TEKNIK ALAN Bulus bir akiskani sterilize/past'orize etmek üzere; akiskanin en az bir akis hattinda en az bir akiskan girisinden geçerek aktigi en az bir isitma odasina, bahsedilen isitma odasinda akiskanin isisini arttirmak üzere en az bir isiticiya, isitma odasindan geçerek isisini emmek üzere aktigi en az bir sogutma odasina, bahsedilen sogutma odasina geçerek aktigi en az bir akiskan çikisina sahip en az bir sterilizasyon-pastörizasyon cihazi ile ilgilidir. ÖNCEKI TEKNIK Gidalar, zengin besin içerikleri sebebiyle kolaylikla bozulabilen bu sebeple muhafaza edilmesi gereken maddelerdir. Ornegin, süt gibi bir gidayi tüketicilere saglikli bir sekilde ulastirmanin en temel yöntemi isil islem uygulamaktir. Böylece, bünyesindeki bozulmaya sebep olan ve hastalik yapici mikroorganizmalarin uzaklastirilmasi mümkün olabilmektedir. Gidalara uygulanan isil islemler genel olarak ikiye ayrilmakta olup uygulanan sicaklik 100°C"nin altinda oldugunda pastörizasyon, 100°C'nin üzerinde uygulandiginda ise sterilizasyon olarak tanimlanmaktadir. Akiskan formdaki sivi, kivamli veya partikül içeren gidalarin pastörizasyonu veya sterilizasyonu uygulamalarinda kullanilan mevcut sistemlerde, gidaya isi aktarimi plakali, borulu, gövde borulu, gibi çok parçali isi degistiriciler ile saglanmaktadir. Mevcut sistemlerin isi degistiricilerinde gida ürünleri, sicak su ya da buhar gibi araci akiskanlar kullanilarak dogrudan ya da dolayli sekilde pastörizasyon veya sterilizasyon sicakligina getirilir. Arzu edilen sicaklikta, belirlenen sürenin saglanmasi için belirli uzunluktaki boruda bekletilir ve sonrasinda hizla sogutulur. Hali hazirda kullanilan bu teknikte, sicak su ve/veya buhar, soguk su gibi araci akiskanlarin üretilmesi için yardimci tesisler gerekmektedir. Prosese bagli olarak, bu tesislerde pompa, elektrikli isitici, kazan, sogutma sistemi gibi enerji tüketen ekipmanlar kullanilir. Bu durum, sistemin enerji tüketimini arttirici yönde bir etki yapmaktadir. Baska bir deyisle, gida isitma asamasinda kullanilan y'uksek sicaklikli araci akiskan gereksinimi ile sogutma asamasindaki sogutma suyu eldesi hem kurulum hem de isletme maliyetlerini arttirmaktadir. Isitma asamasinda, yüksek sicaklik ve basinçtaki araci akiskan ile sogutma asamasinda dogaya zararli ve/veya zehirleyici gazlarin kullanimi sonucu ortaya çikan güvenlik riskleri mevcut sistemlerin dezavantajlari arasindadir. Bu durum sistemlerin kullanildigi ortamlarda is güvenligi risklerini arttirmaktadir. Bununla birlikte, pastörizasyon ve sterilizasyon islemleri yüksek hijyen gerektiren islemlerdir. Mevcut sistemlerde hem isitma hem sogutmadaki araci akiskan 'üretimi için kullanilan çok fazla sayida ekipman hijyenin saglanmasini zorlastirmakta ve sanitasyon maliyetlerini arttirmaktadir. Ayrica, mevcut sistemlerde isitma kisminda kullanilan yüksek sicaklikli ve basinçli araci akiskan, çevre kirliligi riski nedeniyle kullanim sonrasinda sogutulmak zorundadir. Bu durum isletme maliyetlerini arttiran bir etkendir. Tüm bunlarin yaninda mevcut sistemde buhar 'üretimi için fosil yakit kullanilmakta ve yanma sonucu olusan gazlar da hava kirliligine sebep olmaktadir. Ozellikle kati yakit kullanimi sebebiyle olusacak hava kirliligini önlemek için kurulmasi gereken baca gazi filtreleme sistemleri de ek maliyet olusturmaktadir. Sonuç olarak, yukarida bahsedilen tüm sorunlar, ilgili teknik alanda bir yenilik yapmayi zorunlu hale getirmistir. BULUSUN KISA AÇIKLAMASI Mevcut bulus, yukarida bahsedilen dezavantajlari ortadan kaldirmak ve ilgili teknik alana yeni avantajlar getirmek 'üzere, bir akiskanin sterilize/pastbrize edilmesini saglamak üzere bir sterilizasyon-pastörizasyon cihazi ile ilgilidir. Bulusun bir amaci, akiskanin düsük enerji kaybiyla sterilize/pastörize edilmesini ortaya koymaktir. Yukarida bahsedilen ve asagidaki detayli anlatimdan ortaya çikacak tüm amaçlari gerçeklestirmek 'üzere mevcut bulus, bir akiskani sterilize/pastörize etmek üzere; akiskanin en az bir akis hattinda en az bir akiskan girisinden geçerek aktigi en az bir isitma odasina, bahsedilen isitma odasinda akiskanin isisini arttirmak üzere en az bir isiticiya, isitma odasindan geçerek isisini emmek `üzere aktigi en az bir sogutma odasina, bahsedilen sogutma odasindan geçerek aktigi en az bir akiskan çikisina sahip en az bir steriIizasyon-pastörizasyon cihazidir. Buna göre, bahsedilen akis hattinda isitma odasinda akiskanin isisini arttirmak 'üzere en az bir yogusturucu (kondenser), sogutma odasinda akiskanin isisini emmek üzere en az bir buharlastirici (evaporatör), bahsedilen buharlastirici ve bahsedilen yogusturucu arasinda en az bir sogutucu akiskan basincini istenilen aralikta tutmak 'üzere en az bir kisilma vanasi, bahsedilen kisilma vanasi, buharlastirici ve yogusturucuyu aralarinda irtibatlandiran en az bir sogutma hatti, bahsedilen sogutma hattinda sogutucu akiskanin devir daim yapmasini saglamak üzere en az bir kompresör içermektedir. B'oylece akiskan, sogutma devresinin çalisma prensiplerine bagli olarak meydana gelen faz degisimleri ile isitilmakta ve sogutulmaktadir. Bulusun mümkün bir yapilanmasinda, isitma odasinda akiskanin isitilmasini saglamak üzere içerisinde yogusturucunun konumlandigi en az bir on isitma odasi içermesidir. Böylece akiskan içerisindeki mikroorganizmalarin yogusturucunun yaydigi isiyla beraber bertaraf edilmesi saglanmaktadir. Bulusun mümkün bir yapilanmasinda, isitma odasinda istege bagli olarak elektrik enerjisiyle çalisan en az bir isitici bulunmasidir. Böylece yogusturucudan elde edilen isinin akiskani isitmakta yeterli olmadigi durumlarda isitilma saglamaktadir. Bulusun mümkün bir yapilanmasinda, akis hattinda sicakligin tespitini saglamak kontrol `ünitesi tarafindan takip edilebilmektedir. Bulusun mümkün bir yapilanmasinda, bahsedilen isi'olçer vasitasiyla akiskanin sicakligini tespit edip, istege bagli olarak isiticiyi çalistirabilen en az bir kontrol birimi içermesidir. Böylece yogusturucu isisinin yeterli olmadigi durum algilanarak kontrol 'ünitesi tarafindan isitici çalistirilmaktadir. SEKILIN KISA AÇIKLAMASI Sekil 1' de bulus konusu sterilizasyon-pastörizasyon cihazinin temsili bir sematik görünümü verilmistir. BULUSUN DETAYLI AÇIKLAMASI Bu detayli açiklamada bulus konusu sterilizasyon-pastörizasyon cihazi (1) sadece konunun daha iyi anlasilmasina yönelik hiçbir sinirlayici etki olusturmayacak örneklerle açiklanmaktadir. Sekil 1' de bulus konusu steriIizasyon-pastörizasyon cihazinin (1) temsili bir sematik görünümü verilmektedir. Bahsedilen steriIizasyon-pastörizasyon cihazi (1) en az bir akis hattinda (10) bir akiskani (13) sterilize/pastörize etmek üzere en az bir isitma odasi (30) ve en az bir sogutma odasi (20) içermektedir. Bahsedilen isitma odasinda (30) en az bir isitici (32) konumlanmaktadir. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda isitici (32); bir indüksiyon bobini olabilecegi gibi rezistans vb. isi kaynaklari da olabilmektedir. Ayrica isitma odasinda (30) bulusun mümkün bir yapilanmasinda en az bir ön isitma odasi (31) konumlanmaktadir. Sterilizasyon-pastörizasyon cihazi (1) en az bir sogutma devresine (40) sahiptir. Bahsedilen sogutma devresinde (40) en az bir sogutma hatti (45) içinde bir sogutucu akiskan devir daim yapilmaktadir. Sogutma devresinde (40) en az bir kompresör (43) sogutucu akiskani sikistirarak basincini ve isisini arttirmaktadir. Bahsedilen kompresör (43) en az bir yogusturucu (41) ile bahsedilen sogutma hatti (45) vasitasiyla irtibatlandirilmaktadir. Bahsedilen yogusturucu (41) bahsedilen ön isitma odasinda (31) konumlanmaktadir. Yogusturucu (41) sogutucu akiskanin isisini vererek ön isitma odasini (31) isitmaktadir. Yogusturucu (41) sogutma hatti (45) vasitasiyla en az bir kisilma vanasi (44) ile irtibatlandirilmaktadir. Bahsedilen kisilma vanasinda (44) sogutucu akiskanin basinci ve buna bagli olarak isisi düsürülmektedir. Kisilma vanasi (44) en az bir buharlastirici (42) ile sogutma hatti (45) vasitasiyla irtibatlanmaktadir. Bahsedilen buharlastirici (42) bahsedilen sogutma odasinda (20) konumlanmaktadir. Buharlastirici (42) basinci ve sicakligi düsük sogutucu akiskan vasitasiyla sogutma odasindaki (20) isiyi emmektedir. Buharlastirici (42) sogutma hatti (45) vasitasiyla kompresörle (43) irtibatlanmaktadir. Bu sekilde sogutma devresi (40) tekrarli akis halindedir. Ayrica bulus konusu sterilizasyon-pastörizasyon cihazinda (1) en az bir isiölçer (51) konumlanmaktadir. Bahsedilen isiölçer (51) bulusun mümkün bir yapilanmasinda akis hatti (10) boyunca belirli araliklarla konumlandirilmaktadir. kontrol birimi (50) isiölçerden (51) aldigi verilere bagli olarak isiticiyi (32) çalistirmaktadir. Daha detayli bir anlatimla, akiskan (13) sterilize/pastörize edilmesini saglamak üzere akis hattinda (10) en az bir akiskan girisinden (11) girerek isitma odasina (30), isitma odasinin (30) ardindan sogutma odasina (20) geçmekte ve sogutma odasinin (20) ardindan en az bir akiskan çikisindan (12) çikmaktadir. Akiskan (13) isitma odasinda (30) girdiginde bir ön isitma odasinda (31) bir yogusturucu (41) tarafindan isitilmaktadir. Akiskan (13) isitma odasinda (30), sicakligina bagli olarak yeterli degilse isi'olçer (51) tarafindan algilanmakta ve kontrol birimine (50) bildirilmektedir. Bu durumda kontrol birimi (50) akiskani (13) isitici (32) vasitasiyla isitma odasinda (30) tekrar isitmaktadir. Ardindan akiskan (13) sogutma odasina (20) akmaktadir. Sogutma odasinda (20) akiskanin (13) sogutulmasini saglamak üzere buharlastirici (42) konumlanmaktadir. Buharlastirici (42) tarafindan sogutulan akiskan (13), akiskan çikisindan (12) ilerlemektedir. Bulusun mümkün bir yapilanmasinda akis hattinda (10) ozellikle yogun kivamli akiskanlarin (13) ilerletilebilmesi için en az bir karistirici kullanilabilmektedir. Böylece, sterilizasyon-pastörizasyon cihazinda (1) hem sogutma devresinden (40) elde edilen isi enerjisi hem de isiticidan (32) alinan isi enerjisi ile hibrit bir isitma saglanmaktadir. Sterilizasyon-pastörizasyon cihazi (1); akiskanin (13) pastörizasyon ve sterilizasyon islemlerini çevre dostu, hijyenik, düsük enerji tüketimli ve dolayisiyla maliyet etkin bir hale getirmektedir. Bunun yani sira, sivi gidalarin pastörizasyon ve sterilizasyon islemlerinde, daha ulasilabilir, sürdürülebilir ve temiz olan elektrik enerjisi güvenli olarak kullanilmaktadir. Bulusun koruma kapsami ekte verilen istemlerde belirtilmis olup kesinlikle bu detayli anlatimda Örnekleme amaciyla anlatilanlarla sinirli tutulamaz. Zira teknikte uzman bir kisinin, bulusun ana temasindan ayrilmadan yukarida anlatilanlar isiginda benzer yapilanmalar ortaya koyabilecegi açiktir. SEKILDE VERILEN REFERANS NUMARALARI 1 SteriIizasyon-Pastörizasyon Cihazi Akis Hatti 11 Akiskan Girisi 12 Akiskan Çikisi 13 Akiskan Sogutma Odasi Isitma Odasi 31 On Isitma Odasi 32 Isitici 40 Sogutma Devresi 41 Yogusturucu 42 Buharlastirici 43 Kompresör 44 Kisilma Vanasi 45 Sogutma Hatti 50 Kontrol Birimi 51 Isi'olçer 13 I 51 TR TR TR TR TR TR TR