NL1005565C2 - Inrichting en werkwijze voor het meten van de positie van een met tenminste één bot in een lichaam verbonden implantaat. - Google Patents

Description

Inrichting en werkwijze voor het meten van de positie van een met tenminste één bot in een lichaam verbonden implantaat

De onderhavige uitvinding heeft betrekking op een werkwijze voor het meten 5 van de positie van een met tenminste één bot in een lichaam verbonden implantaat, welk bot tenminste één botmarkering heeft en welk implantaat tenminste twee vooraf bepaalde merktekens heeft, volgens de volgende stappen: a. het genereren van eerste straling op een eerste positie en het richten van de eerste straling op de tenminste ene botmarkering en de tenminste twee vooraf 10 bepaalde merktekens van het implantaat vanuit een eerste richting; b. het genereren van tweede straling op een tweede positie en het richten van de tweede straling op de tenminste ene botmarkering en de tenminste twee vooraf bepaalde merktekens van het implantaat vanuit een tweede richting; c. het ontvangen van door de tenminste twee vooraf bepaalde merktekens van het 15 implantaat en de tenminste ene botmarkering doorgetreden straling; d. het bepalen van de positie van het implantaat ten opzichte van het bot op basis van de in stap c ontvangen straling; e. het later in de tijd herhalen van de stappen a tot en met d teneinde een nieuwe positie van het implantaat ten opzichte van het bot te meten en het bepalen van 20 de migratie van het implantaat ten opzichte van het bot door het vergelijken van de nieuwe positie met de genoemde positie.

Een dergelijke werkwijze wordt veelvuldig in ziekenhuizen toegepast en is bijvoorbeeld beschreven in K. Soballe, "Migration of hydroxyapatite coated femoral protheses", Journal of Bone and Joint Surgery, volume 75-B, nr. 5, september 1993, 25 blz. 681-687.

Een dergelijke werkwijze wordt bijvoorbeeld gebruikt voor het bepalen van de positie van een heupprothese ten opzichte van het bovenbeen, waarmee de heupprothese aan de ene kant is verbonden. De heupprothese is aan de andere kant in contact met een acetabulumprothese, die in het bekken is bevestigd.

30 Slijtage van het heupgewricht leidt tot een zeer pijnlijke beperking van de moge lijke bewegingen van een persoon. Sedert de jaren zeventig worden in de orthopedie veelvuldig heupprothesen toegepast ter vervanging van een versleten heupgewricht. De behandeling van de artrose eindigt echter niet met het aanbrengen van een heupprothe 1 0 0 5565 2 se, maar is in de praktijk het begin van een lange periode van zorgvuldige controle van de patiënt. De controle bestaat uit zowel lichamelijk onderzoek als de bestudering van regelmatig gemaakte röntgen-opnamen.

Bij de introductie van de werkwijze was de minimale leeftijd ongeveer 70 jaar 5 voor te behandelen patiënten. Heden ten dage worden echter ook bij steeds jongere personen dergelijke heupprothesen aangebracht. Jongere personen hebben een hoger activiteiten-niveau dan ouderen, waardoor ziekenhuizen steeds meer worden geconfronteerd met heupprothesen die loslaten van het bot, waarmee zij verbonden zijn.

Figuur 1 toont in schematische vorm een röntgenopname van een heupprothese 1, 10 die aan de bovenzijde met een bolvormig uiteinde 2 in contact staat met een acetabu-lumprothese 19, die in het bekken 9 is bevestigd en aan de onderzijde met een pen 3 met het bovenbeen 6 is verbonden.

Het bovenbeen 6 vertoont, net onder het heupgewricht, twee opvallende uitsteeksels, waarvan de buitenste 8 de trochanter major wordt genoemd en de binnenste 7 de 15 trochanter minor. Het oppervlak van de trochanter major is ruw om het contactvlak voor de daar aanhechtende bil- en bovenbeen-spieren te vergroten. De trochanter minor ligt aan de binnenzijde en wijst 30° naar achteren. Aan de trochanter minor hecht slechts één spier aan, die bij aanspanning een buiging in het heupgewricht en een draaiing naar buiten van het bovenbeen tot gevolg heeft. Beide knobbels bevinden zich 20 op een vaste locatie. Dat wil zeggen dat de vorm, de plaats ten opzichte van het been en de grootte door het plaatsen van een prothese 1 in het bovenbeen niet worden beïnvloed. De trochanter major, de trochanter minor, alsmede de as van het kniege-wricht (niet getekend in figuur 1), bevinden zich op vaste anatomische posities, die oriënteringspunten vormen voor de juiste positie van inbrengen van de prothese 1.

25 Wanneer een heupprothese 1 losraakt van het bovenbeen 6, heeft dat tot gevolg dat de prothese 1 langzaam in het bovenbeen 6 wegzakt en er beschadiging aan het bovenbeen 6 optreedt. Indien dit pas in een laat stadium wordt ontdekt, kan er reeds sprake zijn van veel botverlies, dat eerst dient te worden vervangen door donor-bot om de anatomie zodanig te herstellen, dat er weer eenzelfde prothese 1 kan worden ge-30 plaatst.

Het "moment" waarop de mechanische loslating ontstaat, is niet exact bekend. Met de huidige standaard röntgen-technieken is het slechts mogelijk om te constateren of een prothese vast zit of los is geraakt, danwel of de prothese 1 meer dan 5 mm is 1005565 3 verplaatst. In medische kringen wordt verondersteld, dat de toename van de migratie-snelheid het "moment" van loslating is. Onder migratie-snelheid wordt de snelheid verstaan waarmee de prothese 1 zich verplaatst ten opzichte van het bovenbeen 6.

In het bovengenoemde artikel van Soballe wordt een standaardwerkwijze be-5 schreven, waarmee momenteel de positie van de prothese 1 ten opzichte van het bovenbeen 6 kan worden gemeten. Deze werkwijze staat bekend als de röntgenstereofoto-grammometrie-analyse (RSA).

Met deze standaardwerkwijze kan de verplaatsing van de prothese 1 in het bovenbeen 6 worden gemeten met een nauwkeurigheid van 0,1 mm. Om van deze 10 standaardwerkwijze gebruik te kunnen maken dienen tijdens de heup-operatie voor het plaatsen van de heupprothese 1 diverse tantalumbolletjes, die gebruikelijk een diameter van 0,8 mm hebben, in het bot op verschillende plaatsen te worden aangebracht. Bovendien dient de prothese 1 zelf ook te zijn voorzien van tenminste één tantalumbol-letje, dat dient als referentielocatie. De in het bot aangebracht tantalumbolletjes ver-15 plaatsen zich na de heup-operatie niet meer.

Bij de RSA-werkwijze worden met twee röntgencamera’s 10, 11 vanuit diverse richtingen tenminste twee verschillende röntgenbeelden gemaakt. De röntgenstraling is zo gericht, dat de tantalumbolletjes in het bovenbeen 6 en op de prothese 1 zichtbaar zijn. Door gebruik te maken van de twee beelden die uit verschillende hoeken genomen 20 zijn en een bekende driehoeksmeting kan de ruimtelijke positie van de prothese 1 ten opzichte van het bovenbeen 6 nauwkeurig worden bepaald. Door dergelijke metingen in de loop van de tijd te herhalen, kan de migratie van de prothese 1 ten opzichte van het bovenbeen 6 worden bepaald.

De genoemde RSA-werkwijze is weliswaar zeer nauwkeurig, maar ook zeer 25 omslachtig. Bovendien is deze bekende werkwijze slechts toepasbaar op een geselecteerde groep patiënten, aangezien er maar enkele universitaire ziekenhuizen zijn, die over de noodzakelijke geavanceerde apparatuur beschikken.

Het is derhalve gewenst om een werkwijze te verschaffen, waarmee de migratie van een met een bot verbonden implantaat in een lichaam met grote nauwkeurigheid 30 kan worden bepaald zonder dat tijdens de operatie voor het aanbrengen van het implantaat extra handelingen nodig zijn, zoals het aanbrengen van tantalumbolletjes.

Voor het bereiken van deze doelstelling voorziet de werkwijze van de bovengenoemde soort erin, dat de tenminste ene botmarkering bestaat uit een anatomisch vast 1 00 5565 4 punt van het bot en de positie van de tenminste ene botmarkering wordt bepaald door de positie van het anatomisch vaste punt te meten.

De uitvinder van de onderhavige uitvinding heeft namelijk vastgesteld, dat de meeste botten, waarmee een prothese na een operatie is verbonden, anatomisch vaste 5 punten heeft, die met moderne technologieën zijn te lokaliseren. Derhalve is het niet meer nodig om bijvoorbeeld tantalumbolletjes te gebruiken, waarvan de positie met behulp van röntgenbeelden wordt vastgesteld, maar kan worden volstaan met het toepassen van middelen voor het vaststellen van de positie van het tenminste ene anatomisch vaste punt ten opzichte van de prothese. Voor het vaststellen van de positie 10 van de prothese wordt dan gebruik gemaakt van het lokaliseren van twee merktekens, die met de prothese zijn verbonden. Deze merktekens kunnen bijvoorbeeld, net als in de stand van de techniek, bestaan uit kleine voorwerpen die met behulp van röntgenbeelden zijn te lokaliseren, bijvoorbeeld tantalumbolletjes. Aangezien het echter tegenwoordig mogelijk is om nauwkeurig vormen van voorwerpen te detecteren, is het ook 15 mogelijk om twee vaste punten van de prothese zelf te kiezen als merktekens, waarvan de locatie met behulp van de vormherkenningsmiddelen wordt vastgesteld. Ook dan zijn er dus drie bekende locaties, waarmee met behulp van driehoeksmeting onderlinge posities kunnen worden vastgesteld.

Opgemerkt wordt, dat WO-A-96/25086 een werkwijze openbaart voor het meten 20 van de dichtheid van bot in de buurt van een implantaat. Dit document gaat eveneens uit van het probleem, dat een implantaat na verloop van tijd kan loslaten van het omringende bot. De hierin geopenbaarde werkwijze is vooral gericht op implantaten van composiet materiaal, dat röntgenstraling doorlaat en daarmee dus niet kan worden gedetecteerd. Daarom zijn op het implantaat bijvoorbeeld drie tantalium markers 25 aangebracht, waarmee de exacte ligging van het implantaat kan worden bepaald. Dit gebeurt door een röntgenfoto van het implantaat te vergelijken met een eerder opgenomen beeld daarvan. Door verschuivings- en rotatietechnieken wordt een zo goed mogelijke passing tussen de actuele foto en de eerder opgenomen foto verkregen. Tevens wordt de positie van één vast punt van het bot, bijvoorbeeld de trochanter minor, 30 bepaald om de positie van het bot te bepalen. Als eenmaal de positie van het bot en het implantaat zijn vastgesteld, kan het overgangsgebied tussen implantaat en bot worden bepaald. Daar wordt met behulp van op zich zelf bekende technieken, bijvoorbeeld "dual energy x-ray absorptiometry" (DEXA), de dichtheid van het bot gemeten, het- 1005565 5 geen geacht wordt een maat te zijn voor de degeneratie van de verbinding tussen bot en implantaat. Deze bekende techniek openbaart dus geen migratiemeting maar bot-dichtheidsmeting. De techniek werkt slechts als er geen sprake is van migratie tussen opeenvolgende metingen, anders kunnen actuele beelden niet meer adequaat met 5 vroegere worden vergeleken.

Het is niet per sé noodzakelijk, dat de werkwijze volgens de uitvinding gebruik maakt van twee te lokaliseren voorwerpen of punten van het implantaat en tenminste één botmarkering. Indien het bot bijvoorbeeld twee anatomisch vaste punten kent, kan worden volstaan met één merkteken van het implantaat.

10 Derhalve heeft de uitvinding ook betrekking op een werkwijze voor het meten van de positie van een met tenminste één bot in een lichaam verbonden implantaat, welk bot tenminste twee botmarkeringen heeft en welk implantaat tenminste één vooraf bepaald merkteken heeft, volgens de volgende stappen: a. het genereren van eerste straling op een eerste positie en het richten van de 15 eerste straling op de tenminste twee botmarkeringen en het tenminste ene vooraf bepaalde merkteken van het implantaat vanuit een eerste richting; b. het genereren van tweede straling op een tweede positie en het richten van de tweede straling op de tenminste twee botmarkeringen en het tenminste ene vooraf bepaalde merkteken van het implantaat vanuit een tweede richting; 20 c. het ontvangen van door het tenminste ene vooraf bepaalde merkteken van het implantaat en de tenminste twee botmarkeringen doorgetreden straling; d. het bepalen van de positie van het implantaat ten opzichte van het bot op basis van de in stap c ontvangen straling; e. het later in de tijd herhalen van de stappen a tot en met d teneinde een nieuwe 25 positie van het implantaat ten opzichte van het bot te meten en het bepalen van de migratie van het implantaat ten opzichte van het bot door het vergelijken van de nieuwe positie met de genoemde positie gekenmerkt doordat iedere botmarkering bestaat uit een anatomisch vast punt van het bot en de positie van iedere botmarkering wordt bepaald door de positie van ieder 30 anatomisch vast punt te meten.

Het implantaat kan bijvoorbeeld een heupprothese zijn, waarbij de botmarkering kan worden geselecteerd uit de volgende twee anatomisch vaste punten: de trochanter major en de trochanter minor.

1005565 6

De werkwijze heeft echter ook betrekking op knieprothesen, waarbij de botmar-kering wordt geselecteerd uit de volgende twee anatomisch vaste punten: de mediale epicondyl en de laterale epicondyl.

Voorts kan de werkwijze volgens de onderhavige uitvinding zich uitstrekken tot 5 elke andere vorm van prothese, die wordt aangebracht in een bot waarbij het bot duidelijk herkenbare, anatomisch vaste punten heeft. Vooral (maar niet uitsluitend) bij gewrichtsvervangende implantaten is de werkwijze van voordeel, omdat alle gewrichten unieke botmarkeringen hebben.

Voor het uitvoeren van de bovengeschetste werkwijze heeft de uitvinding ook 10 betrekking op inrichtingen zoals gedefinieerd in onafhankelijke conclusies 6 en 7.

Hieronder zal de uitvinding nader worden toegelicht aan de hand van enkele tekeningen, die slechts bedoeld zijn ter illustratie van de uitvinding en niet ter beperking daarvan.

Figuur 1 toont een schematische weergave van een met het bovenbeen verbonden 15 heupprothese; figuur 2 toont op schematische wijze een met het bovenbeen en het scheenbeen verbonden knieprothese.

De elementen behorend bij de verwijzingscijfers 1 t/m 11 zijn hierboven reeds beschreven. Met het verwijzingscijfer 12 wordt een evaluatie-inrichting, bijvoorbeeld 20 een computer, aangeduid, die met de stralingsbronnen 10, 11 is verbonden. De stra-lingsbronnen 10, 11 zijn ingericht voor het genereren van röntgenstraling. Het is echter denkbaar dat straling van een andere frequentie wordt gegenereerd en voor het doel van de onderhavige uitvinding wordt gebruikt.

De evaluatiemiddelen 12 zijn onder meer ingericht voor het besturen van de 25 stralingsbronnen 10, 11.

Voorts zijn twee ontvangers 17, 18 aangebracht voor het ontvangen van de door de stralingsbronnen 10, 11 uitgezonden straling, nadat de straling de prothese met het omringende bot heeft doorstraald. De ontvangers 17, 18 zijn verbonden met de evaluatie-inrichting 12 voor het doorgeven van de daardoor ontvangen beelden.

30 De evaluatiemiddelen 12 bestaan bij voorkeur uit een computer, waarvan het geheugen geladen is met een softwareprogramma voor het herkennen van vormen van botten. Een programma dat met voordeel kan worden gebruikt is het Scipio®-program-ma, dat reeds enige tijd wordt toegepast bij bot-banken. Bot-banken zijn instellingen, 1 005565 7 waar botten zijn opgeslagen voor later gebruik bij transplantaties. Met behulp van CCD’s en het Scipio®-programma kunnen in bot-banken opgeslagen botten wat vorm betreft worden herkend. De vormen van de opgeslagen botten worden geregistreerd en onthouden in het geheugen van een computer. Bij aanvragen voor het leveren van 5 botten, kunnen gevraagde vormen van botten worden vergeleken met geregistreerde botvormen, zodat eenvoudiger en sneller botten voor transplantatiedoeleinden kunnen worden aangeleverd.

Het genoemde Scipio®-programma is in principe in staat om anatomisch vaste punten van botten te lokaliseren.

10 Derhalve kan het genoemde Scipio®-programma in principe worden gebruikt voor bijvoorbeeld het lokaliseren van de trochanter minor 7 en de trochanter major 8 van het bovenbeen. Deze punten kunnen vervolgens worden gebruikt in plaats van de locaties van de in de stand van de techniek in het bot gebrachte tantalumbolletjes voor het bepalen van de positie van het bovenbeen 6.

15 Voor het bepalen van de positie van de heupprothese 1 kan gebruik worden gemaakt van de tantalumbolletjes 4, 5, die met de prothese 1 zijn verbonden. Gebruik van deze tantalumbolletjes is echter niet nodig. Het zal duidelijk zijn dat het Scipio®-programma niet alleen de vormen van botten kan herkennen en registreren, maar ook de vormen van implantaten. Derhalve kan het Scipio®-programma in principe ook 20 vaste punten van implantaten registreren en lokaliseren. Daarmee kan vervolgens een op zichzelf bekende driehoeksmeting worden uitgevoerd voor het vaststellen van de onderlinge posities van het implantaat 1 en het bot 6.

Het zal duidelijk zijn, dat de driehoeksmeting slechts vereist, dat er drie punten worden gelokaliseerd. Daartoe maakt het in principe niets uit of twee van de drie 25 punten met het bot 6 verbonden zijn en één met het implantaat 1, of, als alternatief, één punt daarvan met het implantaat 1 en twee van de drie punten met het bot. Meestal is het goed mogelijk om twee anatomisch vaste punten van het bot te lokaliseren. Zoals gezegd, heeft het bovenbeen 6 twee anatomisch vaste punten, namelijk de trochanter minor 7 en de trochanter major 8.

30 Figuur 2 toont in schematische vorm een knieprothese 15, 15’, die met het bovenbeen 6 en het scheenbeen 16 is verbonden.

Ook in dit geval kan gebruik worden gemaakt van één of meer anatomisch vaste punten, namelijk de mediale epicondyl 13 en de laterale epicondyl 14.

1 00 5565 8

Ook hier geldt weer dat gebruik kan worden gemaakt van tantalumbolletjes 4, 5 of dat gebruik wordt gemaakt van een programma dat de vorm van de knieprothese 15, 15’ kan registreren en vervolgens één of twee vaste punten daarvan lokaliseert.

Het zal duidelijk zijn dat in plaats van driehoeksmetingen ook meerhoeksmetin-5 gen in principe kunnen worden toegepast.

De verwijzingscijfers 10, 11, 12, 17, en 18 in figuur 2 verwijzen naar dezelfde onderdelen als in figuur 1.

Aangezien de hierboven beschreven werkwijze en inrichting niet langer gebruik maken van aparte in het bot geplaatste tantalumbolletjes, of dergelijke, is de bovenge-10 noemde werkwijze eenvoudig in alle ziekenhuizen toepasbaar, waar prothesen worden ingebracht.

Dit betekent, dat op eenvoudige en snelle wijze de migratie van een prothese ten opzichte van het omringende bot kan worden vastgesteld.

Het is van groot belang, dat de migratie van een prothese ten opzichte van het 15 omringende bot vooral in de eerste paar maanden na het aanbrengen daarvan wordt bepaald. De mate van migratie in de eerste maanden blijkt namelijk een maat te zijn voor de kans, dat de prothese al dan niet los laat. Als blijkt dat de migratie in de eerste maanden meer is dan een bepaalde drempelwaarde, dan kan tot ingreep worden besloten, waardoor nodeloze afbraak van bot kan worden voorkomen. Dit betekent dat 20 sneller ingegrepen kan worden en minder hoeft te worden gewerkt met revisies, waarbij eerst beschadigd bot moet worden vervangen, alvorens een nieuwe prothese kan worden aangebracht. Dit scheelt operatietijd en derhalve veel kosten voor de gezondheidszorg.

De ontvangers 17, 18 kunnen gebruikelijke in de handel verkrijgbare ontvangers 25 zijn, die zijn voorzien van een op zichzelf bekende beeldversterker. Daarom hoeft voor het maken van bijvoorbeeld röntgenopnamen niet meer straling te worden gebruikt dan bij gebruikelijke röntgenopnamen.

1005565

Claims (10)

1. Werkwijze voor het meten van de positie van een met tenminste één bot (6; 16) in een lichaam verbonden implantaat (1; 15, 15’), welk bot (6; 16) tenminste één 5 botmarkering (7; 8; 13; 14) heeft en welk implantaat tenminste twee vooraf bepaalde merktekens (4, 5) heeft, volgens de volgende stappen: a. het genereren van eerste straling op een eerste positie en het richten van de eerste straling op de tenminste ene botmarkering (7; 8; 13; 14) en de tenminste twee vooraf bepaalde merktekens (4, 5) van het implantaat (1; 15, 15’) vanuit 10 een eerste richting; b. het genereren van tweede straling op een tweede positie en het richten van de tweede straling op de tenminste ene botmarkering (7; 8) en de tenminste twee vooraf bepaalde merktekens (4, 5) van het implantaat (1; 15, 15’) vanuit een tweede richting; 15 c. het ontvangen van door de tenminste twee vooraf bepaalde merktekens (4, 5) van het implantaat (1; 15, 15’) en de tenminste ene botmarkering (7; 8; 13; 14) doorgetreden straling; d. het bepalen van de positie van het implantaat (1; 15, 15’) ten opzichte van het bot (6; 16) op basis van de in stap c ontvangen straling; 20 e. het later in de tijd herhalen van de stappen a tot en met d teneinde een nieuwe positie van het implantaat (1; 15, 15’) ten opzichte van het bot (6; 16) te meten en het bepalen van de migratie van het implantaat ten opzichte van het bot door het vergelijken van de nieuwe positie met de genoemde positie gekenmerkt doordat de tenminste ene botmarkering bestaat uit een anatomisch vast 25 punt (7; 8; 13; 14) van het bot (6; 16) en de positie van de tenminste ene botmarkering wordt bepaald door de positie van het anatomisch vaste punt (7; 8; 13; 14) te meten.

2. Werkwijze voor het meten van de positie van een met tenminste één bot (6; 16) in een lichaam verbonden implantaat (1; 15, 15’), welk bot (6; 16) tenminste twee 30 botmarkeringen (7, 8; 13, 14) heeft en welk implantaat tenminste één vooraf bepaald merkteken (4; 5) heeft, volgens de volgende stappen: a. het genereren van eerste straling op een eerste positie en het richten van de eerste straling op de tenminste twee botmarkeringen (7, 8; 13, 14) en het tenmin 1 00 5565 ste ene vooraf bepaalde merkteken (4; 5) van het implantaat (1; 15, 15’) vanuit een eerste richting; b. het genereren van tweede straling op een tweede positie en het richten van de tweede straling op de tenminste twee botmarkeringen (7, 8; 13, 14) en het ten- 5 minste ene vooraf bepaalde merkteken (4; 5) van het implantaat (1; 15, 15’) vanuit een tweede richting; c. het ontvangen van door het tenminste ene vooraf bepaalde merkteken (4; 5) van het implantaat (1; 15, 15’) en de tenminste twee botmarkeringen (7, 8; 13, 14) doorgetreden straling; 10 d. het bepalen van de positie van het implantaat (1; 15, 15’) ten opzichte van het bot (6; 16) op basis van de in stap c ontvangen straling; e. het later in de tijd herhalen van de stappen a tot en met d teneinde een nieuwe positie van het implantaat (1; 15, 15’) ten opzichte van het bot (6; 16) te meten en het bepalen van de migratie van het implantaat ten opzichte van het bot door 15 het vergelijken van de nieuwe positie met de genoemde positie gekenmerkt doordat iedere botmarkering bestaat uit een anatomisch vast punt (7, 8; 13, 14) van het bot (6; 16) en de positie van iedere botmarkering wordt bepaald door de positie van ieder anatomisch vast punt (7; 8; 13; 14) te meten.

3. Werkwijze volgens conclusie 1 of 2 met het kenmerk, dat de vooraf bepaalde merktekens van het implantaat voor Röntgen-straling ondoorlaatbare voorwerpen (4, 5) of vaste punten van het implantaat zijn.

4. Werkwijze volgens conclusie 1, 2 of 3 met het kenmerk, dat het implantaat een 25 heupprothese (1) is en dat de tenminste ene botmarkering is geselecteerd uit de volgende twee anatomisch vaste punten: trochanter major en trochanter minor.

5. Werkwijze volgens conclusie 1, 2 of 3 met het kenmerk, dat het implantaat een knieprothese (15, 15’) is en dat de tenminste ene botmarkering is geselecteerd uit de 30 volgende twee anatomisch vaste punten: mediale epicondyl en laterale epicondyl.

6. Inrichting voor het meten van de positie van een met tenminste één bot (6; 16) in een lichaam verbonden implantaat (1; 15, 15’), welk bot (6; 16) tenminste één botmar- 1 00 5565 kering (7; 8; 13; 14) heeft en welk implantaat tenminste twee vooraf bepaalde merktekens (4, 5) heeft, voorzien van de volgende middelen: a. een eerste generator (10) voor het genereren van eerste straling op een eerste positie en voor het richten van de eerste straling op de tenminste ene botmarke- 5 ring (7; 8; 13; 14) en de tenminste twee vooraf bepaalde merktekens (4, 5) van het implantaat (1; 15, 15’) vanuit een eerste richting; b. een tweede generator (11) voor het genereren van tweede straling op een tweede positie en voor het richten van de tweede straling op de tenminste ene botmarke-ring (7; 8; 13; 14) en de tenminste twee vooraf bepaalde merktekens (4, 5) van 10 het implantaat (1; 15, 15’) vanuit een tweede richting; c. ontvangmiddelen (17, 18) voor het ontvangen van door de tenminste twee vooraf bepaalde merktekens (4, 5) van het implantaat (1; 15, 15’) en de tenminste ene botmarkering (7; 8; 13; 14) doorgetreden straling; d. met de ontvangmiddelen (17, 18) gekoppelde evaluatiemiddelen (12) voor het 15 bepalen van de positie van het implantaat (1; 15, 15’) ten opzichte van het bot (6; 16) op basis van de door de ontvangmiddelen ontvangen straling; e. middelen voor het bepalen van de migratie van het implantaat ten opzichte van het bot door het vergelijken van de positie met een eerder in de tijd gemeten positie 20 gekenmerkt doordat de evaluatiemiddelen zijn voorzien van middelen voor het herkennen van de vorm van het tenminste ene bot (6; 16), voor het lokaliseren van de tenminste ene botmarkering op basis van een anatomisch vast punt (7; 8; 13; 14) van het bot (6; 16).

7. Inrichting voor het meten van de positie van een met tenminste één bot (6; 16) in een lichaam verbonden implantaat (1; 15, 15’), welk bot (6; 16) tenminste twee bot-markeringen (7, 8; 13, 14) heeft en welk implantaat tenminste één vooraf bepaald merkteken (4; 5) heeft, voorzien van de volgende middelen: a. een eerste generator (10) voor het genereren van eerste straling op een eerste 30 positie en voor het richten van de eerste straling op de tenminste twee botmarke- ringen (7, 8; 13, 14) en het tenminste ene vooraf bepaalde merkteken (4; 5) van het implantaat (1; 15, 15’) vanuit een eerste richting; b. een tweede generator (11) voor het genereren van tweede straling op een tweede 1005565 positie en voor het richten van de tweede straling op de tenminste twee botmar-keringen (7, 8; 13, 14) en het tenminste ene vooraf bepaalde merkteken (4; 5) van het implantaat (1; 15, 15’) vanuit een tweede richting; c. ontvangmiddelen (17, 18) voor het ontvangen van door het tenminste ene vooraf 5 bepaalde merkteken (4; 5) van het implantaat (1; 15, 15’) en de tenminste twee botmarkeringen (7, 8; 13, 14) doorgetreden straling; d. met de ontvangmiddelen (17, 18) gekoppelde evaluatiemiddelen (12) voor het bepalen van de positie van het implantaat (1; 15, 15’) ten opzichte van het bot (6; 16) op basis van de door de ontvangmiddelen ontvangen straling; 10 e. middelen voor het bepalen van de migratie van het implantaat ten opzichte van het bot door het vergelijken van de positie met een eerder in de tijd gemeten positie gekenmerkt doordat de evaluatiemiddelen zijn voorzien van middelen voor het herkennen van de vorm van het tenminste ene bot (6; 16) en voor het lokaliseren van de 15 tenminste twee botmarkeringen op basis van twee anatomisch vaste punten (7, 8; 13, 14) van het bot (6; 16).

8. Inrichting volgens conclusie 6 of 7 met het kenmerk, dat deze is ingericht om de positie van de vooraf bepaalde merktekens van het implantaat te meten op basis van 20 voor Röntgen-straling ondoorlaatbare voorwerpen (4, 5) of vaste punten van het implantaat.

9. Inrichting volgens een van de conclusies 6-8 met het kenmerk, dat het implantaat een heupprothese (1) is en dat de inrichting is ingericht om de tenminste ene botmarke- 25 ring te localiseren als zijnde geselecteerd uit de volgende twee anatomisch vaste punten: trochanter major en trochanter minor.

10. Inrichting volgens een van de conclusies 6-8 met het kenmerk, dat het implantaat een knieprothese (15, 15’) is en dat de inrichting is ingericht om de tenminste ene 30 botmarkering te localiseren als zijnde geselecteerd uit de volgende twee anatomisch vaste punten: mediale epicondyl (13) en laterale epicondyl (14). ***** 1 00 5565