxygroep zijn, of een afzonderlijk diastereomeer daarvan. 2h, Werkwijze voor de bereiding van een verbinding met formule 85, waarin R' waterstof, een rechte of vertakte 10 korte keten alkylgroep met 1-k koolstofatomen of een benzylgroep is, Z waterstof of een rechte korte keten alkylgroep met 1-U koolstof-atomen is, Y waterstof of een stikstof blokkeringsgroep is, RQ waterstof, halogeen of een benzyloxygroep is en R^ waterstof is, of Rc en een benzyloxygroep is, met het kenmerk, dat men 15 (a) een aminozure ester met formule 86, waarin R een benzylgroep of een rechte of vertakte korte keten alkylgroep is, laat reageren met een overmaat formaldehyde gedurende 1s-3- uur bij -20° C tot +25° C onder vorming van een 1,3,5-triazine triacetaat en 20 (b) het aldus verkregen triazine laat reageren met 3 equivalenten van een Lewis-zuur en met 3 equivalenten van een aminoacetyleycloadditiereagens in aanwezigheid van een sterke base gedurende 1-2k uur bij -25° C tot +5° C onder een inerte atmosfeer, waardoor een N-gesubstitueerd p-lactam cyclo-additieprodukt wordt 25 verkregen en de 3-substituent van zijn beschermende groep ontdoet of modificeert onder vorming van een 3-amino-gesubstitueerd p-lactam cyclo-additieprodukt, en (c) het p-lactam met een sterk zuur in aanwezigheid van een korte keten alkylalcohol of benzylalcohol met de formu- 30 le R'OH opent, en (d) de aldus verkregen diëster ringsluit in een protisch oplosmiddel bij pH 8,5-12 waardoor een verbinding met formule 85 wordt verkregen, waarin Y waterstof is en R’ een korte keten alkyl of benzylgroep is en 35 (e) wanneer R' waterstof is, een verbinding met «00 3 5 80 formule 85, waarin R' een korte keten alkyl of benzylgroep is, hydrolyseert, en (f) wanneer Y een stikstof blokkeringsgroep is, een verbinding met formule 85, waarin Y waterstof is, laat reage- 5 ren met een stikstof blokkeringsgroep, en (g) wanneer een afzonderlijk diastereomeer gewenst is, de twee diastereomeren scheidt.

25. Nieuw enkafalinederivaat met formule 87, waarin R^ en R,. waterstof of fluor zijn, vooropgesteld, dat ten- 10 minste êén van de groepen R^ en R^ fluor is en R^ een methyl, ethyl of n-propylgroep is, alsmede een diastereomeer, enantiomeer of farmaceutisch aanvaardbaar zout daarvan.

26. Nieuw enkafalinederivaat volgens conclusie 25, met het kenmerk, dat de substituenten in de heterocyclische 15 ring in de cis-configuratie zijn.

27. Nieuw enkafalinederivaat volgens conclusie 25, met het kenmerk, dat de substituenten in de heterocyclische ring in de trans-configuratie zijn.

28. Nieuw enkafalinederivaat met formule 88, 20 waarin R^ waterstof, fluor of een hydroxygroep is, R^ waterstof of fluor is en R,, een methyl, ethyl of n-propylgroep is, alsmede een diastereomeer, enantiomeer of farmaceutisch aanvaardbaar zout daarvan.

29. Nieuw enkafalinederivaat met formule 89, 25 met het kenmerk, dat R^ waterstof, fluor of een hydroxygroep is, Rj. waterstof of fluor is en Rg een methyl, ethyl of n-propylgroep is, alsmede een diastereomeer, enantiomeer of farmaceutisch aanvaardbaar zout daarvan.

30. Nieuw enkafalinederivaat volgens conclusie 30 28 of 29, met het kenmerk, dat R^ fluor is en R2 een ethyl of n- propylgroep is.

31. Nieuw enkafalinederivaat volgens conclusie 25, 28 of 29, met het kenmerk, dat R^ fluor is, R^ fluor is en R2 een n-propyl-groep is.

32. Nieuwe enkafalinederivaten, zoals hierin beschreven. 80035 50