MoonStar Türkçe Denetim Editörü — 1995 tarihli Borland C++ Win16 uygulamasının veri dosyalarının tersine mühendislik belgesi.
Canlı: https://yasinkuyu.github.io/moonstar/
Doğrulama: EXE'nin kendi kodu bir x86 emülatöründe gerçek veriyle çalıştırılıp port ile karşılaştırıldı:
| Bileşen | Sonuç |
|---|---|
| Eş anlamlılar | 13.829 / 13.829 kelime aynı |
| Türkçe → İngilizce | 26.452 / 26.452 kelime aynı (ahfat orijinal programı kilitliyor) |
| Yazım denetimi + öneriler | 9.670 / 9.670 kontrol aynı |
| Metni sözcüklere ayırma | 3.114 / 3.114 paragraf aynı |
| İngilizce → Türkçe penceresi | 17.988 kelimenin listesi ve karşılıkları aynı |
| Türkçe Leb Demeden | 3.850 / 3.850 arama aynı |
| Sözlük kontrol | 1.749 / 1.749 kelime aynı |
MTU.TUR ──▶ Türkçe kelime listesi (26,775) + 3,218 ek kaydı + morfolojik sınıflar
└──▶ Leb Demeden, yazım denetimi ve bütün Türkçe sözlüklerin kelime kaynağı
MTU.TES ──▶ Türkçe Eş Anlamlı Sözcükler (TUR indeksli, FUN_1010_256c)
MTU.ING ──▶ Türkçe İngilizce Sözlük (TUR indeksli, FUN_1010_3114)
EXE: "TESING" uzantı listesi @ds:0x182C — FUN_1010_2fec(0)=TES, (1)=ING
MTU.TRK ──▶ İngilizce Türkçe Sözlük (17,988 kelime)
EXE: `TRK` roster @0x1B61D, İngilizce suffix tablosu @0x1B8B8
MTU.SOZ ──▶ Kullanıcı sözlüğü: 2,193 özel ad (yer, kişi, kısaltma)
EXE: FUN_1010_0391 yükler, FUN_1010_04b9 kaydeder
MTU.HLP ──▶ Windows Yardım dosyası
MTU.INI ──▶ Kullanıcı ayarları + klavye düzeni
| Kısayol | Fonksiyon | Veri Kaynağı |
|---|---|---|
F6 |
Türkçe Leb Demeden | MTU.TUR |
Sft+F6 |
İngilizce Leb Demeden | MTU.TRK |
F7 |
Eş Anlamlı Kelimeler | MTU.TES |
F8 |
Türkçe → İngilizce | MTU.ING |
Sft+F8 |
İngilizce → Türkçe | MTU.TRK |
F9 |
Metin İstatistik | — |
MG2\x1a + başlık [26775, 3218, 62800, 910] + 6 bölüm. Kelime metni EXE'deki
FUN_1010_2e73 / 1bc4 rutinlerinin portu (src/engine/tur_lexicon.py) ile üretilir:
- Önek: 2 harflik önek tablosu (Section 2).
- Gövde: Section 4 kaydı (doğrudan harfler, Section 5'ten dizi veya döndürülmüş dizi).
- Section 6 indeksi: 10 bit. Bu kayıt şapkayı (â/î/û) ve büyük harfi belirler.
- Son harf değişimi: Section 4 bit 10 ile EXE tablosu
ds:0x1588üzerinden yapılır (ahmağ → ahmak,ahbab → ahbap).
Ekler (Section 3) EXE'deki gibi olduğu gibi eklenir; her ek numarası tek bir
yazımı (sız, siz, lüksüz…) temsil eder, çalışma anında ünlü uyumu hesaplanmaz.
Yazılan kelimeyi köküne ayıran Leb Demeden analizcisi de porttadır
(giriş → gir, evlerimizden → ev, Ankara'dan → Ankara).
32,000 × 3 baytlık ofset tablosu (TUR kelime indeksi). Kayıtlar:
- Eş anlamlı girişleri: her biri 1–4 kelime; kelimeler kök + ek zinciri olarak tutulur.
- Grup kodları: N.Anlam, Mecaz, Argo, Renk, Türemiş ve 32 konu.
- Alt kayıtlar:
yüz→yüzlemek,yüzsüz. - Yönlendirmeler ve diğer maddeye referanslar.
Doğrulama:
- Canlı Win16 RAM dökümündeki
yüztamponu: 61/61 dizgi, sıralı. - 22 ekran görüntüsü kelimesinin tamamı tutarlı.
TES ile aynı slot yapısı. Her slotta Türkçe maddeler (göz, göz atmak, gözlük…)
ve her maddenin İngilizce karşılıkları bulunur. Karşılıklar 6 bitlik kodlanmış metindir:
İngilizce morfem tablosu (to make, tion, somebody…) ve noktalama kodları kullanılır.
Karşılık başlığı ayrıca sözcük türü, kullanım ve konu bilgisi taşır.
24,042 madde, 50,789 karşılık.
göz 1.eye | 2.glance | look | 3.compartment | section | division | …
göz atmak to glance (at) | to run an eye over
[3B header] + [676×3B prefix-offset table (A-Z×26)] +
[morpheme-encoded İngilizce kelimeler] + [Türkçe tanımlar]
İngilizce kelimeler 2 harfli önek + morfem gövde + EXE'deki 195 girişli suffix
tablosu (0x1B8B8) ile kurulur. Çıktıda İngilizce başlık 30 sütunluk sabit alandır
(believe in, upside down gibi boşluklu başlıklar bölünmez).
*.SOZ, EXE'nin kullanıcı sözlüğü biçimidir:
"MG2\x1a" + kelime sayısı + metin uzunluğu + metin alanı + 4 baytlık kayıtlar.
MTU.SOZ'da 2,193 özel ad var (Abant, Acıgöl, Akçaabat, ABD, CHP…).
Yazım denetimi, MTU.TUR'da bulamadığı kelimeyi burada arar.
EXE'nin denetim rutini (FUN_1010_0842) ve Leb Demeden analizcisi, MTU.INI'deki
seçeneklerle (0x94) port edildi (src/engine/speller.py). Denetlenenler:
-
Kelime tanıma: kök + ek zinciri (
kitaplarımızdan,güzelleştirilemeyecekler). -
Özel isimler: büyük harf ve apostrof zorunlu (
Ankara'dan✓,ankara✗). -
Büyük/küçük harf: cümle başında büyük harf; karışık harf hata sayılır (
kiTap). -
Önceki kelimeyle uyum:
okudum mu✓,okudum mı✗. -
Kullanıcı sözlüğü (MTU.SOZ) ve Roma rakamları (
XIV). -
Öneriler: EXE'nin öneri motorundan geliyor. Harf silme/değiştirme/ekleme, kelime bölme (
kitapokudum→kitap okudum), apostrof (Ankarada→Ankara'da), kısaltma noktası (Prof→Prof.). EXE'nin seçtiği öneri ön seçili gelir. -
Metin denetimi (F5): metin EXE'nin döngüsüyle taranır.
- Cümleyi yalnızca kelimeye bitişik nokta ve yeni paragraf bitirir;
?ve!bitirmez. - Boşluksuz noktalama (
kitap,defter) "Noktalama Hatası" olarak bildirilir. - Hata penceresinde EXE'deki gibi Sözlük / Değiştir / Devam / Dur düğmeleri vardır.
- Cümleyi yalnızca kelimeye bitişik nokta ve yeni paragraf bitirir;
-
Sözlük kontrol (Shift+F5): kontrol sözlüğündeki (KONTROL.SOZ) kelimelerin metindeki biçimlerini bulur.
# 1. data/ klasörüne veri dosyalarını kopyala
cp MTU.* data/
# 2. Sözlükleri decode et
python3 src/mtu_trk.py # İngilizce→Türkçe → output/MTU.TRK.TXT
python3 src/mtu_tur.py # Türkçe kelime listesi → output/MTU.TUR.TXT
python3 src/mtu_tes.py # Eş anlamlılar → output/MTU.TES.TXT
python3 src/mtu_ing.py # Türkçe→İngilizce → output/MTU.ING.TXT
python3 src/mtu_soz.py # Kullanıcı sözlükleri → output/MTU.SOZ.TXT
python3 src/mtu_hlp.py # Yardım dosyası → output/MTU.HLP.TXT
# 3. Doğrulama
python3 src/test_comparison.py
(cd src && python3 test_suffix_coverage.py)
# 4. Web arayüzünü başlat → http://127.0.0.1:8080
python3 src/ui.py # MOONSTAR_HOST / MOONSTAR_PORT ile değiştirilebilir
# 5. GitHub Pages sürümü → site/ (yazım denetimi tarayıcıda Pyodide ile çalışır)
python3 src/build_static.py # yalnızca derle
python3 src/build_static.py --publish # derle ve gh-pages dalına gönder| Endpoint | Veri |
|---|---|
/api/trk |
İngilizce→Türkçe (MTU.TRK, 17,988 kelime) |
/api/rev |
Türkçe→İngilizce (MTU.ING, 24,042 madde) |
/api/tur |
Leb Demeden (MTU.TUR, 26,775 kelime) |
/api/syn |
Eş Anlamlılar (MTU.TES, 13,657 kelime) |
/api/quiz |
MTU.ING'nin konu etiketli 1,890 karşılığı (32 konu) |
/api/hangman/word |
Kelime Oyunu kelimesi (source=main MTU.TUR, user MTU.SOZ) |
/api/help |
Yardım (MTU.HLP, 45 konu) |
/api/check |
Tek kelime yazım denetimi |
POST /api/check/text |
Metnin tamamı, her hatada "Devam" ile ({"text": …} → hatalar, kelimeler) |
POST /api/check/next |
Denetim döngüsünün bir adımı (text, pos, state, ignore, user_words) |
POST /api/check/control |
Sözlük kontrol: imleçten sonraki ilk eşleşme |
POST /api/check/complete |
Türkçe Leb Demeden kelime listesi |