NL1007918C2 - Werkwijze en inrichting voor het primen van zaad. - Google Patents

Description

Korte aanduiding: Werkwijze en inrichting voor het primen van zaad.

De onderhavige uitvinding heeft in de eerste plaats betrekking op een werkwijze voor het met een vloeistof, in het bijzonder water, behandelen van zaad onder toepassing van een vloeistofbevattend gas.

5 In de intensieve landbouw is het van belang, te voorzien in hoogwaardige zaden met een goede, snelle en uniforme kieming. Om de zaadkwaliteit in deze opzichten te verbeteren wordt zaad, dat in droge toestand nauwelijks metabolische activiteit vertoont, en aldus in rust is, geactiveerd ("priming") door het zaad 10 bijvoorbeeld met water te behandelen. Hierdoor wordt de rust onderbroken en de kieming gestimuleerd. Door de behandeling neemt het zaad water op (imbibitie), waardoor in het zaad van buiten af gezien niet waarneembare kiemprocessen aanvangen.

De behandeling met water brengt echter een groot risico 15 met zich mee, dat de zaden daadwerkelijk gaan kiemen (dat wil zeggen, dat de wortelpunt door het pericarp dringt). Er dient echter naar te worden gestreefd, dat de waterbehandeling juist voor het kiemingsmoment wordt onderbroken zodat kieming niet optreedt. Na de behandeling kunnen de zaden worden gezaaid, of 20 worden gedroogd (gedehydrateerd). Gebleken is dat de voorbehandelde, gedehydrateerde zaden een hoge mate van kiemingssynchronici-teit vertonen, wanneer deze worden uitgezaaid, en bovendien in deze droge toestand goed houdbaar zijn.

De behandeling met water kent echter diverse problemen, 25 die tot op heden nog niet zijn opgelost.

In het vakgebied is een werkwijze bekend, waarbij zaden in een bewegende trommel met stoom worden behandeld (US-A-5 119 589). De stoom condenseert aan de binnenzijde van de trommel, waarmee de zaden door de draaiende beweging van de trommel telkens 30 in contact komen. De zaden absorberen dit vocht en worden met een schraper van de wand gehaald. Deze werkwijze heeft als nadeel, dat de zaden aan een aanzienlijke fysische belasting zijn blootgesteld, waardoor de kans groot is dat het zaad zal beschadigen en niet tot kieming zal komen.

35 Doordat de zaden bovendien in direct contact zijn met hef vloeibare water komt het dikwijls voor, dat de zaden week "007918 2 worden of de zaadhuid of andere delen van het zaad door te snelle opname van water scheuren en sneller aan afbraak onderhevig kunnen zijn en het gevaar bestaat dat deze niet meer kiemen. Voorts dient het water na de behandeling te worden verwijderd.

5 De onderhavige uitvinding heeft ten doel, bovengenoemde nadelen op te heffen en bezit daartoe als kenmerk, dat zaad in contact wordt gebracht met een gas met geregeld vloeistofgehalte en het zaad gedurende een bepaalde tijd in contact met het gas wordt gehouden onder in hoofdzaak uitsluiten van direct contact 10 tussen het zaad en de vloeistof in vloeibare vorm.

Met de werkwijze van de onderhavige uitvinding wordt een uitstekende voorbehandeling van zaad verkregen, zonder dat dit met vloeistof in vloeibare vorm in contact komt en zonder dat de zaden aan een mechanische belasting behoeven te worden , 15 blootgesteld, omdat de betreffende vloeistof vanuit de gasfase direkt door de zaden kan worden opgenomen. Voorts is gebleken, - dat met behulp van de werkwijze volgens de onderhavige uitvinding een zeer nauwkeurige voorbehandeling van de zaden kan worden gewaarborgd. Bovendien is gebleken dat een behandeling volgens 20 de onderhavige uitvinding tot kwalitatief hoogwaardig voorbehandeld zaad leidt.

In dit verband wordt verwezen naar Bradford, K. J. (Hort. Science, 1986, deel 21 (5) blz. 1105-1112), die een werkwijze beschrijft voor het met water voorbehandelen van zaad door deze 25 te incuberen in een waterige polyetheenglycoloplossing met een bepaalde osmotische potentiaal. Deze werkwijze, ook wel "osmopri-ming" genoemd is algemeen bekend, maar is gezien de grote hoeveelheden polyetheenglycol die nodig zijn, kostbaar en vereist ingewikkelde behandelingsstappen, waarbij grote hoeveelheden 30 milieubelastend polyetheenglycol op een of andere wijze dient te worden geloosd. Voorts wordt de opname van zuurstof door het zaad bemoeilijkt door het visceuze polyetheenglycol. De zaden kunnen ook op een vaste drager aan een osmotische behandeling worden onderworpen, zoals is beschreven in US-A-4 912 874. Ook 35 bij deze werkwijze worden veel milieubelastende afvalstoffen gevormd en bestaat er gevaar voor beschadiging van het zaad.

Bij voorkeur is de gasfase in hoofdzaak stationair en vindt de vloeistoftransport door de gasfase naar het zaad in 5| hoofdzaak door diffusie plaats. Bij een stationaire gasfase is ' 40 gebleken dat het zaad de vloeistof zeer gelijkmatig en langzaam 1007918 3 opneemt waarbij diffusieprocessen een doorslaggevende rol spelen. De tragere wateropname is voordelig ten opzichte van de snellere wateropname die bij osmopriming en water/stoombehandeling plaatsvindt.

5 In het bijzonder bestaat de vloeistof voor 99% of meer uit water. Ofschoon de werkwijze in principe geschikt is om de zaden met elke willekeurige vloeistof voor te behandelen, vindt de voorbehandeling doorgaans met water plaats. Dit water kan eveneens aanvullende stoffen, zoals mineralen, hormonen, 10 pesticiden en/of stimulantia bevatten. Ter ontsmetting kan bijvoorbeeld gebruik worden gemaakt van water, dat 0,4 w/v% chloorbleekloog omvat.

Het moge duidelijk zijn, dat indien er in de aanvrage ges4 15 proken wordt over "vloeistofgehalte van de gasfase", dit in het geval van water als toegepaste vloeistof, gelezen kan worden als "relatieve vochtigheid" . Wordt de gasfase gevormd door lucht is bovengenoemde term vergelijkbaar met "relatieve luchtvochtigheid" .

20 De optimale relatieve vochtigheid voor priming hangt af van het te primen zaad. Gebleken is, dat bij de meeste zaden ruim voldoende wateropname door het zaad (imbibitie) door de gasfase optreedt bij een relatieve vochtigheid van 97% of hoger, waarbij zeer goede priming wordt verkregen wanneer de relatieve 25 vochtigheid 98% of meer bedraagt. In een voorkeursuitvoeringsvorm van de onderhavige uitvinding bedraagt de relatieve vochtigheid 97% of meer, met meer voorkeur 98% of meer. Optimale priming wordt doorgaans verkregen wanneer de vochtigheid juist onder het verzadigingspunt in het gas wordt gehouden, zonder dat er 3 0 verzadiging van het gas met de vloeistof optreedt. Op deze wijze is het vochtgehalte zo hoog mogelijk, waardoor priming van het zaad zeer snel en doetreffend kan plaatsvinden. Een met vloeistof verzadigd gas is niet wenselijk, omdat het gevaar dan bestaat, dat de vloeistof op het zaad condenseert, hetgeen zoals hierboven 35 reeds is beschreven nadelig kan zijn.

Met voordeel ligt de temperatuur van het gas tussen 2 en 40 °C, bij voorkeur tussen 8-30 °C. In laatstgenoemd temperatuursgebied vindt een goede priming plaats, ofschoon hogere of lagere temperaturen mogelijk zijn. Bij hogere temperaturen 40 kunnen echter problemen optreden, daar niet alle soorten zaad 1007918 4 tegen dergelijke hoge temperaturen bestand kunnen zijn.

Beneden 5 °C zal er weliswaar vocht in de zaden binnendringen, doch zal de rust niet of nauwelijks worden verstoord, en vindt priming doorgaans onvoldoende plaats.

5 Bij voorkeur ligt de temperatuur van het zaad bij aanvang van de behandeling tussen 8 en 35 °C omdat dit temperatuursgebied overeenkomt met de temperaturen, waaraan de zaden, respectievelijk planten doorgaans in de natuur zijn blootgesteld.

Bij voorkeur is de temperatuur van het zaad bij aanvang 10 van de behandeling gelijk aan of hoger dan die van het gas.

Hierdoor wordt voorkomen, dat bij het begin van de behandeling vloeistof, respectievelijk water aan de buitenkant van de zaden condenseert, waardoor de zaden in contact met de vloeistof komen, met alle nadelige gevolgen, die hierboven reeds zijn beschreven. 15 Door condensatie op de zaden wordt eveneens een verminderde kiemingssynchronisatie verkregen.

Met voordeel wordt het zaad gedurende 1-14 dagen behandeld. Een langere behandeling kan leiden tot ongewenste kieming, terwijl een kortere behandeling tot een onvoldoende synchronisatie kan 20 leiden, doordat een groot aantal zaden zich nog in kiemrust bevindt, omdat deze te weinig water hebben opgenomen. De optimale behandelduur kan per zaadsoort verschillen.

De uitvinding verschaft voorts zaad, dat verkregen kan worden met de werkwijze volgens de uitvinding, alsmede op een 25 plant, die verkregen wordt uit zaad, dat met de werkwijze volgens de onderhavige uitvinding is voorbehandeld.

De uitvinding heeft bovendien betrekking op een inrichting, in het bijzonder bestemd voor het uitvoeren van de werkwijze volgens de onderhavige uitvinding, ten minste omvattende een 30 in hoofdzaak gesloten ruimte met toe- en afvoermiddelen voor een vloeistof, waarbij middelen voor het vormen van een uitwisselingsoppervlak tussen de vloeistof en het gas in de ruimte, en temperatuur-regelmiddelen voor het regelen van een temperatuurverschil tussen de vloeistof en het zich in de ruimte 35 bevindend gas aanwezig zijn. Met deze inrichting kan een open vloeistofstroom binnen een gasvormige ruimte worden gevormd. Wanneer de temperatuur van de lucht hoger wordt gekozen dan die van de vloeistofstroom kan op gecontroleerde wijze condensatie van de vloeistofdamp uit de gasfase in de gesloten ruimte op 40 de vloeistofstroom plaatsvinden, d.w.z. dat de relatieve 1007918 5 luchtvochtigheid van de gasfase hierdoor gecontroleerd onder het verzadigingspunt kan worden gehouden. Wanneer onder deze omstandigheden droge zaden in de gasfase van de inrichting aanwezig zijn zullen de zaden vocht uit de gasfase opnemen, 5 waardoor de dampspaning van de gasfase zal afnemen. Het vochtverlies uit de gasfase zal worden gecompenseerd door opname in de gasfase van vocht uit de vloeistofstroom, waardoor de dampspanning zal worden hersteld.

Omgekeerd is het met een dergelijke inrichting mogelijk 10 op gecontroleerde wijze verdamping van de vloeistof uit de open vloeistofstroom in de gasfase plaats te laten vinden door de temperatuur van de lucht lager te houden dan die van de vloeistof stroom. Deze uitvoeringsvorm is echter van minder belang gebleken voor toepassing in de inrichting voor het primen van 15 zaad.

Gebleken is dat bij water als vloeistof en lucht als gas een temperatuursverschil van 0,1°C gepaard gaat met een verandering in de relatieve luchtvochtigheid van 0,5%. Aldus kan de relatieve luchtvochtigheid op 99,5% worden gehouden door 20 de temperatuur van de lucht 0,1°C hoger te kiezen dan van de stromende vloeistof. Wanneer dit temperatuursverschil 0,3°C bedraagt zal de relatieve luchtvochtigheid aldus ongeveer 98,5% bedragen. Bij een dergelijk temperatuursverschil van 2°C bedraagt de relatieve luchtvochtigheid 90%.

25 Met een dergelijke inrichting is het aldus mogelijk om in de ruimte op gecontroleerde wijze een zeer hoge luchtvochtigheid onder het verzadigingspunt te handhaven, zonder het gevaar dat er veradiging van het gas met de vloeistof optreedt. Bijvoorbeeld is het instellen van een aanhoudende stabiele hoge 30 relatieve luchtvochtigheid met een nauwkeurigheid van 0,1-0,2% mogelijk, bijvoorbeeld 98% +_ 0,2%, hetgeen de optimale omstandigheden zijn voor het behandelen van zaad volgens de onderhavige uitvinding.

Opgemerkt wordt dat de inrichting ook geschikt is voor 3 5 andere vloeistoffen dan water. Ook kan men bijvoorbeeld in plaats van lucht een met zuurstof verrijkt luchtmengsel toepassen.

De temperatuurregelmiddelen voor het regelen van het temperatuurverschil tussen de vloeistof en het gas in de ruimte kunnen met voordeel verwarmings- en/of koelmiddelen in de wand 4 0 van de ruimte omvatten voor het verwarmen respectievelijk koelen 1007918 6 van het zich in de ruimte bevindend gas. Voorts is het ook mogelijk, de temperatuur van het toegevoerde water te regelen.

De temperatuur van de wand van de ruimte kan aldus op een andere waarde worden ingesteld dan de temperatuur van het 5 water, waarbij het zich in de ruimte bevindend gas de temperatuur van de wand van de ruimte aanneemt.

Om een groot en doelmatig uitwisselingsoppervlak te verkrijgen, omvatten de middelen voor het vormen van het uitwisselingsoppervlak bij voorkeur middelen voor het vormen 10 van een stromende vloeistoflaag in de ruimte.

Verrassenderwijs is gebleken, dat onder toepassing van water als vloeistof en lucht als gasfase een zeer hoge relatieve luchtvochtigheid (boven 97%) op gecontroleerde wijze kan worden gehandhaafd; het temperatuurverschil tussen de temperatuur van 15 het water en de temperatuur van de wand is daarbij klein (minder ; dan 0,6°C) , met dien verstande, dat de temperatuur van de wand, en dus van het zich in de ruimte bevindend gas, hoger is dan die van het water.

Met voordeel kunnen de middelen voor het regelen van de 2 0 temperatuur van de wand en/of de middelen voor het regelen van de temperatuur van de vloeistof zodanig worden ingesteld, dat een temperatuurverschil tussen de vloeistof in de ruimte en de wand van de ruimte van 0,1 °C of kleiner kan worden verkregen. Technisch is het regelen en handhaven van een dergelijk 25 temperatuurverschil tussen het toegevoerde water en de wand van de ruimte mogelijk en kan met behulp van middelen die in de stand van de techniek bekend zijn worden uitgevoerd.

Bij een dergelijk temperatuurverschil van 0,1 °C is het mogelijk, een relatieve luchtvochtigheid in de ruimte nauwkeurig 3 0 in te stellen op 99,5% ± 0,2%. Desgewenst kan men eveneens door het aanpassen van het temperatuursverschil een overeenkomstig gewijzigde relatieve luchtvochtigheid met dezelfde nauwkeurigheid instellen, bijvoorbeeld op 98,0% + 0,2%.

Voorts verschaft de uitvinding in een werkwijze voor het 35 bedrijven van de inrichting volgens de uitvinding, waarbij men het met vloeistof te behandelen zaad in de gesloten ruimte brengt, water zodanig door de ruimte laat stromen, dat het water in de gasfase kan worden opgenomen en de temperatuur van de wand wordt ingesteld op een temperatuur die hoger ligt dan die van het water, 40 waarbij het temperatuurverschil tussen het water en de wand 1007918 7 maximaal 1°C bedraagt, bij voorkeur maximaal 0,7°C. Door dit temperatuurverschil kan een hoge relatieve luchtvochtigheid binnen de ruimte van boven 97% worden verkregen, waarbij priming van het zich in de ruimte bevindend zaad plaats kan vinden. Met de 5 meeste voorkeur bedraagt het temperatuurverschil maximaal 0,4 °C. Bij dergelijk gering temperatuurverschil kan een relatieve luchtvochtigheid van 98% +.0,2% worden verkregen.

Na het opnemen van de juiste hoeveelheid water kunnen de zaden ofwel direct worden uitgezaaid, ofwel opnieuw worden 10 gedroogd, teneinde de zaden op een later tijdstip uit te zaaien.

De uitvinding heeft voorts betrekking op een werkwijze voor het behandelen van zaad zoals hierboven is beschreven, waarbij men na voltooiing van de behandeling van het zaad de temperatuur van de wand verhoogt, teneinde een vloeistofgehalte 15 in de gasfase van de ruimte in te stellen beneden 97%, een en ander zodanig, dat de vloeistof aan de zaden wordt onttrokken. Droging van de zaden treedt reeds op bij een relatieve luchtvochtigheid beneden 97%. Men kan uiteraard desgewenst de luchtvochtigheid door het regelen van genoemde temperaturen op 20 een willekeurige waarde beneden 97% instellen. Zoals hierboven reeds is uiteengezet is een relatieve luchtvochtigheid van 90% te handhaven door het temperatuursverschil in te stellen op 2°C. Door de zaden gedurende een bepaalde tijd in de inrichting te houden bij een relatieve luchtvochtigheid beneden 97% kan droging 25 {"dehydradatie") optreden.

De uitvinding zal aan de hand van de bijgaande tekening nader worden toegelicht, waarin de enkele figuur een dwarsdoorsnede van een uitvoeringsvorm van de inrichting volgens de onderhavige uitvinding in vereenvoudigde vorm toont.

30 Een inrichting 1 omvat een ruimte 2 met een gas, welke wordt begrensd door een wand 3 en een deksel 15. In de wand 3 zijn koel- respectievelijk verwarmingselementen opgenomen (niet getoond). In de ruimte bevindt zich een hoeveelheid zaad 5 in houders 6, waarvan de zijwanden zijn geperforeerd, die in de 35 ruimte 2 zijn opgehangen. Met 10 is een midden in de inrichting 1 geplaatste holle buis weergegeven. Door het inwendige van buis 10 wordt via een toevoerleiding 8 water aangevoerd en over het buitenoppervlak van de buis 10 verdeeld. Hierdoor wordt een groot uitwisselingsoppervlak tussen het water en de gasvormige ruimte 40 2 verkregen. Het water wordt opgevangen en weggevoerd door een 1007918 8 afvoer 9. Ter plaatse van de vloeistof invoer is een temperatuur-taster 11 geplaatst voor het meten van de temperatuur van de toegevoerde vloeistof. Een hygrometer 12 meet de luchtvochtigheid van de gasvormige ruimte 2 . De temperatuur van de ruimte 2 wordt 5 door een temperatuurtaster 13 gemeten. Een temperatuurtaster 14 meet de temperatuur van de wand. Niet weergegeven zijn middelen die één of meer meetinstrumenten met een besturingseenheid verbinden, welke gekoppeld kan zijn aan eveneens niet getoonde regelmiddelen voor de koel- respectievelijk verwarmingselementen 10 4 van wand 3 en voor temperatuurinstelmiddelen voor het toe te voeren water. De besturingseenheid kan eveneens een gegevensinvoer omvatten.

In werking wordt water, waarvan de stromingsrichting in de figuur met pijlen is aangegeven, via de leiding 8 in de 15 inrichting 1 gevoerd en over het buitenoppervlak van de buis 10 verspreid. De temperatuur van de wand is hoger dan die van het toegevoerde water, zodat tijdens het transport van het water over de buis 10 opname van waterdamp uit de gasfase in het water wordt bewerkstelligd. Dit heeft een verlaging van de relatieve 20 vochtigheid ten opzichte van het verzadigingspunt in de ruimte 2 tot gevolg. Het water, afkomstig van het buitenoppervlak van de holle buis 10 wordt door afvoer 9 opgevangen en weggevoerd.

Al naar gelang de gewenste relatieve luchtvochtigheid in ruimte 2 kan het temperatuurverschil tussen het ingevoerde 25 water en de temperatuur van wand 3 worden ingesteld met behulp van de boven beschreven besturingseenheid en regelmiddelen, welke gekoppeld zijn met de meetinstrumenten 11, 12, 13 en 14. De zich in de ruimte bevindende zaden kunnen door het openen van deksel 15 in de gasvormige ruimte 2 worden ingebracht en verwijderd. 30 Doordat de zaden niet in direct contact met de vloeistof komen, zal er geen condensatie op de zaden optreden, zolang de temperatuur van de zaden bij inbrengen in de inrichting niet lager is dan van de lucht in ruimte 2.

I 1007 9 18

Claims (18)

1. Werkwijze voor het met een vloeistof, in het bijzonder water, behandelen van zaad onder toepassing van een vloeistofbe-vattend gas, met het kenmerk, dat zaad in contact wordt gebracht met een gas met geregeld vloeistofgehalte en het zaad gedurende 5 een bepaalde tijd met het gas in contact wordt gehouden onder in hoofdzaak uitsluiten van direct contact tussen het zaad en de vloeistof in vloeibare vorm.

2. Werkwijze volgens conclusie 1, met het kenmerk, dat de 10 gasfase in hoofdzaak stationair is en de vloeistof transport door de gasfase naar het zaad in hoofdzaak door diffusie plaatsvindt.

3. Werkwijze volgens conclusie 1 of 2, met het kenmerk, dat de vloeistof voor 99% of meer uit water bestaat. 15

4. Werkwijze volgens conclusie 3, met het kenmerk, dat de relatieve vochtigheid 97% of meer bedraagt.

5. Werkwijze volgens conclusie 4, met het kenmerk, dat de 20 relatieve vochtigheid 98% bedraagt.

6. Werkwijze volgens één of meer van de voorgaande conclusies, met het kenmerk, dat de temperatuur van het gas tussen 2 en 40°C bij voorkeur tussen 8 en 30°C ligt. 25

7. Werkwijze volgens één of meer van de voorgaande conclusies, met het kenmerk, dat de temperatuur van het zaad bij aanvang van de behandeling ligt tussen 8 en 35 °C.

8. Werkwijze volgens één of meer van de voorgaande conclusies, met het kenmerk, dat de temperatuur van het zaad bij aanvang van de behandeling gelijk is aan of hoger is dan die van het gas .

9. Werkwijze volgens één of meer van de voorgaande conclusies, met het kenmerk, dat het zaad gedurende 1-14 dagen wordt behandeld. 1007918

10. Zaad, dat kan worden verkregen met de werkwijze volgens één of meer van de conclusies 1-9.

11. Plant, verkregen uit het zaad volgens conclusie 10. . 5

12. Inrichting (1) in het bij zonder bestemd voor het uitvoeren van de werkwijze volgens één of meer van de conclusies 1-10, ten minste omvattende een in hoofdzaak gesloten ruimte (2), met toe- en afvoermiddelen (8,9) voor een vloeistof, met het kenmerk, 10 dat middelen (10) voor het vormen van een uitwisselingsoppervlak tussen de vloeistof en het gas in de ruimte, en temperatuurregel-, middelen voor het regelen van een temperatuurverschil tussen de vloeistof en het zich in de ruimte bevindend gas aanwezig zijn. : 15

13. Inrichting volgens conclusie 12, met het kenmerk, dat de temperatuurregelmiddelen verwarmings- en/of koelmiddelen in de wand (3) van de ruimte omvatten voor het verwarmen respectievelijk koelen van het zich in de ruimte bevindend gas. 20

14. Inrichting volgens conclusie 13 of 14, met het kenmerk, dat de middelen (10) voor het vormen van het uitwisselingsoppervlak middelen omvattten voor het vormen van een stromende vloeistoflaag in de ruimte. : 2 5

15. Inrichting volgens een of meer van de conclusie 12-15, met het kenmerk, dat de middelen voor het regelen van de temperatuur van de wand en/of de middelen voor het regelen van de temperatuur van de vloeistof zodanig kunnen worden ingesteld, 3. dat een temperatuurverschil tussen de vloeistof binnen de ruimte en de wand van de ruimte van 0,1 °C of kleiner kan worden verkregen. 1 1 1007918 Werkwijze voor het bedrijven van de inrichting volgens 35 een of meer van de conclusies 11-15, met het kenmerk, dat men het met vloeistof te behandelen zaad in de gesloten ruimte brengt, water zodanig door de ruimte laat stromen, dat het water in de gasfase kan worden opgenomen en de temperatuur van de wand wordt ingesteld op een temperatuur die hoger ligt dan die van het water, 40 waarbij het temperatuurverschil tussen het water en de wand maximaal 1 °C bedraagt.

17. Werkwijze volgens conclusie 16, met het kenmerk, dat het temperatuurverschil maximaal 0,7 °C bedraagt. 5

18. Werkwijze volgens conclusie 16, met het kenmerk, dat het temperatuurverschil maximaal 0,4 °C bedraagt.

19. Werkwijze volgens één of meer van de conclusies 16 - 18, 10 met het kenmerk, dat men na voltooiing van de behandelingen van het zaad de temperatuur van de wand verder verhoogt, teneinde een vloeistofgehalte in de gasfase van de ruimte in te stellen beneden 97%, een en ander zodanig, dat vloeistof aan de zaden wordt onttrokken. 1007918