TARIFNAME MODÜLER ADAPTÖR VE EKLEM OLARAK KULLANIMA UYGUN BIR KOMPOZIT MALZEME VE BU KOMPOZIT MALZEMENIN ÜRETIMI içiN BIR YÖNTEM TEKNIK ALAN Bulus, protez ürünlerde modüler adaptör, prostetik ve ortotik eklem olarak kullanima uygun korozyona dayanikli bir kompozit malzeme ve bu kompozit malzemenin üretim yöntemi ile ilgilidir. ÖNCEKI TEKNIK Ampütasyon, kol veya bacagin herhangi bir bölümünün, travma veya cerrahi sonrasi kesilerek vücuttan ayrilmasi durumuna denmektedir. Ampütasyon farkli nedenlere bagli olarak ortaya çikmaktadir. Ampütasyon is kazalari, trafik kazalari ve savas yaralanmalari gibi bir travmaya bagli oldugu gibi; kol veya bacaktaki kemik veya yumusak doku tümörü, enfeksiyon, damar hastaligina bagli kanlanma bozuklugu, asiri doku hasari veya islev bozuklugu gibi herhangi bir hastalik nedeniyle de cerrahi tedavi olarak gerçeklesmektedir. Ampütasyon sonrasi uzvun hastada kalan kismina güdük denmektedir. Güdük boyu da ampütasyonun yapildigi seviyeye göre degiskenlik göstermektedir. Ampütasyon seviyesi parmak hizasina yaklastikça güdük boyu uzamaktadir. Majör, alt uzuv ve transfemoral ampütasyon olmak üzere 3 çesit ampütasyon vardir. Majör ampütasyon kolda el seviyesinin yukarisi ve bacakta topuk seviyesinin yukarisinda yapilan ampütasyonlar majör ampütasyon olarak tanimlanmaktadir. Kalça eklemi ve pelvis (legen kemigi) hizasinin altindan itibaren gerçeklestirilen tüm ampütasyonlar alt uzuv ampütasyonudur. Transfemoral ampütasyon bacagin diz ile kalça eklemi arasindaki bir seviyeden kesilmesi ile gerçeklesen ampütasyondur. Protez, dogustan ya da sonradan olan herhangi bir nedenle bir uzvun tam veya kismi kaybinda, o uzvun fonksiyonlarini yerine getirmek ve görsel olarak vücut bütünlügünü saglamak üzere hazirlanan parmak, el, kol, bacak seklindeki disaridan uygulanan takma uzuvlardir. Ayrica, eklemlerde içten uygulanan protezler de mevcuttur. Yaralanmalar, tümör cerrahileri, kangren, iltihap ve benzeri organ hasarlari sonucu vücudun geri kalaninin sagligini korumak amaciyla hasar gören organ çikartilmaktadir. Bu organin fonksiyonunu ve seklini taklit eden protezler bu organdan geriye kalan vücut bosluguna yardimci materyaller kullanilarak takilmaktadir. Soket protezi güdüge baglayan, yani güdügün içine girdigi en temel ve önemli protez malzemesidir. Soket güdügün sekline, kisinin sinir yapisina ve cilt yapisina göre özel olarak tasarlanmakta ve üretilmektedir. Genelde güdük için kisiye özel bir soket imal edilmektedir. Bu soketler polyester, epoksi, polietilen, polipropilen ve benzeri malzemelerden üretilmektedir. Karbon, kevlar, cam elyafi gibi güçlendiriciler kullanilmaktadir. Adaptörler, uzuvlarin baglanti noktalarinda bulunan aksamlari tarif etmektedir. Uzva göre degiskenlik göstermektedir. Protez adaptörü her zaman dogrudan protez yuvasinin altina sabitlenmektedir. Siklikla, uygulayici protez uzvuna bir pylon ve çesitli adaptör bilesenleri yerlestirilmektedir. Özellikle uyluk protezleri yapilirken, protez diz eklemini ek adaptörler kullanmadan, protez diz ekleminin pivot noktasinin hizasinda olacak sekilde takabilmek için bazen adaptör baglanti noktasini soketin distaline hareket ettirilmektedir. Soket protezin diger yapi parçalari ile birlestirilebilmesi için farkli sekillerde imal edilmis soket adaptörü ile birlesiktir. Soket adaptörü ile süspansiyonu saglamak amaci ile kullanilan kilit mekanizmalari, graviteye göre uyarlama yapmak ve/ veya uzunlugu ayarlamak amaci ile kullanilan adaptörler protezde olmaktadir. Kalça seviyesinde bir ampütasyon ise kalça eklemi hareketini saglayacak, mekanik, pnomatik, hidrolik ve benzeri eklem yer almaktadir. Bu adaptörlerin altina mekanik, pnomatik, hidrolik, mikroislemci kontrollü diz eklemleri takilmaktadir. Eklemler dogrudan adaptörlü tüpe takilabilecegi gibi eklem ve adaptörlü tüpü birlestirmek için tüp adaptörü kullanilmaktadir. Tüp adaptörünün ayak bilegi hizasina bilek adaptörü ve bilek adaptörünün altinada protez ayak takilmaktadir. Bu adaptör baglantilar ters piramit sekline benzer sekilde ve bu piramidi stabil tutmak ve 4 yönlü açilayarak konumlamak amaci ile 4 vida ile sikistirilacak dizaynda yer almaktadir. Önceki teknikte adaptörler; alüminyum, paslanmaz çelik, titanyum materyallerden, bu materyallerin türleri ve kombinasyonlarindan talasli imalat ile üretilmektedir. Bu imalat sürecinde birçok islem prosesi bulunmaktadir. Hammadde kütlesi ve / veya hassas döküm teknigi ile olusturulan metal kütlesi tornalama, frezeleme ve benzeri metal isleme yöntemleri ile nihai sekle kavusmaktadir. Sekil almis olan metaller yüzey temizleme, parlatma, boyama ve/veya isil isleme tabii tutulmaktadir. Konvansiyonel yöntemler kullanilarak üretilen protez bilesenlerinin imalat süreci oldukça uzun olmaktadir. Konvansiyonel üretim prosesi metallerin fire miktarini ile üretimde kullanilan enerji sarfiyatini arttirmaktadir. Protez bilesenleri üretmek için kullanilan alüminyum, paslanmaz çelik, titanyum materyaller nihai üründe agirlik olusturmaktadir. Bu metallerin kombinasyonlari, protez bilesenlerinin üretiminde agirlik, mekanik özellikler, üretim süresi ve enerji sarfiyati gibi faktörlere göre tercih edilmektedir. Tercih edilen materyal, kirilganlik, süneklik, elastiklik, yorulma, sertlik, islenebilirlik, plastiklik, esneklik, bükülmezlik, tokluk ve akma dayanimi gibi mekanik özelliklere uygun olmalidir. Protez ve ortez bilesenlerinin agirliklari ve özgül agirliklari, kullanicilar için rahat kullanim ve uzun ömür saglamasi açisindan önemlidir. Büyüme ve gelisme dönemindeki protez kullanicilarinda protez ve ortezinin tamaminin veya bilesenlerinin büyümeye bagli olarak degistirilmesi gerekmektedir. Bu durumda uygulayicinin uzvun ana bilesenlerini degistirmesi hatta kisinin boyu ve kilosu degistikçe tamamen yeni bir protez uzva veya yardimci ihtiyaç duyulmaktadir. Ana protez bilesenlerinin degistirilmesi hem malzeme hem de uygulayicinin zamani açisindan pahalidir ve ayni zamanda elverissizdir. US5545230 numarali basvuru, prostetik cihazlarla ve özellikle, bir Symes ampütesi için özellikle avantajli olan cihaz ve metotla, prostetik cihazlarin monte edilmesini kolaylastirmak için gelistirilmis bir adaptör ve yöntemle ilgilidir. SE542686 numarali basvuru, bir bacak, ayak veya kol gibi bir protez uzuv cihazini baglamak için kullanilacak bir prostetik kilifin bir soket elemanina takilacak sekilde konfigüre edilmis bir protetik adaptör modülü ile ilgilidir. Sonuç olarak, yukarida bahsedilen teknik problemlerin giderilmesi için yeniliklerin yapilmasi zorunluluk haline gelmistir. BULUSUN KISA AÇIKLAMASI Bulus, protez ürünlerde modüler adaptör, prostetik ve ortotik eklem olarak kullanima uygun bir kompozit malzeme ile ilgilidir. Önceki teknikte kullanilan alüminyum, titanyum, çelik gibi metallerin özgül agirliklari birbirinden farkli olup agir ve paslanmaya karsi dayanikli olmamalarindan dolayi daha hafif ve korozyona dayanikli bir malzeme ihtiyaci duyulmaktadir. Mevcut bulusun amaci, özgül agirligi alüminyum, çelik ve titanyumdan daha düsük dolayisiyla daha hafif bir kompozit malzeme ortaya koymaktir. Mevcut bulusun bir diger amaci, korozyona dayanikli bir kompozit malzeme ortaya koymaktir. Bulus, protez ürünlerde modüler adaptör olarak kullanima uygun bir kompozit malzeme üretimi için bir yöntem ile ilgilidir. Mevcut bulusun bir diger amaci, plastik enjeksiyon kaliplama ile bir kompozit malzeme ortaya koymaktir. SEKILLERIN KISA AÇIKLAMASI Mevcut bulusa konu adaptör düzenegi Sekil 1'de gösterilmektedir. BU LUSUN DETAYLI AÇIKLAMASI Bu detayli açiklamada bulus, protez ürünlerde modüler adaptör, prostetik ve ortotik eklem olarak kullanima uygun hafif ve korozyona dayanikli kompozit malzeme ve bu kompozit malzemenin üretimi için bir yöntem ile ilgili olup sadece konunun daha iyi anlasilmasina yönelik hiçbir sinirlayici etki olusturmayacak örneklerle açiklanmaktadir. Mevcut bulus sahipleri ilgili teknik alan için teknik çözüm ve avantajlar sunan hafif ve korozyona dayanikli, protez ürünlerde modüler adaptör, prostetik ve ortotik eklem olarak kullanima uygun kompozit malzeme ortaya koymaktadir. Mevcut teknikteki adaptör düzenegi Sekil 1'de gösterilmektedir. Mevcut teknikte kullanilan alüminyum her ne kadar hafif ve paslanmaya karsi dayanikli olsa da yüke dayanimi daha azdir, titanyum sert ve pahali bir metal olup sekillendirilmesi zordur, çelik ise özgül agirligi fazla olmasindan dolayi agirligi arttirmasi ile kullanimi tercih edilmemis olup mevcut bulus konusunun hedefi bu metallerin yerine bir kompozit malzeme ortaya koymaktir. "Modüler adaptör", protez ürünlerde baglanti aksamlari olarak anilmaktadir. Adaptörler, uzuvlarin baglanti noktalarinda bulunan aksamlar olarak yer almaktadir. Uzva göre degiskenlik göstermektedir. Protez adaptörü her zaman dogrudan protez yuvasinin altina sabitlenmektedir. Siklikla, uygulayici protez uzvuna bir pylon ve çesitli adaptör bilesenleri yerlestirilmektedir. Mevcut bulus, konusu protez ürünlerde modüler adaptör, prostetik ve ortotik eklem olarak kullanima uygun kompozit malzeme ile ilgilidir. Bulusta elde edilen kompozit malzeme modüler adaptör ve prostetik ve ortotik eklem eldesinde hammadde olarak kullanilmaktadir. Kompozit malzemeden elde edilen modüler adaptörler vasitasiyla istenilen uzunluk ve oryantasyona sahip prostetik uzuvlar degistirilebilir ve/veya ayarlanabilir sekilde birbirine baglanmaktadir. Bulusa konu kompozit malzeme, bünyesinde en az bir matris ve en az bir takviye bileseni içermektedir. Kompozit malzeme bünyesinde yer alan matris bilesenleri nihai ürünün mekanik özellikleri gibi kalici form özelliklerini saglarken; takviye edici bilesenler, matris bilesenlerinin özelliklerine ilave özellikler saglamak üzere yer almaktadir. Mevcut bulusa konu kompozit malzeme bünyesinde plastik malzemeler yer almaktadir. Mevcut bulus bünyesinde plastik malzemeler olarak adlandirilan matris bilesenlerine karbon fiber ve/veya cam elyafi ve/veya grafen ve/veya grafit katkili PTFE takviye edilerek kirilganlik, süneklik, elastiklik, yorulma, sertlik, islenebilirlik, plastiklik, esneklik, bükülmezlik, tokluk ve akma dayan imina sahip olmaktadir. Mevcut bulus konu kompozit malzeme bünyesinde matris bilesenleri olarak akrilonitril bütadiyen stiren (ABS), sivi kristal polimerler (LCP), polibütilen tereftalat (PBT), polimetil metakrilat (PMMA), Politetrafloroetilen (PTFE), poliamid (PA), poliarilsülfon (PSU/P/PPSU), polikarbonat (PC), poliimid (Pl), polioksimetilen (POM), poliftalamid (PPA), polifenilen sülfür (PPS), poliviniliden florür (PVDF), termoplastik polyester elastomer (TPE-E), ultra yüksek moleküler agirlikli polietilen (UHMWPE) grubundan seçilen en az birini içermektedir. Söz konusu bilesenler, korozyona dayanikli bilesenler olup; nihai ürünün korozyona dayanikli ve hafif olmasini saglamaktadir. Bu bilesenlere karbon fiber ve/veya cam elyafi ve/veya grafen ve/veya grafit katkili PTFE takviye edilerek istenilen kirilganlik, süneklik, elastiklik, yorulma, sertlik, islenebilirlik, plastiklik, esneklik, bükülmezlik, tokluk ve akma dayanimina sahip malzeme üretilmektedir. Mevcut bulusta tercih edilen bir yapilanmasinda matris bileseni polifenilen sülfür (PPS) bilesenidir. PPS mekanik dayanimini diger klasik termoplastiklere göre daha dayanikli, neme karsi dirençli ve daha rijit bir yapidadir. Tercih edilen bir uygulamada mevcut bulusa konu kompozit malzeme bünyesinde matris bilesenini agirlikça %1 ila %95 araliginda bir degerde içermektedir. Mevcut bulus kompozit malzeme ile ilgili olup, bünyesinde takviye edici bilesenler yer almaktadir. Bu takviye edici bilesenler karbon fiber ve/veya cam fiber ve/veya grafen ve/veya grafit katkili termoplastik malzemelerden en az birini içermektedir. Söz konusu bilesenler hafif ve korozyona dayanikli olmasindan dolayi kompozit malzemede hafif ve korozyona dayaniklidir. Tercih edilen bir uygulamada mevcut bulusa konu kompozit malzeme bünyesinde takviye/dolgu edici bilesenini agirlikça %1 ila %80 araliginda bir degerde içermektedir. Mevcut bulusun en tercih edilen bir yapilanmasinda kompozit malzeme bünyesinde karbon takviyeli PPS (Polifenilen Sülfür) ve/veya Politetrafloroetilen (PTFE) en az az birini içermektedir. Mevcut bulusta kompozit malzeme, bünyesinde en az bir matris bileseni ve en az bir takviye bileseni içermesinin yani sira en az bir dolgu maddesi içermektedir. Söz konusu dolgu maddesinin sayisi birden fazla olabilmektedir. Burada dolgu maddesi, nihai ürün için sekillendirilmeden önce yapismanin önlenmesi, yumusaklik ve esnekliginin arttirilmasi, renklendirmenin gerçeklestirilmesi, sicaklik ve mekanik etkilere karsi mukavemet degerlerinin yükseltilmesini, dis etkilere karsi solma ve kirilganlik göstermelerinin engellenmesi ve maliyetlerinin düsürülmesi amaciyla eklenebilmektedir. Mevcut bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda takviye bileseni olarak güçlendirme amaciyla karbon, korozyon direnci için ise teflon kullanilmaktadir. Mevcut bulusta sekillendirmeye girecek kompozit malzeme toz, parça, granül veya tablet halinde olabilir. Mevcut bulusta sekillendirme yöntemlerini termoplastikler için uygulanan enjeksiyon ve ekstrüksiyon metotlari olarak uygulanmaktadir. Üretim metodu isitilarak kaliba gönderilen plastik burada basinçla sekillendirilip protez bileseni haline getirilmektedir. Mevcut bulusa konu modüler adaptörler, plastik enjeksiyon yöntemi ile elde edilmektedir. Enjeksiyon kaliplama, plastik, metal veya baska bir malzemenin eritilip bir kalip içine enjekte edilerek istenilen sekli almasini saglayan bir üretim islemidir. Mevcut bulusa konu enjeksiyon kaliplama isleminde kullanilan PPS bileseninin erime sicakliginin 275°C ila 292°C ve PTFE bileseninin erime araliklarinda eritilerek içerisine 320°C ila 350°C sicaklik deger araliginda eritilen PTFE eklenmektedir. Ayni zamanda mevcut bulusa konu enjeksiyon kaliplama islemi 17 ila 25 saniye süre arasinda bir degerdedir. Bulusun koruma kapsami ekte verilen istemlerde belirtilmis olup kesinlikle bu detayli anlatimda örnekleme amaciyla anlatilanlarla sinirli tutulamaz. Zira teknikte uzman bir kisinin, bulusun ana temasindan ayrilmadan yukarida anlatilanlar isiginda benzer yapilanmalar ortaya koyabilecegi açiktir. TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR