DAOs म्हणजे काय?
DAO ही एक सामायिक ध्येयासाठी काम करणारी सामूहिक मालकीची संस्था आहे.
DAOs मुळे आपल्याला निधी किंवा ऑपरेशन्स व्यवस्थापित करण्यासाठी एखाद्या परोपकारी नेत्यावर विश्वास न ठेवता जगभरातील समविचारी लोकांसोबत काम करण्याची परवानगी मिळते. येथे असा कोणताही CEO नसतो जो स्वतःच्या लहरीनुसार निधी खर्च करू शकेल किंवा असा कोणताही CFO नसतो जो खात्यांमध्ये फेरफार करू शकेल. त्याऐवजी, कोडमध्ये अंतर्भूत केलेले ब्लॉकचेन-आधारित नियम संस्था कशी कार्य करते आणि निधी कसा खर्च केला जातो हे ठरवतात.
त्यांच्याकडे अंगभूत कोषागार (treasuries) असतात ज्यामध्ये समूहाच्या मान्यतेशिवाय प्रवेश करण्याचा अधिकार कोणालाही नसतो. संस्थेतील प्रत्येकाला मत मांडण्याची संधी मिळावी यासाठी निर्णय प्रस्ताव आणि मतदानाद्वारे प्रशासित केले जातात आणि सर्व काही पारदर्शकपणे घडते.
आपल्याला DAOs ची आवश्यकता का आहे?
एखाद्यासोबत संस्था सुरू करताना, ज्यामध्ये निधी आणि पैशांचा समावेश असतो, तेव्हा तुम्ही ज्या लोकांसोबत काम करत आहात त्यांच्यावर खूप विश्वास असणे आवश्यक असते. परंतु ज्या व्यक्तीशी तुम्ही फक्त इंटरनेटवरच संवाद साधला आहे अशा व्यक्तीवर विश्वास ठेवणे कठीण असते. DAOs सह तुम्हाला समूहातील इतर कोणावरही विश्वास ठेवण्याची गरज नाही, फक्त DAO च्या कोडवर विश्वास ठेवावा लागतो, जो 100% पारदर्शक असतो आणि कोणालाही पडताळून पाहता येतो.
यामुळे जागतिक सहयोग आणि समन्वयासाठी अनेक नवीन संधी उपलब्ध होतात.
एक तुलना
| DAO | एक पारंपारिक संस्था |
|---|---|
| सहसा समान पातळीवर (flat) आणि पूर्णपणे लोकशाहीकृत. | सहसा पदानुक्रमित (hierarchical). |
| कोणतेही बदल लागू करण्यासाठी सदस्यांचे मतदान आवश्यक असते. | रचनेनुसार, बदल एकाच पक्षाकडून मागितले जाऊ शकतात किंवा मतदानाचा पर्याय दिला जाऊ शकतो. |
| मते मोजली जातात आणि विश्वासार्ह मध्यस्थाशिवाय निकाल आपोआप लागू केला जातो. | जर मतदानाची परवानगी असेल, तर मते अंतर्गत मोजली जातात आणि मतदानाचा निकाल मॅन्युअली हाताळला जावा लागतो. |
| ऑफर केलेल्या सेवा विकेंद्रित पद्धतीने आपोआप हाताळल्या जातात (उदाहरणार्थ परोपकारी निधीचे वितरण). | मानवी हाताळणी किंवा मध्यवर्ती नियंत्रित ऑटोमेशन आवश्यक असते, ज्यामध्ये फेरफार होण्याची शक्यता असते. |
| सर्व क्रियाकलाप पारदर्शक आणि पूर्णपणे सार्वजनिक असतात. | क्रियाकलाप सामान्यतः खाजगी असतात आणि लोकांसाठी मर्यादित असतात. |
DAO ची उदाहरणे
हे अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यासाठी, तुम्ही DAO चा वापर कसा करू शकता याची काही उदाहरणे येथे दिली आहेत:
- धर्मादाय संस्था (charity) – तुम्ही जगातील कोणाकडूनही देणग्या स्वीकारू शकता आणि कोणत्या कारणांसाठी निधी द्यायचा यावर मतदान करू शकता.
- सामूहिक मालकी – तुम्ही भौतिक किंवा डिजिटल मालमत्ता खरेदी करू शकता आणि सदस्य त्यांचा वापर कसा करायचा यावर मतदान करू शकतात.
- उपक्रम आणि अनुदाने – तुम्ही एक व्हेंचर फंड तयार करू शकता जो गुंतवणुकीचे भांडवल गोळा करतो आणि कोणत्या उपक्रमांना पाठिंबा द्यायचा यावर मतदान करतो. परत आलेले पैसे नंतर DAO-सदस्यांमध्ये पुन्हा वितरित केले जाऊ शकतात.
DAOs कसे काम करतात?
DAO चा कणा म्हणजे त्याचे , जे संस्थेचे नियम परिभाषित करते आणि समूहाचे कोषागार सांभाळते. एकदा कॉन्ट्रॅक्ट इथेरियम वर लाईव्ह झाले की, मतदानाशिवाय कोणीही नियम बदलू शकत नाही. जर कोणी कोडमधील नियम आणि लॉजिकमध्ये समाविष्ट नसलेले काहीतरी करण्याचा प्रयत्न केला, तर ते अयशस्वी होईल. आणि कोषागार देखील स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्टद्वारे परिभाषित केले असल्यामुळे, याचा अर्थ असा की समूहाच्या मान्यतेशिवाय कोणीही पैसे खर्च करू शकत नाही. याचा अर्थ असा की DAOs ला कोणत्याही मध्यवर्ती प्राधिकरणाची आवश्यकता नसते. त्याऐवजी, समूह एकत्रितपणे निर्णय घेतो आणि जेव्हा मते मंजूर होतात तेव्हा पेमेंट्स आपोआप अधिकृत केली जातात.
हे शक्य आहे कारण स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट्स इथेरियमवर लाईव्ह झाल्यानंतर छेडछाड-मुक्त (tamper-proof) असतात. तुम्ही लोकांच्या लक्षात न येता कोड (DAOs चे नियम) संपादित करू शकत नाही कारण सर्व काही सार्वजनिक असते.
इथेरियम आणि DAOs
अनेक कारणांमुळे इथेरियम हा DAOs साठी परिपूर्ण पाया आहे:
- इथेरियमचे स्वतःचे एकमत विकेंद्रित आहे आणि संस्थांना नेटवर्कवर विश्वास ठेवण्यासाठी पुरेसे प्रस्थापित आहे.
- स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट कोड एकदा लाईव्ह झाल्यानंतर त्याच्या मालकांद्वारे देखील सुधारित केला जाऊ शकत नाही. यामुळे DAO ला ज्या नियमांसह प्रोग्राम केले गेले होते त्यानुसार चालण्याची परवानगी मिळते.
- स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट्स निधी पाठवू/प्राप्त करू शकतात. याशिवाय तुम्हाला समूहाचा निधी व्यवस्थापित करण्यासाठी एका विश्वासार्ह मध्यस्थाची आवश्यकता असेल.
- इथेरियम समुदाय स्पर्धात्मक असण्यापेक्षा अधिक सहयोगी असल्याचे सिद्ध झाले आहे, ज्यामुळे सर्वोत्तम पद्धती आणि समर्थन प्रणाली वेगाने उदयास येऊ शकतात.
DAO प्रशासन
DAO चे प्रशासन करताना अनेक बाबी विचारात घ्याव्या लागतात, जसे की मतदान आणि प्रस्ताव कसे कार्य करतात.
अधिकारप्रदान
अधिकारप्रदान हे प्रातिनिधिक लोकशाहीच्या DAO आवृत्तीसारखे आहे. टोकन धारक अशा वापरकर्त्यांना मते प्रदान करतात जे स्वतःला नामनिर्देशित करतात आणि प्रोटोकॉलचे व्यवस्थापन करण्यासाठी आणि माहितीपूर्ण राहण्यासाठी वचनबद्ध असतात.
एक प्रसिद्ध उदाहरण
ENS (नवीन टॅबमध्ये उघडते) – ENS धारक त्यांचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी सक्रिय समुदाय सदस्यांना त्यांची मते प्रदान करू शकतात.
स्वयंचलित व्यवहार प्रशासन
अनेक DAOs मध्ये, जर सदस्यांच्या कोरमने (quorum) होकारार्थी मतदान केले तर व्यवहार आपोआप अंमलात आणले जातील.
एक प्रसिद्ध उदाहरण
Nouns (नवीन टॅबमध्ये उघडते) – Nouns DAO मध्ये, जर मतांचा कोरम पूर्ण झाला आणि बहुमताने होकारार्थी मतदान केले, तर व्यवहार आपोआप अंमलात आणला जातो, जोपर्यंत संस्थापकांद्वारे त्याला नकाराधिकार (veto) दिला जात नाही.
मल्टीसिग प्रशासन
जरी DAOs मध्ये हजारो मतदान करणारे सदस्य असू शकतात, तरीही निधी अशा मध्ये राहू शकतो जो 5-20 सक्रिय समुदाय सदस्यांद्वारे सामायिक केला जातो जे विश्वासार्ह असतात आणि सहसा डॉक्स्ड (doxxed - समुदायाला ज्ञात असलेली सार्वजनिक ओळख) असतात. मतदानानंतर, स्वाक्षरीकर्ते समुदायाच्या इच्छेची अंमलबजावणी करतात.
DAO कायदे
1977 मध्ये, वायोमिंगने (Wyoming) LLC चा शोध लावला, जे उद्योजकांचे संरक्षण करते आणि त्यांचे दायित्व मर्यादित करते. अलीकडेच, त्यांनी DAO कायद्याचा पाया रचला जो DAOs साठी कायदेशीर दर्जा स्थापित करतो. सध्या वायोमिंग, व्हरमाँट (Vermont) आणि व्हर्जिन आयलंड्समध्ये (Virgin Islands) काही स्वरूपात DAO कायदे आहेत.
एक प्रसिद्ध उदाहरण
CityDAO (नवीन टॅबमध्ये उघडते) – CityDAO ने यलोस्टोन नॅशनल पार्कजवळ 40 एकर जमीन खरेदी करण्यासाठी वायोमिंगच्या DAO कायद्याचा वापर केला.
DAO सदस्यत्व
DAO सदस्यत्वासाठी भिन्न मॉडेल्स आहेत. सदस्यत्व हे ठरवू शकते की मतदान कसे कार्य करते आणि DAO चे इतर प्रमुख भाग कसे कार्य करतात.
टोकन-आधारित सदस्यत्व
वापरलेल्या टोकनवर अवलंबून, सहसा पूर्णपणे असते. बहुतेक हे प्रशासन टोकन्स वर परवानगीमुक्तपणे ट्रेड केले जाऊ शकतात. इतर टोकन्स तरलता प्रदान करून किंवा इतर काही 'प्रूफ-ऑफ-वर्क (PoW)' द्वारे मिळवले जाणे आवश्यक आहे. कोणत्याही प्रकारे, फक्त टोकन धारण केल्याने मतदानाचा अधिकार मिळतो.
सामान्यतः व्यापक विकेंद्रित प्रोटोकॉल आणि/किंवा स्वतः टोकन्सचे प्रशासन करण्यासाठी वापरले जाते.
एक प्रसिद्ध उदाहरण
मेकरडाओ (नवीन टॅबमध्ये उघडते) – मेकरडाओचे टोकन MKR विकेंद्रित एक्सचेंजेसवर मोठ्या प्रमाणावर उपलब्ध आहे आणि मेकर प्रोटोकॉलच्या भविष्यावर मतदानाचा अधिकार मिळवण्यासाठी कोणीही ते खरेदी करू शकते.
शेअर-आधारित सदस्यत्व
शेअर-आधारित DAOs अधिक परवानगीयुक्त असतात, परंतु तरीही बऱ्यापैकी खुले असतात. कोणतेही संभाव्य सदस्य DAO मध्ये सामील होण्यासाठी प्रस्ताव सादर करू शकतात, सहसा टोकन्स किंवा कामाच्या स्वरूपात काही मूल्याची भेट (tribute) देऊ करतात. शेअर्स थेट मतदान शक्ती आणि मालकी दर्शवतात. सदस्य कोषागारातील त्यांच्या प्रमाणबद्ध हिश्श्यासह कधीही निर्गमन करू शकतात.
सामान्यतः धर्मादाय संस्था, कामगार गट आणि गुंतवणूक क्लब यांसारख्या अधिक घट्ट विणलेल्या, मानवकेंद्रित संस्थांसाठी वापरले जाते. हे प्रोटोकॉल आणि टोकन्सचे देखील प्रशासन करू शकते.
प्रतिष्ठा-आधारित सदस्यत्व
प्रतिष्ठा (Reputation) सहभागाचा पुरावा दर्शवते आणि DAO मध्ये मतदानाचा अधिकार प्रदान करते. टोकन किंवा शेअर-आधारित सदस्यत्वाच्या विपरीत, प्रतिष्ठा-आधारित DAOs योगदानकर्त्यांना मालकी हस्तांतरित करत नाहीत. प्रतिष्ठा विकत घेतली जाऊ शकत नाही, हस्तांतरित केली जाऊ शकत नाही किंवा प्रदान केली जाऊ शकत नाही; DAO सदस्यांनी सहभागातून प्रतिष्ठा मिळवली पाहिजे. ऑनचेन मतदान परवानगीमुक्त आहे आणि संभाव्य सदस्य DAO मध्ये सामील होण्यासाठी मुक्तपणे प्रस्ताव सादर करू शकतात आणि त्यांच्या योगदानाच्या बदल्यात बक्षीस म्हणून प्रतिष्ठा आणि टोकन्स प्राप्त करण्याची विनंती करू शकतात.
सामान्यतः प्रोटोकॉल आणि च्या विकेंद्रित विकासासाठी आणि प्रशासनासाठी वापरले जाते, परंतु धर्मादाय संस्था, कामगार गट, गुंतवणूक क्लब इत्यादींसारख्या विविध संस्थांसाठी देखील योग्य आहे.
एक प्रसिद्ध उदाहरण
DXdao (नवीन टॅबमध्ये उघडते) – DXdao हे 2019 पासून विकेंद्रित प्रोटोकॉल आणि ॲप्लिकेशन्स तयार करणारे आणि प्रशासित करणारे एक जागतिक सार्वभौम सामूहिक (collective) होते. निधीचे समन्वय आणि व्यवस्थापन करण्यासाठी त्यांनी प्रतिष्ठा-आधारित प्रशासन आणि चा वापर केला, याचा अर्थ असा की कोणीही पैसे देऊन त्याच्या भविष्यावर किंवा प्रशासनावर प्रभाव टाकू शकत नाही.
DAO मध्ये सामील व्हा / सुरू करा
DAO मध्ये सामील व्हा
- इथेरियम समुदाय DAOs
- DAOHaus ची DAOs ची यादी (नवीन टॅबमध्ये उघडते)
- Tally.xyz ची DAOs ची यादी (नवीन टॅबमध्ये उघडते)
- DeGov.AI ची DAOs ची यादी (नवीन टॅबमध्ये उघडते)
DAO सुरू करा
- DAOHaus सह DAO तयार करा (नवीन टॅबमध्ये उघडते)
- Tally सह गव्हर्नर DAO सुरू करा (नवीन टॅबमध्ये उघडते)
- Aragon-समर्थित DAO तयार करा (नवीन टॅबमध्ये उघडते)
- colony सुरू करा (नवीन टॅबमध्ये उघडते)
- DeGov लाँचरसह DAO लाँच करा (नवीन टॅबमध्ये उघडते)
पुढील वाचन
DAO लेख
- DAO म्हणजे काय? (नवीन टॅबमध्ये उघडते) – Aragon (नवीन टॅबमध्ये उघडते)
- हाऊस ऑफ DAOs (नवीन टॅबमध्ये उघडते) – Metagame (नवीन टॅबमध्ये उघडते)
- DAO म्हणजे काय आणि ते कशासाठी आहे? (नवीन टॅबमध्ये उघडते) – DAOhaus (नवीन टॅबमध्ये उघडते)
- DAO-समर्थित डिजिटल समुदाय कसा सुरू करावा (नवीन टॅबमध्ये उघडते) – DAOhaus (नवीन टॅबमध्ये उघडते)
- DAO म्हणजे काय? (नवीन टॅबमध्ये उघडते) – Coinmarketcap (नवीन टॅबमध्ये उघडते)
- होलोग्राफिक सहमती म्हणजे काय? (नवीन टॅबमध्ये उघडते) - DAOstack (नवीन टॅबमध्ये उघडते)
- DAOs कॉर्पोरेशन्स नाहीत: स्वायत्त संस्थांमध्ये विकेंद्रीकरण कुठे महत्त्वाचे आहे - विटालिक (Vitalik) (नवीन टॅबमध्ये उघडते)
- DAOs, DACs, DAs आणि बरेच काही: एक अपूर्ण संज्ञा मार्गदर्शक (नवीन टॅबमध्ये उघडते) - इथेरियम ब्लॉग (नवीन टॅबमध्ये उघडते)
व्हिडिओ
- क्रिप्टोमध्ये DAO म्हणजे काय? (नवीन टॅबमध्ये उघडते)
- DAO शहर वसवू शकते का? (नवीन टॅबमध्ये उघडते) – TED (नवीन टॅबमध्ये उघडते)