Co to jest P2P VPN i jak działa?

W usłudze P2P VPN tradycyjną konfigurację wirtualnej sieci prywatnej (VPN) – czyli kierowanie ruchu przez centralne serwery – zastępuje rozproszona sieć, w której rolę węzłów pełnią użytkownicy. Dane nie są wysyłane do jednego punktu końcowego. Zamiast tego ruch przechodzi przez urządzenia wielu użytkowników, tworząc system odporny na cenzurę i tzw. pojedyncze punkty awarii (czyli części systemu, które mogą spowodować, że system przestanie działać). W rezultacie powstaje zdecentralizowane narzędzie prywatności do różnych zastosowań, którego wadą jest jednak ograniczone zaufanie do użytkowników tworzących sieć.

Co to jest P2P?

P2P (Peer-to-Peer) to model sieci, w którym użytkownicy wymieniają się danymi i zasobami bezpośrednio z innymi użytkownikami bez potrzeby korzystania z centralnych serwerów.

To podejście jest znane z udostępniania plików w systemie P2P, w którym podział obciążenia między wielu użytkowników uniemożliwia jego przeciążenie. Ta sama zasada ma szersze zastosowanie: w sieciach P2P każdy węzeł udostępnia część swojej przepustowości lub mocy obliczeniowej, dzięki czemu gdy do systemu dołączają kolejni użytkownicy, sam system staje się coraz bardziej wydajny. 

Jako że każdy uczestnik może samodzielnie wysyłać i odbierać dane, sieci P2P są łatwiej skalowalne i pomagają unikać tzw. wąskich gardeł oraz konieczności utrzymywania scentralizowanej infrastruktury. 

Usługi P2P VPN działają na dokładnie tej samej zasadzie: sieć tworzą urządzenia użytkowników – a nie serwery dostawców.

Scentralizowane usługi VPN vs P2P VPN – czym się różnią?

Scentralizowane usługi VPN bazują na serwerach utrzymywanych przez dostawcę, które przekierowują i szyfrują ruch, dzięki czemu użytkownicy mogą korzystać ze stałych tras i stabilnej wydajności. 

W usłudze P2P VPN te zadania są rozdzielone między użytkowników: każde urządzenie może być węzłem, przekierowując zaszyfrowany ruch i tworząc samoutrzymującą się sieć bez pojedynczego punktu kontroli. 

Scentralizowane usługi VPN oferują stabilność, dedykowaną infrastrukturę oraz jasne zasady bezpieczeństwa, podczas gdy P2P VPN kładą nacisk na decentralizację, elastyczność i odporność na awarie. 

Minusem jest to, że wydajność i niezawodność usług P2P VPN zależy od użytkowników tworzących sieć, podczas gdy scentralizowana wirtualna sieć prywatna gwarantuje stabilne działanie wszystkich serwerów.

Jak działa P2P VPN?

W P2P VPN rolę serwera VPN pełnią urządzenia użytkowników, którzy tworzą sieć. 

Gdy łączysz się z P2P VPN, Twoje urządzenie staje się jednym z wielu węzłów zdolnych do szyfrowania ruchu, przekierowywania pakietów i określania trasy danych przez system. Zamiast kierować cały ruch przez stały punkt końcowy, decyzje dotyczące przesyłu danych są podejmowane dynamicznie: algorytmy wybierają, które urządzenia będą przekazywać zaszyfrowane pakiety, na podstawie takich czynników jak dostępność, odległość i aktualne obciążenie. 

Każdy etap jest szyfrowany, więc mimo że urządzenia transportują dane, nie mogą podejrzeć ich zawartości. W rezultacie powstaje sieć bez centralnej kontroli i bez pojedynczego punktu awarii – a jej odporność rośnie wraz z dołączaniem kolejnych użytkowników. 

Należy jednak pamiętać, że urządzenia pełniące rolę węzłów wyjściowych – czyli węzłów, które wysyłają ruch do publicznej sieci internetowej – muszą odszyfrować pakiet warstwy VPN, zanim przekażą żądanie. Oznacza to, że wprawdzie nie mogą odczytać zawartości szyfrowanych połączeń, ale węzeł wyjściowy może „zobaczyć”, gdzie kierowany jest ruch. Jako że węzły wyjściowe są obsługiwane przez nieznanych użytkowników, korzystanie z P2P VPN wymaga dość dużego zaufania do całej sieci.
 
Poza tym P2P VPN nie gwarantuje stabilnego działania – jakość przesyłania danych zależy od mocy, stabilności i wiarygodności węzłów tworzących stale zmieniającą się sieć.

Plusy i minusy P2P VPN

Plusy usługi P2P VPN wynikają z jej zdecentralizowanej architektury, ale te same korzyści powodują ograniczenia, których nie znajdziesz w systemach scentralizowanych.

Zalety P2P VPN: dlaczego warto używać takiej usługi?

P2P VPN oferuje kilka korzyści, które wynikają z tego, że odpowiedzialność jest rozproszona pomiędzy wielu niezależnych użytkowników:

• Brak pojedynczego punktu awarii: sieć jest cały czas dostępna, nawet gdy indywidualne węzły są offline.
• Odporność na cenzurę: gdy nie ma centralnego serwera, trudniej jest blokować dostęp do usługi lub ją wyłączyć.
• Naturalna skalowalność: działanie sieci może się poprawić, gdy dołączy do niej więcej użytkowników, udostępniając swoje zasoby.
• Rozproszone zaufanie: sieci czy ruchu nie kontroluje tylko jeden dostawca.

Jeśli cenisz sobie brak scentralizowanych systemów oraz odporność, P2P VPN to alternatywny sposób na korzystanie z zaszyfrowanych i prywatnych połączeń.

Wady P2P VPN: czy takie usługi są bezpieczne?

Usługi P2P VPN są bezpieczne w tym sensie, że szyfrują ruch i uniemożliwiają użytkownikom odczytanie przesyłanych danych, ale zdecentralizowana struktura ma też swoje wady, których nie znajdziesz w tradycyjnych VPN-ach:

• Różne działanie: prędkość i stabilność zależy od mocy urządzeń i dostępności użytkowników.
• Niezweryfikowane węzły: Twoje dane są kierowane przez urządzenia nieznanych osób, a niektóre z nich odszyfrowują dane przy węźle wyjściowym; z kolei gdy prowadzisz węzeł wyjściowy, mogą Ci grozić konsekwencje prawne, ponieważ do aktywności innych użytkowników jest przypisany Twój adres IP.
• Niespójna wydajność: jakość połączeń w sieci zmienia się, gdy węzły się do niej podłączają lub ją opuszczają.
• Brak scentralizowanego zarządzania: za aktualizacje, optymalizacje i naprawy błędów odpowiada cała społeczność.

W praktyce, usługa P2P VPN może być bezpiecznym rozwiązaniem, jeśli zostanie odpowiednio skonfigurowana, ale wymaga większego zaufania do architektury sieciowej i społeczności, która ją tworzy.

Darmowe usługi P2P VPN: czy warto?

Darmowe usługi P2P VPN są kuszące, ale lepiej na nie uważać.

Jako że sieć tworzą wolontariusze lub entuzjaści, nie masz żadnej gwarancji, że sieć będzie regularnie aktualizowana pod kątem zabezpieczeń, węzły będą wysokiej jakości, a działanie zawsze będzie stabilne. Niektóre darmowe usługi mogą mieć mniej użytkowników, co ogranicza opcje przesyłania ruchu i negatywnie wpływa na ogólną wydajność sieci.

Kolejną ważną kwestią jest zaufanie. Darmowe lub słabo regulowane usługi P2P VPN mogą wykorzystywać węzły wyjściowe udostępniane przez anonimowych użytkowników. Jeśli Twój ruch przechodzi przez taki węzeł, musisz wierzyć, że jego operator nie będzie zapisywał, przeglądał ani wykorzystywał Twoich danych – i nie da się tego zagwarantować w zdecentralizowanych społecznościach.

Poza tym, sieci, które nie mają środków finansowych lub nie pracują aktywnie nad rozwijaniem usługi, mogą pozostawać daleko w tyle od konkurencji, jeśli chodzi o naprawianie luk w zabezpieczeniach czy wdrażanie nowych standardów ochrony. Dobrze zarządzana usługa P2P VPN może być bezpieczna, ale użytkownicy muszą być świadomi tego, że gdy za usługą nie stoi profesjonalny dostawca, nie mogą korzystać ze wsparcia, nie mają żadnych gwarancji działania usługi, a w przypadku problemów nie ma jednego podmiotu, który wziąłby za nie odpowiedzialność.

Double VPN vs P2P VPN

W klasycznej usłudze VPN Twój ruch jest kierowany przez jeden zaszyfrowany serwer. Jest to proste i szybkie rozwiązanie, ale ten serwer nadal widzi, kim jesteś i co robisz – a to oznacza, że musisz w pełni ufać dostawcy usługi.

Double VPN dodaje kolejną warstwę prywatności, kierując Twój ruch przez dwa serwery dostawcy. Każdy serwer „widzi” tylko część połączenia, więc zapewnia Ci więcej anonimowości, zachowując przy tym relatywnie stabilne połączenie. Z tym że cały system cały czas pozostaje scentralizowany, ponieważ zarządza nim jeden dostawca.

P2P VPN działa na odwrotnej zasadzie: ruch nie jest kierowany przez serwery zarządzane przez jeden pomiot, tylko przez urządzenia niezależnych użytkowników. Takie rozwiązanie eliminuje pojedyncze punkty awarii i sprawia, że sieć jest bardziej odporna na blokady lub cyberataki, mimo że prędkości i trasy przesyłania danych mogą być mniej przewidywalne.

Zarówno Double VPN, jak i P2P VPN zwiększają prywatność użytkowników bardziej niż standardowa usługa VPN. Różnica leży w sposobie, w jaki to osiągają: Double VPN dodaje warstwę szyfrowania w kontrolowanym systemie, a P2P VPN rozdziela ruch pomiędzy wielu użytkowników.

Jeśli szukasz dodatkowej warstwy bezpieczeństwa, Surfshark ma własną wersję Double VPN w funkcji zwanej Multi Hop, która jest dostępna we wszystkich planach.

Onion over VPN vs P2P VPN

Onion over VPN to rozwiązanie, które łączy scentralizowane połączenie VPN z warstwowym systemem przesyłania danych sieci Tor (The Onion Router). Twój ruch jest najpierw szyfrowany i wysyłany przez serwer VPN, a następnie kierowany przez kilka węzłów sieci Tor udostępnianych przez wolontariuszy. W ten sposób powstaje wiele barier pomiędzy Twoją tożsamością a miejscem docelowym. Z tym że punkt wejściowy to nadal usługa VPN zarządzana przez dostawcę, a za przesyłanie danych i zapewnianie anonimowości odpowiada struktura węzłów sieci Tor.

P2P VPN działa nieco inaczej. Nie wykorzystuje domyślnie przypisanych serwerów ani sekwencji wejście– węzły–wyjście sieci Tor, tylko przesyła zaszyfrowany ruch przez dynamiczną sieć opartą na urządzeniach użytkowników. Każdy użytkownik przesyła dane, przez co cały system jest z definicji zdecentralizowany i trudniejszy do blokowania lub cenzurowania, jako że nie ma jednej centralnej infrastruktury, na której można byłoby się skupić.

W skrócie, Onion over VPN zapewnia więcej anonimowości, ale zazwyczaj działa bardzo powoli i opiera się na infrastrukturze dostawcy VPN oraz sieci Tor. Za to P2P VPN w ogóle nie polega na scentralizowanym systemie, ale może działać niestabilnie, co zależy od użytkowników tworzących sieć.

Podsumowanie

P2P VPN to zupełnie inne podejście do prywatności, które zastępuje centralne serwery rozproszoną siecią węzłów udostępnianych przez użytkowników. Taki model zapewnia odporność, pozwala unikać cenzury i przesyła dane przez urządzenia społeczności, ale oznacza też różną wydajność i potencjalny brak zaufania, czym różni się od centralnie zarządzanych usług VPN. Jeśli nie wiesz, czy wybrać scentralizowaną usługę VPN, czy P2P VPN, zastanów się nad tym, czy wolisz przewidywalność i bezpieczeństwo kontrolowane przez jeden podmiot, czy raczej autonomię i rozproszony system tworzony i zarządzany przez użytkowników.

Włącz większą ochronę VPN z Multi Hop

Kieruj swoje połączenie przez dwa serwery VPN, aby zyskać więcej kontroli nad swoimi cyfrowymi śladami – wystarczy tylko kilka kliknięć!

Włącz Surfshark