PL177441B1

PL177441B1 - Sposób rozdzielania mieszanin ciał stałych o różnej gęstości, ciecz rozdzielająca i urządzenie do rozdzielania mieszanin ciał stałych

Info

Publication number: PL177441B1
Application number: PL94308741A
Authority: PL
Inventors: Ingeborg Pagenkopf; Manfred Allies
Original assignee: Ingeborg Pagenkopf
Priority date: 1993-03-18
Filing date: 1994-03-17
Publication date: 1999-11-30
Also published as: DE59402670D1; AU6373394A; CZ285806B6; EP0689479A1; PL308741A1; CA2156157C; JPH08509650A; HU9502681D0; HU219787B; WO1994021382A1; CZ239595A3; EP0689479B1; CA2156157A1; ATE152637T1; JP3492691B2; US5738222A; AU677648B2; HUT76076A

Abstract

1. Sposób rozdzielania mieszanin cial stalych o róznej gestosci, polegajacy na doprowadzaniu rozdrobnionej mieszaniny cial stalych, w której wielkosc czastek wynosi od 0,1 do 80 mm, do kontaktu z wodnymi roztworami cieczy rozdzielajacych o róznej gestosci i odprowadzaniu po kazdym etapie skladnika cial stalych wyplywajacego do góry lub opadajacego w dól, znamienny tym, ze rozdzielanie sedymentacyjne cial stalych przeprowadza sie w cieczy rozdzielajacej przy stopniowanej gestosci cieczy od 0,005 g/cm3 do 0,1 g/cm3 w wybranym zakresie od 0,8 do 2,9 g/cm3, przy czym jako ciecz rozdzielajaca w zakresie gestosci od 1,01 do 1,16 g/cm3 stosuje sie roztwór mocznika, a w zakresie gestosci 1,01 do 2,9 uzywa sie stabilizowanego roztworu cieczy ciezkiej zlozonego z metawolframianu metalu alkalicznego lub metalu ziem alkalicznych o stezeniu w zakresie 1 -80% masy, w od- niesieniu do calkowitej masy, oraz srodka utleniajacego wybranego z grupy obejmujacej chromian, dwuchro- mian, nadmanganian, azotan, nadtlenokwasy, nadestry o stezeniu od 0,05 do 0,5% masy w odniesieniu do ilosci metawolframianu sodowego. 10. Urzadzenie do rozdzielania mieszanin cial stalych metoda sedymentacji w roztworach cieczy rozdzie- lajacych o róznych gestosciach, znamienne tym, ze ma okragly stozkowy korpus z komora rozdzielajaca (1), która jest za pomoca dwóch wzajemnie przesuwnych tarcz (9) i (13) oddzielona od znajdujacych sie ponizej ko- mór osadczych (2), przy czym tarcze te maja otwór o wielkosci nie wiekszej niz górny otwór kazdej komory osa- dczej, jak równiez ewentualnie zamontowany posrodku w korpusie obrotowy wal, polaczony sztywno ze zgarniakiem (8) oraz zamykajace zasuwy denne, zamontowane w komorach osadczych (2) - (7). PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób rozdzielania mieszanin ciał stałych o różnej gęstości, ciecz rozdzielająca i urządzenia do rozdzielania mieszanin ciał stałych. Sposób ten nadaje się głównie do analizy i technicznego przetwarzania produktów odpadowych z grupy tworzyw sztucznych, szkła i złomu elektrycznego.

Przy recyklingu produktów odzyskiwanych z mieszanin odpadowych pierwszymi etapami obróbki jest przygotowanie i sortowanie odpadów. W procesie rozdzielania przeprowadza się sortowanie mieszaniny materiałów różnego rodzaju o zmieniających się udziałach ilościowych. Podstawowym problemem występującym na początku procesu recyklingu, warunkującym ekonomiczną eksploatację urządzeń, jest zagadnienie podatności odpadowych mieszanin na rozdzielanie oraz określenie zawartości wartościowych składników. Dlatego też oprócz opracowania lub dalszego rozwoju sposobów rozdzielania potrzebna jest również możliwość kontrolowania selektywności rozdzielania i określania wzbogacenia wartościowych składników we wszystkich etapach procesu. Obecnie na rynku nie ma towarzyszących procesowi technologicznemu sposobów pomiarowych lub urządzeń pomiarowych, które zapewniają sterowanie instalacji odzyskujących pod względem selektywności rozdzielania lub wzbogacenia tworzyw sztucznych.

Możliwości odzyskiwania wartościowych wymieszanych odpadów poprzez ręczne sortowanie ich oraz systemy analizy sortowania przedstawili (Hardtle G., Marek K., Bilitewski B., KijewskiK., „Recycling von Kunststoffabfallen”, Berlin: E. Schmidt, 1991,27, zeszyt dodatkowy do MULL UND ABFALL, s. 17), jak również opisano kosztowną metodą ręcznego rozbierania i sortowania w przypadku złomu elektrycznego i elektronicznego, przy recyklingu samochodowym (Essen U., „Recyclingpraxis Kunststofe”, wyd. Τϋν Rheinland GmbH, Koln 1993, rozdz. 8.2, s 3-5).

Znane jest również zastosowanie automatycznych urządzeń sortujących do rozdzielenia butelek z PCW i PET wykorzystujące rentgenowską analizę fluorescencyjną (Gottesman R.T., The Vinyl Institute, USA, IUPAC Internat. Sympos. Recycling of Polymers, Marbella 1991, Separation of PVC and PET and other plastic using automatic sortation devices). Stopień czystości PET nie jest jednak zadowalający, tak że po automatycznym sortowaniu konieczna jest flotacja, w celu uzyskania czystego gatunkowo rozdzielenia.

Dotychczasowe analityczne sposoby rozdzielania mieszanin tworzyw sztucznych mogą być zastosowane jedynie do początkowej oceny, przed etapem rozdrabniania w procesie technologicznym. Niezbędne towarzyszące procesowi technologicznemu analizy i ocenianie wzbogacenia wartościowych składników nie mogą w ten sposób być przeprowadzane, ponieważ po rozdrobnieniu rozdzielanie nie jest już technologicznie możliwe do opanowania i niemożliwe jest określenie przekroju próbki, bez znajomości przepływów masowych.

Stosowane praktycznie sposoby rozdzielania materiałów w zależności od ich gęstości polegają na wykorzystywaniu cieczy o dużej gęstości i cieczy zawiesinowych. Zasada tego sposobu polega na tym, że ciecz o dużej gęstości lub ciecz zawiesinową ustawia się na określoną żądaną gęstość. Do tego celu stosuje się szeroko wodne zawiesiny ciał stałych. Tego rodzaju ciecze zawiesinowe stosuje się do oddzielania rudy i skały płonnej, przy czym rozdzielany materiał

177 441 zostaje podzielony na składnik pływający i składnik opadający. Ustawienie gęstości cieczy zawiesinowych następuje przez wprowadzanie dokładnie zdyspergowanych dodatków ciał stałych do wody. Jako dodatki ciał stałych stosuje się żelazokrzem, a ponadto PbS (galenit), siarczan żelaza (magnetyt), siarczan baru, piasek kwarcowy i piryt.

Z US-A-2266840 znane jest urządzenie i sposób do oznaczania procentowej zawartości minerału, takiego jak węgiel, w zanieczyszczeniach mineralnych, zawierających węgiel i popiół w różnych ilościach. Wynalazek ten nadaje się również do przeniesienia na inne minerały, takie jak rudy w mieszaninie minerałów, przy czym jako ciecz rozdzielająca wymieniony jest chlorek cynku.

JP-A-59-196760 dotyczy klasyfikowania szczeliwa z polipropylenu według stopnia krystalizacji przez rozdzielanie gęstościowe w roztworach alkoholowych o gęstościach 0,993,0,892 i 0,89 polegające na wypływaniu i opadaniu rozdzielanych materiałów.

EP-A-469904 przedstawia rozdzielanie niejednorodnego materiału tworzywa sztucznego na jednorodne frakcje, zwłaszcza PET i PVC. Jako środek spęczający dla tworzywa sztucznego stosowane są rozpuszczalniki takie jak ketony, DMF, rozpuszczalniki chlorowcowe, a rozdzielanie gęstościowe przy 1-1,1 kg/dm³ następuje za pomocą wody, wody z glikolem, wody z NaCl, wody z nie powodującym spienienia środkiem powierzchniowo czynnym.

W dE-A-3800204 opisano sposób sortowania odpadów z tworzyw sztucznych techniką wypływania i opadania, przy czym można jeden za drugim połączyć kilka zbiorników. Jako czynnik rozdzielający podawane są ogólnie wodne roztwory soli i pewne ciecze organiczne.

DE-A-2900666 dotyczy rozdzielania gęstościowego tworzyw sztucznych za pomocą połączonych szeregowo hydrocyklonów. Jako czynnik rozdzielający dla gęstości powyżej 1 stosuje się roztwory chlorku sodowego, a dla gęstości poniżej 1 mieszaninę wody i cieczy organicznych.

Z DE-C-3305517 znany jest jako ciężka ciecz wodny roztwór metawolframianu metalu alkalicznego i/lub metalu ziem alkalicznych, który tworzy roztwór w wodzie. Roztwór ten nadaje się jednak tylko do oddzielania minerałów od skały, ponieważ przy obecności metali, takich jak Fe, Cu, Zn, Sn, Pb, Al, Mg i szeregu związków organicznych następuje rozkład roztworu metawolframianu do niebieskiego zmętnienia. Proces ten jest nieodwracalny, tak że za pomocą tego roztworu nie można rozdzielać mieszaniny składników stałych zawierających metale.

Wada tego sposobu polega na tym, że ciężki materiał stosowany do ustawienia gęstości pomimo najdokładniejszego zdyspergowania, sam sedymentuje. Ogranicza to również stosowanie separatorów odśrodkowych do przyspieszenia całego procesu.

Przez zmianę gęstości w wyniku sedymentacji ciężkiego materiału pogarsza się dokładność rozdzielania.

W US-A-1854107 opisano rozdzielanie węgla za pomocą przepłukiwania wodą w odpowiednim do tego celu urządzeniu.

GB-A-1568740 dotyczy rozdzielania skiełkowanych i nieskiełkowanych ziaren według gęstości za pomocą wodnych roztworów cukru lub gliceryny w odpowiednim urządzeniu.

FR-A-2104667 przedstawia sposób analizy mineralnej za pomocą specjalnego automatycznego urządzenia rozdzielającego.

Zadaniem przedmiotowego wynalazku jest umożliwienie ciągłego rozdzielania mieszanin ciał stałych o różnej gęstości w zakresie gęstości od 0,8 do 2,9 g/cm3 i zapewnienie przy tym zarówno sprawnej identyfikacji rozdzielanych i rozdzielonych produktów, jak i stworzenie technicznych możliwości przeprowadzania rozdzielania.

Sposób według wynalazku rozdzielania mieszanin ciał stałych o różnej gęstości, polegający na doprowadzaniu rozdrobnionej mieszaniny ciał stałych, w której wielkość cząstek wynosi od 0,1 do 80 mm, do kontaktu z wodnymi roztworami cieczy rozdzielających o różnej gęstości i odprowadzaniu po każdym etapie składnika ciał stałych wypływającego do góry lub opadającego w dół, charakteryzuje się tym, że rozdzielanie sedymentacyjne ciał stałych przeprowadza się w cieczy rozdzielającej przy stopniowanej gęstości cieczy od 0,005 g/cm3 do 0,1 g/cm3 w wybranym zakresie od 0,8 do 2,9 g/cm3, przy czym jako ciecz rozdzielającąw zakresie gęstości m 441 od 1,01 do 1,16 g/cm³ stosuje się roztwór mocznika, a w zakresie gęstości 1,01 do 2,9 używa się stabilizowany roztwór cieczy ciężkiej złożony z metawolframianu metalu alkalicznego lub metalu ziem alkalicznych o stężeniu w zakresie 1-80% masy, w odniesieniu do całkowitej masy, oraz środek utleniający wybrany z grupy obejmującej chromian, dwuchromian, nadmanganian, azotan, nadtlenokwasy, nadestry o stężeniu od 0,05 do 0,5% masy w odniesieniu do ilości metawolframianu sodowego.

Ciecz rozdzielającą korzystnie stosuje się do rozdzielania sedymentacyjnego zawierających metale niemineralnych mieszanin ciał stałych.

Ciecze rozdzielające o różnej gęstości korzystnie wprowadza się kolejno do zbiornika, który zawiera mieszaninę ciał stałych, a po procesie rozdzielania uzupełnia się ciecz rozdzielającą, ustawia jej nową gęstość lub całkowicie odprowadza się ciecz, a opadający w dół składnik ciał stałych odprowadza się w cieczy rozdzielającej, po uprzednim skontaktowaniu go z tą cieczą.

W alternatywnej postaci wykonania, po zgrubnym wstępnym rozdzieleniu, tworzywa sztuczne o zbliżonej gęstości lub tworzywa sztuczne o gęstościach wzajemnie nakładających się na siebie, stanowiące część mieszaniny ciał stałych, korzystnie traktuje się rozpuszczalnikiem, który przynajmniej dla jednego z zawartych w tej mieszaninie tworzyw sztucznych jest rozpuszczalnikiem powodującym spęczenie i zwiększenie objętości tego tworzywa sztucznego, a następnie tworzywo sztuczne spęczniałe lub częściowo spęczniałe i mające zmniejszoną gęstość doprowadza się do styku z wodą lub z ciecząrozdzielającąo stopniowanej gęstości przynajmniej co 0,01 g/cm3 i składnik wypływający do góry lub opadający w dół odprowadza się.

Ciecz rozdzielająca według wynalazku do sedymentacyjnego rozdzielania zawierających metale, niemineralnych produktów odpadowych z grupy tworzyw sztucznych, szkła i złomu elektrycznego oraz ich mieszanin, charakteryzuje się tym, że składa się z wodnego roztworu metawolframianu metalu alkalicznego lub metalu ziem alkalicznych o stężeniu w zakresie 1-80% masy w odniesieniu do całkowitej masy oraz ze środka utleniającego, wybranego z grupy zawierającej chromian, dwuchromian, nadmanganian, azotan, nadtlenokwasy, nadestry o stężeniu od 0,05 do 0,5% masy w odniesieniu do ilości wolframianu sodowego.

Jako metal alkaliczny ciecz korzystnie zawiera sód lub lit, najkorzystniej sód, ajako środek utleniający ciecz zawiera dwuchromian potasu, dwuchromian sodu lub nadmanganian potasu.

Ciecz rozdzielająca korzystnie jest roztworem o różnej gęstości stopniowanej od 0,005 do 0,1 g/cm3w zakresie gęstości od 1 do 2,9 g/cm3, najkorzystniej stopniowanej od 0,01 do0,05 g/cm3.

Urządzenie według wynalazku do sedymentacyjnego rozdzielania na mokro mieszanin ciał stałych o różnej gęstości, charakteryzuje się tym, że ma okrągły stożkowy korpus z komorą rozdzielający która jest za pomocą dwóch wzajemnie przesuwnych tarcz oddzielona od znajdujących się poniżej komór osadowych, przy czym tarcze te mająotwór o wielkości nie większej niż górny otwór każdej komory osadczej, jak również ewentualnie zamontowany pośrodku w korpusie obrotowy wał, połączony sztywno ze zgarniakiem oraz zamykające zasuwy denne, zmontowane w komorach osadowych.

W sposobie według wynalazku w różnych zakresach gęstości stosuje się różne ciecze rozdzielające. Korzystną cieczą rozdzielającą w zakresie gęstości od 0,8 do 0,99 jest C,-C5-alkanol lub mieszanina Cj-C₅-alkanolu z wodą. Korzystnymi alkanolami są metanol, etanol, propanol i izopropanol.

Za pomocącieczy rozdzielającej w zakresie gęstości 1,01 do 1,16 g/cm3, to jest roztworu mocznika, można korzystnie rozdzielać tworzywa sztuczne, takie jak polistyren (1,03-1,05 g/cm3) i akrylonitrylo-butadieno-styren (1,06-1,08 g/cm3).

Dalszą możliwością stosowania cieczy rozdzielającej jest użycie roztworu siarczanu magnezu dla zakresu gęstości 1,01-1,28.

Cieczą rozdzielającą według wynalazku dla zakresu gęstości 1,01-2,9 jest stabilizowana ciężka ciecz do rozdzielania gęstościowego zawierających metale, niemineralnych produktów odpadowych z grupy obejmującej tworzywa sztuczne, szkło, złom elektryczny i ich mieszaniny, złożona z wymienionego wyżej stabilizowanego wodnego roztworu metawolframianu metalu alkalicznego lub metalu ziem alkalicznych o stężeniu w zakresie 1-80% wagowych w odniesie6

177 441 niu do całkowitej masy. Korzystnymi solami alkalicznymi metawolframianu sąprzy tym sole sodowe lub litowe, korzystnie jest to metawolframian sodowy. Dokładna struktura metawolframianu sodowego jest różnie podawana, na ogół jednakjako Na₆(H₂W 12O40). Dla celów przedmiotowego wynalazku można stosować metawolframian sodowy, w którym stosunek Na: W wynosi od 6:12 do 3:12, tzn. oprócz „czystego” związku mogą istnieć również w pewnej ilości inne pokrewne polizwiązki o podobnej strukturze. Decydujące jest jednak to, że stosowany metawolframian sodowy w tej ilości stanowi przejrzysty roztwór. To samo dotyczy również metawolframianu litu. Jako metal ziem alkalicznych można stosować stront lub bar.

Korzystnym środkiem utleniającymjest dwuchromian potasu, dwuchromian sodu lub nadmanganian potasu, ze względu na łatwą dostępność i na dobre działanie, przy czym można stosować również inne skuteczne środki utleniające. Woda utleniona H2O2 jest niewystarczającym środkiem utleniającym w sposobie według wynalazku, ponieważ jak wiadomo łatwo dysproporcjonuje. Nadaje się ona w najlepszym przypadku do usunięcia słabo niebieskiego zabarwienia, ale nie do usuwania na stałe głęboko niebieskiego zmętnienia.

Środek utleniający dodaje się w ilości od 0,05 do 0,5% w stosunku do ilości wolframianu sodowego, korzystnie od 0,1 do 0,3% w stosunku do ilości wolframianu sodowego. Przy stężeniach poniżej 0,05% brak jest wystarczającej stabilizacji, a stężenia powyżej 0,5% nie dają lepszego działania.

Stabilizowany roztwór metawolframianu według wynalazku jest niespodziewanie całkowicie stabilny w stosunku do składników metalicznych i nie wykazuje żadnych właściwości rozkładania się, które występują w niestabilizowanym roztworze metawolframianu. Ten ostatni nadaje się wprawdzie do rozdzielania składników mineralnych, jednakże przy zetknięciu się przykładowo z metalicznym żelazem, glinem, cynkiem itd. natychmiast pojawia się głęboko niebieskie zmętnienie i roztwór nie nadaje się już do dalszego wykorzystywaniajako środek flotacyjny. Takie zmętnienie i rozkład są ponadto zasadniczo nieodwracalne.

Ponieważ przy technicznych procesach rozdzielania produktów odpadowych, które mogą stanowić mieszaninę tworzyw sztucznych, szkła i metalu, nie można nawet w przemytych i granulowanych tworzywach sztucznych uniknąć metalicznych zanieczyszczeń, stosowanie czystych roztworów metawolframianu do flotacyjnego rozdzielania nie jest możliwe.

Dzięki rozwiązaniu według wynalazku problem tenjest całkowicie rozwiązany, przy czym szczególnie korzystne jest, kiedy stabilizowany roztwór, przykładowo metawolframianu sodowego, występuje jako roztwór o różnych gęstościach od 0,005 do 0,1 g/cm³, korzystnie od 0,01 do 0,05 g/cm3 w zakresie gęstości od 1,01 do 2,9 g/cm3. Takie stopniowanie gęstości roztworów metawolframianu sodowego można stosować do selektywnego rozdziału mieszaniny ciał stałych.

W sposobie według wynalazku kontaktująca się z cieczą rozdzielającą mieszanina ciał stałychjest każdorazowo rozdzielana, to jest oddziela się składnik wypływający do góry lub opadający na dno. Według wynalazku korzystne jest, gdy mieszanina składników stałych jest kontaktowana kolejno z cieczami rozdzielającymi o gęstości od 0,8 do 2,9 g/cm3, przy czym gęstości te różnią się od 0,005 g/cm3 do 0,1 g/cm3, korzystnie 0,05 g/cm3 do 0,01 g/cm3, a składnik opadający jest oddzielany po każdym etapie.

Według korzystnej postaci wykonania wynalazku sposób ten może być praktycznie stosowany w postaci sposobu analitycznego. Możliwe jest zatem przeprowadzanie rutynowej analizy przy stosowaniu roztworów cieczy rozdzielających o różnych gęstościach od 0,05 g/cm3. Większą dokładność, np. dla pierwszej oceny mieszaniny składników stałych, osiąga się za pomocą roztworów cieczy rozdzielających o różnych gęstościach, począwszy od 0,01 g/cm3. Specjalnie dokładny rozdział można uzyskać za pomocą cieczy rozdzielających o różnych gęstościach od 0,005 g/cm3, na przykład za pomocą roztworu metawolframianu sodowego. Przy rutynowej analizie czystej mieszaniny tworzyw sztucznych, mieszaninę tę kolejno kontaktuje się z cieczą rozdzielającą o gęstości 1,05-1,10-1,15-1,20-1,25-1,30-1,35-1,40-1,45-1,50, apo każdym etapie oddziela się opadający produkt. W wielu przypadkach osiąga się tą metodą dokładność rozdziału wystarczającą do normalnego stosowania w zakładzie przetwórczym i równocześnie dysponuje się sposobem szybkiej metody analizy odpadów.

177 441

Taki sam sposób przeprowadzania analizy tego samego zakresu gęstości odpadów wymaga 50 etapów rozdzielania, co jednak przy intensywnym zwilżaniu i przy słabo lepkiej cieczy rozdzielającej, np. przy metawolframianie sodowym, w tym zakresie gęstości można również stosunkowo szybko przeprowadzić. Zwilżanie może następować przez mieszanie urządzeniami mechanicznymi lub ultradźwiękami. Przy silnych zanieczyszczeniach klejowych lub olejowych w mieszaninie ciał stałych można również zastosować organiczne środki zwilżające, czego jednak na ogół należy unikać.

W ten sposób przy pierwszej selekcji mieszaniny tworzyw sztucznych, szkła i metali możnająkorzystnie przy gęstości cieczy różniącej się o 0,01 g/cm³ w zakresie ciężaru właściwego od 0,8 do 0,99 g/cm3 doprowadzać kolejno do styku z wodnym roztworem propanolu, a w zakresie gęstości 1,01 lub 1,005 do 2,90 g/cm3 z wodnym roztworem metawolframianu sodowego. Zależnie od zawartości odpowiednich frakcji zostają one oddzielone, przemyte i wysuszone. W razie potrzeby można poddać odpady jeszcze innym metodom analitycznym. Przeważnie jednak wystarczy przyporządkowanie rozdziału znanym gęstościom rozdzielających cieczy, dzięki czemu można uzyskać zarówno rozdział jakościowy jak i dokładny rozdział ilościowy. Sposób według wynalazku wystarcza, aby przy jego technicznym zastosowaniu uzyskać dokładne fazy rozdziału żądanych tworzyw sztucznych lub metali, które mają być oddzielane, przy czym dla poszczególnych rodzajów tworzyw sztucznych można zdefiniować zakres zastosowania i specyficzną dla danego kraju lub regionu produkcję.

Stosowana ilość mieszaniny składników stałych przy metodzie analitycznej wynosi około 5-50 g, korzystnie 10-20 g/l.

Korzystna odmiana sposobu polega na tym, że ciecze rozdzielające o różnej gęstości wprowadza się kolejno do zbiornika, który zawiera mieszaninę ciał stałych, i po operacji rozdzielania, ustawia nową gęstość lub całkowicie ściąga mieszaninę. Sposób ten zapewnia znaczne oszczędności w stosunku do dotychczasowych sposobów kaskadowych, przy których mieszaninę tworzyw sztucznych kolejno przeprowadza się do kilku zbiorników z cieczami o różnej gęstości. Szczególnie korzystne jest pozostawienie resztkowej cieczy oddzielającej częściowo ściągniętej z produktem opadającym w zbiorniku oddzielającym i oddzielenie następnego stopnia gęstości przez dodanie cieczy oddzielającej o odpowiedniej gęstości.

Jak już podano, sposób ten można przeprowadzać tak, że wypływający składnik w postaci ciała stałego jest oddzielany po zetknięciu się z cieczą oddzielającą. Przeprowadzanie sposobu według wynalazku jest jednak korzystnie możliwe również wtedy, gdy rozpoczyna się od dużej gęstości roztworu cieczy ciężkiej (wszystkie ciała stałe wypływają), a przy każdym następnym niższym stopniu gęstości oddziela się produkt opadający.

W odpowiednio skonstruowanym urządzeniu sposób ten można realizować jako techniczny sposób oddzielania dużych ilości odpadów pochodzących z odzyskiwania tworzyw sztucznych lub materiałów ze złomu elektrycznego (łącznie z częściami szklanymi). Przykładowo polistyren, PCW i czteroftalan polietylenu (PET) można przedstawionym sposobem łatwo oddzielać, przy czym po uprzedniej analizie frakcji gęstości ustawia się określone fazy oddzielania za pomocą cieczy oddzielających, zwłaszcza stabilizowanego roztworu metawolframianu sodowego, a uzyskane produkty opadające oddziela się jako pożądaną frakcję. W ten sposób można łatwo oddzielać z techniczną czystością np. polistyren, poliamid, poliwęglan, polietylenoczteroftalan (PET), polioksymetylen oraz również wzmocnione tworzywa sztuczne, np. tworzywa sztuczne wzmocnione włóknem szklanym. W tym celu po uprzedniej analizie gęstości poszczególnych frakcji, ustawia się określone fazy oddzielania żądanych stopni gęstości za pomocą cieczy oddzielającej, zwłaszcza stabilizowanego roztworu metawolframianu sodowego, a otrzymywane przy tym produkty opadające lub produkty wypływające do góry oddziela się jako pożądaną frakcję. Określanie faz oddzielania możliwe jest bez trudności dzięki bardzo wąskiemu frakcjonowaniu z cieczami o gęstościach w zakresie setnych lub tysięcznych części. Dalszy korzystny przykład realizacj i sposobu polega na tym, że gęstość bardzo blisko graniczących mieszanin tworzyw sztucznych lub tworzyw sztucznych o gęstościach nakładających się wzajemnie jako część mieszaniny składników stałych traktuje się odpowiednim rozpuszczalnikiem, który dla przynaj8

177 441 mniej jednego zawartego tworzywa sztucznego jest rozpuszczalnikiem powodującym pęcznienie, co powoduje zwiększenie objętości i zmniejszenie gęstości. Spęczniałe lub częściowo spęczniałe tworzywo sztuczne doprowadza się do kontaktu z wodą lub z cieczą oddzielającą o stopniowanej gęstości przynajmniej co 0,01 g/cm3 i oddziela się tworzywo sztuczne wypływające do góry łub opadające na dół. Dzięki temu możliwe jest jeszcze dokładniejsze oddzielenie również frakcji o podobnym ciężarze właściwym przy normalnej analizie sedymentacyjnej. Rozpuszczalniki należy wybierać w zależności od rodzaju tworzywa sztucznego. Ponadto celowe jest ustalenie wystarczającego czasu pęcznienia.

Stosowany jako ciecz oddzielająca stabilizowany roztwór metawolframianu metalu alkalicznego lub metalu ziem alkalicznych można łatwo regenerować w etapie regeneracji, przez uzupełnienie zużytego środka utleniającego lub wprowadzenie nowego środka utleniającego. W sposobie według wynalazku tego rodzaju regeneracja jest nieoczekiwanie potrzebna dopiero po dłuższym czasie, tzn. dodany środek utleniający zachowuje swe dotychczas jeszcze nie całkowicie wyjaśnione działanie w jeszcze stosunkowo wystarczającej wysokości, również po intensywnym używaniu roztworu cieczy rozdzielającej, np. przez kilka miesięcy.

Dalsza korzystna postać realizacji sposobujest stosowana do sedymentacyjnego rozdzielania złomu elektrycznego. Przez złom elektryczny rozumie się w odniesieniu do przedmiotowego sposobu złom pochodzący z urządzeń elektrycznych, złom kablowy i tzw. złom elektryczny (płytki drukowane, aparaty telefoniczne, zespoły elektroniczne itp). Za pomocąprzedmiotowego sposobu można osiągnąć poprawne rozdzielanie części z tworzyw sztucznych w oddzielnych frakcjach, to jest frakcje tworzyw sztucznych, frakcje szkła i frakcje metalu, przy czym różne metale, takie jak aluminium i miedź, które mają gęstości wyraźnie różniące się od siebie, mogą być nawet otrzymywane jako oddzielne frakcje.

Wielkości cząstek rozdzielanych w sposobie według wynalazku wynosi od 0,1 do 80 mm. Korzystny zakres wielkości cząstek wynosi 1-8 mm. Przy wielkościach cząstek poniżej 0,1 mm powstają problemy odnośnie prędkości opadania w medium rozdzielającym, a cząstki większe niż o średnicy 80 mm, tzn. o powierzchniach do 10 cm², mogą wprawdzie ogólnie być rozdzielane, jednak powstają trudności przy odprowadzaniu ich ze zbiorników oddzielających.

Urządzenie według wynalazku ma komorę rozdzielania, którą napełnia się cieczą rozdzielającą, przy czym gęstość cieczy rozdzielającej na początku procesu rozdzielania ustawiona jest przykładowo tak, że wszystkie składniki wprowadzonego materiału wypływają do góry. Do komory rozdzielającej wprowadza się mieszaninę złożonąz rozdrobnionego, nie rozpuszczającego się w cieczy rozdzielającej materiału o wielkości cząstek od około 1do 5 mm, który stanowi mieszaninę tworzyw sztucznych i metali. Po zwilżeniu mieszaniny przez mieszanie mechaniczne lub ultradźwiękowo albo innym konwencjonalnym sposobem, następuje rozdzielanie materiału w krótkim czasie przez działanie siły ciężkości. Osadzająca się, opadająca na dno frakcja odprowadzana jest przez otwór w klapie dennej do znajdującej się pod spodem komory osadczej wraz z częścią cieczy rozdzielającej. Odprowadzanie to może być wspomagane przez dodatkowy element mieszający lub inne odpowiednie urządzenie, np. w postaci ukośnej płaszczyzny.

Frakcja opadająca, znajdująca się w komorze osadczej, zostaje oddzielona od resztkowej cieczy rozdzielającej za pomocą sita lub wirówki, przemyta i następnie wysuszona. Odprowadzona ciecz rozdzielająca jest doprowadzana z powrotem do obiegu, podobnie jak woda płucząca, którą ewentualnie zatęża się. Do znajdującej się w komorze oddzielającej frakcji wypływającej do góry zostaje doprowadzona nowa ciecz oddzielająca i ustawiona zostaje nowa gęstość. Otrzymywana przy tym ewentualnie nowa frakcja opadająca jest odprowadzana w taki sam sposób, jak opisano poprzednio.

Sposób może być korzystnie przeprowadzany w urządzeniu, w którym pod cylindryczną komorą rozdzielającą znajduje się wiele sektorowych komór osadczych. Można go jednak również przeprowadzać za pomocą stożkowej komory rozdzielającej i tylko jednej usytuowanej pod nią komory osadczej.

177 441

Dla celów analitycznych korzystne jest, kiedy urządzenie rozdzielające pracuje przy stałej temperaturze, to znaczy sterowane przez termostat medium zostaje doprowadzone np. do płaszcza wokół urządzenia i utrzymuje stałą temperaturę.

Przebieg procesu rozdzielania jest korzystnie sterowany mikroprocesorem. Tego rodzaju sterowanie umożliwia między innymi ustawianie gęstości cieczy rozdzielającej przez dozowanie do niej cieczy pomocniczej i dzięki dokładności dozowania zapewniona jest wysoka dokładność rozdzielania. Przez pomiar gęstości cieczy rozdzielającej określona zostaje ilość cieczy pomocniczej, którąnależy dodać, i ciecz ta jest w określonej ilości dodawana do głównej cieczy rozdzielającej. Cieczą pomocniczą może być woda lub ta sama ciecz rozdzielająca o innej gęstości.

W dalszej postaci realizacji ciecz rozdzielająca o zadanej gęstości wprowadzana jest do prawie pozbawionego cieczy materiału przeznaczonego do rozdzielania w komorze rozdzielania, przy czym ciecze różnej gęstości prowadzone sąw oddzielnych obiegach i mogąbyć rozcieńczane cieczą pomocniczą, bądź zatężane do żądanej gęstości.

Same czasy rozdzielania nie są krytyczne i mogą wynosić 0,1-100 s, korzystnie 0,5-30 s, zwłaszcza 0,5-10 s.

Wynalazek zostanie dokładniej objaśniony poniżej w przykładach jego wykonania pokazanych na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia wykres frakcjonowania gęstościowego tworzywa sztucznego ze złomu elektrycznego, fig. 2a - wykres analizy frakcji gęstości polistyrenowych tworzyw sztucznych z rozdzielczością 0,05 g/cm3, fig. 2b - wykres analizy frakcji gęstości polistyrenowych tworzyw sztucznych z rozdzielczością0,01 g/cm3, fig. 3 - wykres słupkowy analizy frakcji gęstości mieszaniny złożonej z aluminium i tworzyw sztucznych, fig. 4 - wykres słupkowy analizy frakcji gęstości mieszaniny aluminium, miedzi i tworzyw sztucznych, fig. 5 - wykres słupkowy analizy frakcji gęstości mieszaniny tworzyw sztucznych z materiałów opakowaniowych (kubki), fig. 6 - analizę frakcji gęstości według głównych składników złomu elektrycznego (analiza przeglądowa), fig. 7 - wykres słupkowy analizy frakcji gęstości wszystkich składników próbki złomu elektrycznego z rozdzielczością gęstości 0,01 g/cm3, fig. 8 - widok z boku pierwszej postaci wykonania urządzenia według wynalazku, fig. 9 - przekrój według fig. 8 w płaszczyźnie a-a, fig. 10 - widok z boku drugiej postaci wykonania urządzenia według wynalazku, fig. 11 widok z góry według fig. 10.

W pierwszej postaci wykonania urządzenia pokazanego na fig. 8 i 9 komora rozdzielania 1 ma kształt cylindra. Jest ona oddzielona przez dwie przesuwne względem siebie tarcze 9 i 13 od znajdujących się poniżej komór osadczych 2-7, przy czym tarcze te mają otwór, który jest nie większy niż otwór każdej komory osadczej do znajdującej się nad nią komory rozdzielającej. W specjalnej postaci wykonania wynalazku może być zastosowany napędzany centralnym wałem 10 zgarniak 8, poruszający się nad tarczą w komorze rozdzielającej w celu całkowitego usuwania frakcji opadającej z komory rozdzielającej. Komory osadcze mogąbyć opróżniane przez otwory 11 w dnie lub w płaszczyźnie dna. Ciecz rozdzielająca może być odprowadzana przewodem rurowym 12.

W drugiej postaci wykonania urządzenia pokazanej na fig. 10 i 11 urządzenie ma kształt okrągłego stożka stanowiącego komorę rozdzielania 1, która jest oddzielona od usytuowanej poniżej komory osadczej 2 przez umieszczoną poziomo zasuwę 21. Zasuwa ta może być również pochylona pod kątem do dołu końcem zamykającym 24. Komora rozdzielająca 1 mana swej stronie górnej przynajmniej jeden otwór dopływowy 25. Dolna zasuwa 22 umieszczona jest w znajdującej się pod spodem komorze osadczej 2 w jej części dolnej, i jej otwarcie powoduje spuszczenie osadu.

Działanie tego urządzenia polega na tym, że po wprowadzeniu przez dopływowy otwór 25 do komory rozdzielającej 1 przeznaczonej do rozdzielania mieszaniny składników stałych, doprowadza się następnie przez ten otwór ciecz rozdzielającą. Zasuwa 21 jest przy tym zamknięta. Po krótkim czasie rozdzielania wynoszącym około 5 sekund następuje rozdzielenie na frakcję wypływającą do góry i frakcję opadającą. Otwiera się zasuwę 21 i frakcja opadająca wraz z częścią cieczy rozdzielającej spływa do komory osadczej 2. Zasuwę 21 z powrotem zamyka się. Podczas tej operacji zasuwa 22 jest zamknięta. Mieszaninę usuwa się z komory osadczej 2 przez

177 441 wyciągnięcie zasuwy 22, a następnie pozostałą ciecz rozdzielającąoddziela się przez filtrację lub odwirowanie, a frakcję staląprzemywa się i suszy. W międzyczasie komorę rozdzielającą znowu napełnia się cieczą rozdzielającą o żądanej gęstości i operację rozdzielania powtarza się.

Przykład 1.

Użyto odpady z sortowania wodnego tworzyw sztucznych, które sedymentowały na dnie płuczki. Zastosowano trzy równoległe próbki po 10 g o rozdrobnieniu od 0,315 do 8,0 mm. Rozdzielanie mieszaniny tworzyw sztucznych następowało w ten sposób, że znajdująca się w komorze rozdzielającej mieszanina kolejno była doprowadzana za każdym razem do styku z 250 mm roztworu metawolframianu sodowego przy różnicach gęstości po 0,05 g/cm3 w zakresie od 1,05 do 1,5 g/cm3. Przeprowadzono w ten sposób 12 stopni rozdzielania sedymentacyjnego, łącznie z rozdzielaniem za pomocą wody i za pomocą wody z alkoholem. Frakcje o różnicy gęstości 0,05 g/cm3 oddzielono, przemyto i wysuszono. Ocena widm poszczególnych frakcji wykazała zawartość 0,5% poliolefin, 9% polistyrenu, 89% PCW/PET oraz 2% frakcji resztkowej złożonej z aluminium i aluminium połączonego z tworzywem sztucznym. Wartości dwóch równoległych próbek były zbliżone, tak że błąd tej analizy należy uznać za bardzo niewielki.

Przykład 2.

g wstępnie rozdzielonej mieszaniny aluminium i tworzyw sztucznych przemyto i poddano frakcjonowaniu za pomocą roztworów metawolframianu sodowego o różnych gęstościach przy stopniowaniu po 0,05 g/cm3 w zakresie gęstości 0,05-2,70 g/cm3. Stosowana mieszanina miała wielkość ziaren od 0,315 do 3,0 mm.

Z figury 3 wynika, że jako rozdzielone materiały w tym przykładzie występuje przeważnie polistyren, a w dalszym rzędzie PCW/elastomery. Wydajność odzyskiwania aluminium wynosi około 10% masy (w odniesieniu do ilości odważki 10 g mieszaniny).

Przykład 3.

g rozdzielonej wstępnie mieszaniny aluminium, miedzi i tworzyw sztucznych z przeróbki mieszanych kabli przemyto i poddano frakcjonowaniu roztworem metawolframianu sodowego o różnej gęstości stopniowanej co 0,05 g/cm3 w zakresie gęstości od 0,95 do 2,90 g/cm3. Z fig. 4 wynika, że jako tworzywa sztuczne w tym przykładzie przeważnie występuje PCW/elastomer, a na drugim miejscu polietylen. Wydajność odzyskiwania aluminium wynosi około 4,7% masy, a odzyskiwania miedzi około 7% masy (w odniesieniu do odważki 20 g mieszaniny).

Przykład porównawczy 1.

Mieszaninę modelową, złożoną z 30% wag. polistyrenu, 20% wag. polimeru styrenowo-akrylonitrylowego (SAN) i 25% wag. akrylonitrylo-butadieno-styrenu (ABS)(I) oraz ABS (II) różnych producentów, poddano analizie frakcji sedymentacyjnej. Wzięto dwie równoległe próbki, każda po 5 g tej mieszaniny o wielkości ziaren od 1 do 5 mm (próbka A i próbka B).

a) Próbkę ró, po dobpiejak w innych f^rzykła^t^iK^li, doprowadzono do styku z cieczami rozdzielającymi, przy czym roztwory te miały następujące gęstości:

Etap	Ciecz rozdzielająca	Gęstość (g/cm³)
1.	wuko	1,00
2.	wodny roztwór metowolfromionc sodowego	1,05
3.		1,10
4.		1,15

Frakcję opadającą uzyskiwaną w każdym etapie oddzielano, przemywano, suszono i określano jej masę. Otrzymano procentowy rozkład mas w poszczególnych stopniach gęstości według fig. 2a.

b) PróbkP β, po όοόι^ obk w iopych srrzy kłHdach, doy')roevadzanjj do /ζιοό zami rozdzielojąpzmi, przy czym roztwory te miały następujące gęstości:

177 441

Etap	Ciecz rozdzielająca	Gęstość (g/cm³)
1.	woda	1,00
2.	wodny roztwór metawolframianu sodowego	1,01
3.	i»	1,02
4.	łł	1,03
5.	łł	1,04
6.	łł	1,05
7.		1,06
8.	łł	1,07
9.	łł	1,08
10.	łł	1,09
11.	łl	1,10
12.	ił	1,11

Frakcję opadającą otrzymywaną w każdym etapie oddzielano, przemywano i suszono oraz określano jej masę. Otrzymany procentowy rozkład mas w poszczególnych stopniach gęstości podano na fig. 2b.

Z przykładu tego wynika, że wyniki rozdzielania otrzymywane przy stopniowaniu gęstości co 0,05 g/cm3 nie wystarczają dla dokładnego scharakteryzowania mieszaniny tworzyw sztucznych. Dopiero rozdzielczość gęstości co 0,01 g/cm3 wykazuje maksima przy 1,02-1,04-1,07-1,10 g/cm3, które wskazująna istnienie różnych tworzyw sztucznych (SAN, PS, ABSI, ABSII). W ten sposób otrzymano prawie stuprocentowy rozdział badanej mieszaniny.

Frakcjonowanie przeprowadzono najpierw roztworami metawolframianu sodowego o różnej gęstości ze stopniowaniem co 0,05 g/cm3. Wyniki przedstawiono na fig. 11 i 12. Okazuje się, że nie można było uzyskać pełnego rozdzielenia modelowej mieszaniny. Tę samą modelową mieszaninę badano następnie roztworem metawolframianu sodowego ze stopniowaniem gęstości co 0,01 g/cm3, przy czym otrzymano prawie stuprocentowy rozdział badanej mieszaniny. Wyniki przedstawiono na fig. 13 i 14.

Przykład 4.

Zastosowano 500 g ręcznie sortowanych opakowań z tworzyw sztucznych (kubków) o wielkości ziaren od 0,315 do 8,0 mm. Frakcjonowanie tej mieszaniny przeprowadzono roztworem metawolframianu sodowego, zaczynając od gęstości 1,45 g/cm3. Frakcjonowanie przeprowadzane było w kierunku malejącej gęstości aż do gęstości 1,01, a następnie przy użyciu wody lub roztworu wody z alkoholem aż do gęstości 0,80 g/cnf. Otrzymywane frakcje przemywano, suszono i określano' grawimetrycznie. Ocena przeprowadzona została przez komputer i otrzymano rozkład tworzyw sztucznych przedstawiony na fig. 5.

Przykład 5.

W celu określenia możliwości rozdzielania oraz zawartości wartościowych materiałów w złomie elektrycznym (płytki drukowane, złącza wtykowe) przeprowadzono analizę frakcji gęstości według wynalazku. Wielkość ziaren materiału próbki wynosiła 0,2-2,0 mm.

g rozdrobnionego złomu elektrycznego wprowadzono do komory rozdzielającej, przy czym frakcjonowanie przeprowadzano z malejącągęstością zaczynając od gęstości 2,7 g/cm3, a kończąc na gęstości 1,03 g/cm3. Przy gęstości 2,7 g/cm3 nastąpiło rozdzielenie metalu od tworzyw sztucznych, przy czym otrzymano 7,33 g (49% wag.) metali. Dalsze składniki próbki oddzielano w zakresie gęstości 2,3-2,7 g/cm3 (połączenia metalu z tworzywem sztucznym, 2% masy) oraz od 2,0 do 2,3 g/cm3 (ceramika, 1%o masy). Przegląd składników próbki podano na fig. 6.

177 441

Przykład 6.

W celu określenia możliwości rozdzielania i ilości wartościowych materiałów ze złomu elektrycznego (płytki drukowane) przeprowadzono analizę frakcji gęstości według wynalazku. Wielkość ziaren materiału próbki wynosiła 0,5-3,0 mm.

g rozdrobnionego złomu elektrycznego wprowadzono do komory rozdzielającej, przy czym frakcjonowanie przeprowadzano zmalejącągęstością, zaczynając od gęstości 2,7 g/cm3, a kończąc na gęstości 1,045 g/cm3. Przy gęstości 2,7 g/cm3 nastąpiło rozdzielenie metali i lżejszych składników, łącznie z aluminium, przy czym otrzymano 7,507 g (50,59% wag.) metali. Wyniki frakcjonowania tworzyw sztucznych według gęstości otrzymane zostały podobnie jak w przykładzie 4. Przyporządkowanie materiałowe frakcji przeprowadzono za pomocą pirolitycznej chromatografii gazowej. Graficzne przedstawienie frakcji poniżej gęstości 2,0 podano na fig. 1.

177 441

Fig. 2a

Fig. 2b

177 441

(β to (β m 441

177 441

Fig. 6

Masa %

Fig. 7

Gęstość g/cm³

ΙΊΊ 441

Fig. 9

Fig. 8

177 441

Fig. 1

(0 tft (9

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 70 egz.

Cena 4,00 zł.

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Sposób rozdzielania mieszanin ciał stałych o różnej gęstości, polegający na doprowadzaniu rozdrobnionej mieszaniny ciał stałych, w której wielkość cząstek wynosi od 0,1 do 80 mm, do kontaktu z wodnymi roztworami cieczy rozdzielających o różnej gęstości i odprowadzaniu po każdym etapie składnika ciał stałych wypływającego do góry lub opadającego w dół, znamienny tym, że rozdzielanie sedymentacyjne ciał stałych przeprowadza się w cieczy rozdzielającej przy stopniowanej gęstości cieczy od 0,005 g/cm³ do 0,1 g/cm³ w wybranym zakresie od 0,8 do 2,9 g/cm³, przy czym jako ciecz rozdzielającą w zakresie gęstości od 1,01 do 1,16 g/cm3 stosuje się roztwór mocznika, a w zakresie gęstości 1,01 do 2,9 używa się stabilizowanego roztworu cieczy ciężkiej złożonego z metawolframianu metalu alkalicznego lub metalu ziem alkalicznych o stężeniu w zakresie 1-80% masy, w odniesieniu do całkowitej masy, oraz środka utleniającego wybranego z grupy obejmującej chromian, dwuchromian, nadmanganian, azotan, nadtlenokwasy, nadestry o stężeniu od 0,05 do 0,5% masy w odniesieniu do ilości metawolframianu sodowego.
2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że ciecz rozdzielającą stosuje się do rozdzielania sedymentacyjnego zawierających metale niemineralnych mieszanin ciał stałych.
3. Sposób według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że ciecze rozdzielające o różnej gęstości wprowadza się kolejno do zbiornika, który zawiera mieszaninę ciał stałych, a po procesie rozdzielania uzupełnia się ciecz rozdzielającą, ustawia jej nowągęstość lub całkowicie odprowadza się ciecz.
4. Sposób według jednego z zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że opadający w dół składnik ciał stałych odprowadza się w cieczy rozdzielającej, po uprzednim skontaktowaniu go z tą cieczą.
5. Sposób rozdzielania mieszanin ciał stałych o różnej gęstości polegający na doprowadzaniu rozdrobnionej mieszaniny ciał stałych, w której wielkość cząstek wynosi od 0,1 do 80 mm, do kontaktu z wodnymi roztworami cieczy rozdzielających o różnej gęstości i odprowadzaniu po każdym etapie składnika ciał stałych wypływającego do góry lub opadającego w dół, znamienny tym, że po zgrubnym wstępnym rozdzieleniu tworzywa sztuczne o zbliżonej gęstości lub tworzywa sztuczne o gęstościach wzajemnie nakładających się na siebie, stanowiące część mieszaniny ciał stałych, traktuje się rozpuszczalnikiem, który przynajmniej dla jednego z zawartych w tej mieszaninie tworzyw sztucznych jest rozpuszczalnikiem powodującym spęczenie i zwiększenie objętości tego tworzywa sztucznego, a następnie tworzywo sztuczne spęczniałe lub częściowo spęczniałe i mające zmniejszoną gęstość doprowadza się do styku z wodą lub z cieczą rozdzielającą o stopniowanej gęstości przynajmniej co 0,01 g/cm3 i składnik wypływający do góry lub opadający w dół odprowadza się.
6. Ciecz rozdzielająca do sedymentacyjnego rozdzielania zawierających metale, niemineralnych produktów odpadowych z grupy tworzyw sztucznych, szkła i złomu elektrycznego oraz ich mieszanin, znamienna tym, że składa się z wodnego roztworu metawolframianu metalu alkalicznego lub metalu ziem alkalicznych o stężeniu w zakresie 1-80% masy w odniesieniu do całkowitej masy oraz ze środka utleniającego, wybranego z grupy zawierającej chromian, dwuchromian, nadmanganian, azotan, nadtlenokwasy, nadestry o stężeniu od 0,05 do 0,5% masy w odniesieniu do ilości wolframianu sodowego.
7. Ciecz rozdzielająca według zastrz. 6, znamienna tym, że metalem alkalicznym jest sód lub lit, korzystnie sód.
8. Ciecz rozdzielająca według zastrz. 6, znamienna tym, że środkiem utleniającym jest dwuchromian potasu, dwuchromian sodu lub nadmanganian potasu.

177 441
9. Ciecz rozdzielająca według zastrz. 6 albo 7, albo 8, znamienna tym, że jest roztworem o różnej gęstości stopniowanej od 0,005 do 0,1 g/cm³ w zakresie gęstości od 1 do 2,9 g/cm³, korzystnie stopniowanej od 0,01 do 0,05 g/cm3.
10. Urządzenie do rozdzielania mieszanin ciał stałych metodą sedymentacji w roztworach cieczy rozdzielających o różnych gęstościach, znamienne tym, że ma okrągły stożkowy korpus z komorą rozdzielającą (1), która jest za pomocą dwóch wzajemnie przesuwnych tarcz (9) i (13) oddzielona od znajdujących się poniżej komór osadczych (2), przy czym tarcze te mają otwór o wielkości nie większej niż górny otwór każdej komory osadczej, jak również ewentualnie zamontowany pośrodku w korpusie obrotowy wał, połączony sztywno ze zgarniakiem (8) oraz zamykające zasuwy denne, zamontowane w komorach osadczych (2) - (7).